Monthly Archives: July 2014

ΜΜΕ και Εγκληματικότητα: το έγκλημα ως είδηση και ως μήνυμα: elearning Παν/μίου Αθηνών

Με μεγάλη χαρά σας παρουσιάζω το νέο πρόγραμμα του elearning του Πανεπιστημίου Αθηνών, το οποίο έχω αναλάβει να συγγράψω και στο οποίο θα είμαι εκπαιδεύτρια, με Ακαδημαϊκο Υπεύθυνο τον Καθηγητή Εγκληματολογίας, κ. Γιάννη Πανούση.

Ο τίτλος του προγράμματος είναι: ΜΜΕ και Εγκληματικότητα: το έγκλημα ως είδηση και ως μήνυμα και απευθύνεται κυρίως στον δημοσιογραφικό κόσμο, αλλά και σε όλους όσους θέλουν να κατανοήσουν και να ερμηνεύσουν ορθά τις ειδήσεις εγκληματολογικού ενδιαφέροντος που παρουσιάζονται στα μίντια. Σκοπός μας είναι να προσφέρουμε στους δημοσιογράφους την αναγκαία επιμόρφωση, ώστε σύμφωνα με τη νομοθεσία και τη δημοσιογραφική δεοντολογία να αποκωδικοποιήσουν και να μεταφέρουν στο κοινό το εγκληματολογικό μήνυμα.

Με την ολοκλήρωση του πρόγραμματος, ο δημοσιογράφος θα κατανοήσει εις βάθος τα σοβαρά φαινόμενα της εγκληματικότητας και ταυτόχρονα τον ορθό τρόπο κάλυψής τους. Σημαντική επίσης είναι η ενημέρωση που παρέχει στους παραλήπτες της είδησης, ώστε το κοινό να αξιοποιεί και να αξιολογεί σωστά την εγκληματολογική είδηση.

Πιστεύω πολύ σε αυτό το νέο πρόγραμμα του Πανεπιστημίου Αθηνών και γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο έχω δώσει όλη μου την ψυχή στη συγγραφή του. Μέσω του συγκεκριμένου προγράμματος, θέτουμε ως απώτερο στόχο την ουσιαστική αλλαγή στον τρόπο παρουσίασης των ειδήσεων εγκληματολογικού ενδιαφέροντος από τα ΜΜΕ, ώστε το κοινό να ενημερώνεται ορθά και αντικειμενικά και ο δημοσιογραφικός κλάδος να αποκτήσει το χαμένο του κύρος και εγκυρότητα.

Είναι σαφές ότι το έγκλημα και το φαινόμενο της εγκληματικότητας συνιστούν ζητήματα πολυσύνθετα και πολυδιάστατα. Επομένως, απαιτείται εξειδικευμένη και στέρεη γνώση από την πλευρά του δημοσιογράφου, προκειμένου να μπορέσει να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις, όταν καλείται να ενημερώσει το ευρύ κοινό για ένα έγκλημα και να προβάλλει τα φαινόμενα της εγκληματικότητας, όχι επιφανειακά και λανθασμένα, όπως δυστυχώς γίνεται σήμερα, αλλά προχωρώντας σε μια εις βάθος έρευνα και στην ουσία.

Αυτήν τη σημαντική και αναγκαία γνώση επιδιώκουμε να προσφέρουμε στους δημοσιογράφους και ταυτόχρονα τον τρόπο με τον οποίο θα μπορέσουν να αξιοποιήσουν τη γνώση, ώστε να ερευνήσουν, να εμβαθύνουν, να ερμηνεύσουν τις δύσκολες έννοιες που παρουσιάζουν και εν τέλει να μεταφέρουν στο κοινό την εγκληματολογική είδηση, αμερόληπτα, αντικειμενικά και ορθά.

Για να δείτε τον οδηγό σπουδών και να αντλήσετε περισσότερες πληροφορίες για το πρόγραμμα, μπορείτε να επισκεφτείτε τη σελίδα http://elearn.elke.uoa.gr/show_programs.php?catID=all&prID=417. Επίσης, μπορείτε να παρακολουθήσετε το βίντεο που έχουμε ετοιμάσει: https://www.youtube.com/watch?v=H-6eivjnX3U

Advertisements

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας

Το “θρίλερ με τους μπάφους”

Το επάγγελμα του δημοσιογράφου, κατά πολλούς λειτούργημα, είναι δύσκολο, απαιτητικό, πολλές φορές επικίνδυνο, άλλες φορές ψυχοφθόρο, κουραστικό, συχνά συναρπαστικό. Η ενημέρωση του κοινού και η κριτική προσέγγιση των πολυσύνθετων και πολυδιάστατων φαινομένων, όπως για παράδειγμα του φαινομένου της εγκληματικότητας, συνιστούν πολύ σοβαρά ζητήματα, τα οποία ο δημοσιογράφος καλείται να καλύψει με συνέπεια, δυναμισμό, αλλά και με σοβαρότητα που πηγάζει από τη γνώση του αντικειμένου. Ωστόσο, δεν είναι τυχαίο ότι ο δημοσιογραφικός κλάδος βιώνει μια μεγάλη κρίση και την ίδια στιγμή τεράστια απαξίωση, από μεγάλη μερίδα του κοινού. Επομένως, ίσως ήρθε η ώρα να κατανοήσει ο δημοσιογραφικός κόσμος ότι κάτι κάνει λάθος και ότι πρέπει να τεθούν ξανά κάποιες αρχές, κάποια όρια, κάποιες διαχωριστικές γραμμές. Με λίγα λόγια, ο δημοσιογάφος πρέπει να επαναπροσδιορίσει το ρόλο του, στο πλαίσιο της σημερινής κοινωνίας.

Πριν από μια μέρα, “πανικός ξέσπασε” για τη σύλληψη του “κοριτσιού με τους μπάφους”, όπως γράφτηκε χαρακτηριστικά, καθώς επρόκειτο για το παιδί γνωστού δημοσιογράφου. Και από εκείνη την ώρα, ξεκίνησε η συζήτηση “κανιβαλισμός ή αναπόφευκτο γεγονός ο στιγματισμός του κοριτσιού, εν τέλει ένα είδος “μιντιακής δικαιοσύνης;”. Το ερώτημα που τέθηκε ήταν “εφόσον οι “απλοί” πολίτες εκτίθενται στα μίντια, δεν πρέπει να εκτεθεί και το παιδί του “γνωστού”, ειδικά όταν ο “γνωστός” είναι δημοσιογράφος;”. Και μάλιστα “μη συμπαθής”, όπως επίσης χαρακτηριστικά γράφτηκε.

Για μένα, όπως θέλω να πιστεύω και για πολλούς άλλους, είναι “τραγικό” να τίθεται η συζήτηση στη λογική “ποιος να πρωτο-εκτεθεί από τα μίντια; Και αφού εκτίθεται ο “απλός πολίτης”, πρέπει να εκτεθεί και ο “γνωστός”, ειδικά εάν είναι “μη συμπαθής”.

Για να μιλήσω με ακραίους όρους, είναι σαν να βλέπουμε να γίνεται δίπλα μας μια δολοφονία και να μη μας νοιάζει το πώς θα σταματήσουμε το έγκλημα που διαπράττεται, αλλά το πώς θα το διαπράξουμε και όλοι οι υπόλοιποι, χωρίς να μας πιάσουν.

Η δημόσια διαπόμπευση, ο στιγματισμός, η παραβίαση του τεκμηρίου της αθωότητας, η καταδίκη ενός προσώπου προτού αποφανθεί η δικαιοσύνη, αντιβαίνουν τις αρχές της δημοσιογραφικής δεοντολογίας και -το κυριότερο- αντιβαίνουν θεμελιώδεις αρχές του Συντάγματός μας. Ανεξαρτήτως εάν μιλάμε για το παιδί του δημοσιογράφου, του πολιτικού, του τρομοκράτη, του κρεοπώλη, του μάστορα, του υδραυλικού. Ανεξαρτήτως, φύλου, ηλικίας, εθνικότητας. Η δημοσιογραφική δεοντολογία διέπεται από κάποιες βασικές αρχές, όπως και το Σύνταγμά μας. Το να στιγματίζεται ο οποιοσδήποτε πολίτης από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, προτού αποφανθεί η δικαιοσύνη, είναι όχι μόνο ανήθικο, αλλά και αντισυνταγματικό. Εξίσου, απαιτείται προσοχή ώστε να μην ηρωποιηθεί ένα άτομο που φέρεται να έχει παραβιάσει το νόμο.

Οι περιπτώσεις, ασφαλώς, δημόσιας διαπόμπευσης πολιτών, “γνωστών” και “αγνώστων” στο ευρύ κοινό είναι αμέτρητες. Ενδεικτικά, να θυμίσω ένα “σκάνδαλο μεγατόνων” που είχε ξεσπάσει αρκετά χρόνια πριν με έναν δημοφιλέστατο τραγουδιστή και συνθέτη, ίνδαλμα της νεολαίας της εποχής, ο οποίος διασύρθηκε από τα ΜΜΕ στον απόλυτο βαθμό, με δυσμενέστατες επιπτώσεις για την καριέρα του. Ο κανιβαλισμός από τα μίντια είχε ξεπεράσει κάθε προηγούμενο, λόγω της δημοφιλίας του συγκεκριμένου προσώπου, το οποίο τελικά αθωώθηκε από τα ελληνικά δικαστήρια, μια είδηση που πέρασε μάλλον στα ψιλά. Αυτή, ασφαλώς, αποτελεί μια από τις πολλές περιπτώσεις, όπου ο δημοσιογραφικός ρόλος ευτελίζεται και τα ΜΜΕ γίνονται η αρένα για να κηλιδωθούν προσωπικότητες και να καταστραφούν καριέριες, ακόμα και ζωές.

Ας μην απορούν, συνεπώς, οι δημοσιογράφοι και ιδίως οι “μεγαλοδημοσιογράφοι” γιατί το κοινό εκφράζει έντονα συναισθήματα δυσαρέσκειας, αποδοκιμασίας, δυσπιστίας, ακόμα και καχυποψίας, στο πρόσωπο τους. Αντί, όμως, να “δαιμονοποιήσω” τον δημοσιογραφικό κλάδο, θα θέσω το ερώτημα “μήπως ήρθε η ώρα να αλλάξει αυτή η κατάσταση και μάλιστα ριζικά;”.

Ο δημοσιογράφος, κατά την άποψή μου, οφείλει να αντιληφθεί την ανάγκη για επαναπροσδιορισμό και να διαδραματίσει ένα πολύ πιο σημαντικό ρόλο από αυτόν που τόσα χρόνια διαδραματίζει. Ειδικά στο πλαίσιο κοινωνιών που μαστίζονται από την οικονομική και κοινωνική κρίση, ο δημοσιογράφος πρέπει να είναι ουσιαστικά δίπλα στον πολίτη, προσφέροντας πραγματική ενημέρωση -και όχι σαπουνόφουσκες- και πραγματοποιώντας εις βάθος έρευνα.

Ωστόσο, για να μην στρουθοκαμηλίζουμε, για να αποκτήσει ξανά το κοινό εμπιστοσύνη στον δημοσιογραφικό κόσμο, πρέπει οι δημοσιογράφοι να κατανοήσουν τη σοβαρότητα του ρόλου τους και, επιτέλους, να θέσουν σαφή όρια σε αυτό που ονομάζεται “δημοσιογραφική δεοντολογία”. Όσο τα όρια παραμένουν ρευστά, οι παραβιάσεις της ιδιωτικής ζωής, η καταπάτηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, η αμαύρωση της αξίας του ατόμου, είναι κατάφωρες. Και η ειρωνεία είναι ότι όλες αυτές οι παραβιάσεις γίνονται, δήθεν, στο όνομα της “ελευθερίας της έκφρασης”. Όποιος τολμήσει να εκφράσει μια αντίθετη άποψη, θεωρείται ότι προσπαθεί να “φιμώσει” τον Τύπο. Σπάνια, όμως, γίνεται λόγος για την επιτακτική ανάγκη προστασίας από τα ΜΜΕ των ατομικών δικαιωμάτων.

Ο δημοσιογραφικός κόσμος, που καθημερινά δέχεται τα απαξιωτικά σχόλια του κοινού, πρέπει να καταλάβει ότι η ανάγκη να τεθούν όρια και να οριστούν εξ αρχής κάποιες βασικές έννοιες της δημοσιογραφίας είναι μεγάλη. Κατ’ αρχάς ξεκινώντας από το στοιχειώδες, τι εννοούμε “ενημέρωση του κοινού”. Εν συνεχεία, να οριστούν εκ νέου οι αρχές της δημοσιογραφικής δεοντολογίας, χωρίς όμως να αφήνονται χίλια παραθυράκια ανοιχτά για να μπορεί η κάθε εφημερίδα, ο κάθε τηλεοπτικός σταθμός κλπ. να ερμηνεύουν, κατά το δοκούν, αυτές τις αρχές. Επίσης, πολύ σημαντικό είναι να υπάρχει μια ενημέρωση για τη νομοθεσία. Να γνωρίζει ο δημοσιογράφος πότε παραβιάζει τα ατομικά δικαιώματα.

Συνοψίζοντας, πιστεύω ότι ο ρόλος του δημοσιογράφου, ειδικά σε μια εποχή που αλλάζει με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, είναι πολύ σοβαρός. Για να μπορέσει, όμως, ο δημοσιογράφος να ασκήσει ορθά το επάγγελμά του, προσφέροντας στο κοινό πραγματική και ουσιαστική ενημέρωση, πρέπει πρώτον να έχει γνώσεις σχετικές με τη δημοσιογραφική δεοντολογία και τη νομοθεσία, αλλά και σε ένα δεύτερο -και εξίσου σημαντικό- επίπεδο, να τεθούν από τον ίδιο τον δημοσιογραφικό κόσμο συγκεκριμένα και σαφή όρια, τα οποία θα διασφαλίζουν τα δικαιώματα του κάθε πολίτη και θα αποσκοπούν στην ουσιαστική ενημέρωση του κοινού. Το να τίθεται, τώρα, θέμα ότι η προστασία των ατομικών δικαιωμάτων οδηγεί σε φίμωση του Τύπου είναι υποκριτικό. Αντίθετα, μέσω της προστασίας των δικαιώματων του ανθρώπου και του σεβασμού στη δεοντολογία και τη νομοθεσία, ο δημοσιογράφος θα μπορέσει να προχωρήσει σε ουσιαστική έρευνα και να προσφέρει στους πολίτες την ενημέρωση που επιζητούν.

Αναμφίβολα, ο δημοσιογράφος συχνά βρίσκεται “δέσμιος” συγκεκριμένων συμφερόντων, ανάλογα με το μέσο το οποίο υπηρετεί, γιατί δυστυχώς “ανεξάρτητη δημοσιογραφία”, απαλλαγμένη από πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα, δύσκολα μπορεί να ασκηθεί. Αυτό το γεγονός αποτελεί μια ακόμα σημαντική παράμετρο που πρέπει να διερευνηθεί. Γι’ αυτό θα ήταν σκόπιμο να τεθούν σαφή όρια όσον αφορά τα ατομικά δικαιώματα, τον τρόπο παρουσίασης των φερόμενων ως δραστών και άλλα σημαντικά ζητήματα, ώστε και οι δημοσιογράφοι να προστατευτούν και να μην γίνονται κι αυτοί “πιόνια” στα χέρια τρίτων.

Μεγάλη ευθύνη, τέλος, κρίνω ότι έχουμε και όσοι διδάσκουμε δημοσιογραφία στους νέους, γιατί ο νέος δημοσιογράφος πρέπει να κατανοήσει τη σοβαρότητα του επαγγέλματος που επιλέγει να ακολουθήσει και να μην επαναλάβει τα λάθη των παλαιοτέρων. Η γνώση είναι ένα τεράστιο εφόδιο στα χέρια των νέων δημοσιογράφων και πρέπει να την αποκτήσουν, ώστε να μπορέσουν να κάνουν τη διαφορά και να ξεχωρίσουν.

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Κοινωνικά

Τα γενέθλιά μου και οι όμορφες “διαδικτυακές σας ευχές”

Αυτό το μικρό κειμενάκι το γράφω με πολλή αγάπη και το αφιερώνω σε πολλαπλούς αποδέκτες. Πρωτίστως το αφιερώνω σε όλους τους «διαδικτυακούς μου φίλους», φίλους που έκανα μέσω του Διαδικτύου, φίλους που ξαναβρήκα μέσω του Διαδικτύου και φίλους που συναντώ και μέσα και έξω από τον διαδικτυακό χώρο, εδώ και πολλά χρόνια ή τα τελευταία χρόνια…..

Αφορμή για να γράψω το σημερινό μου κειμενάκι ήταν τα γενέθλιά μου και οι «διαδικτυακές ευχές» που έλαβα και, δεν το κρύβω, ότι με συγκίνησαν πολύ!

15 Ιουλίου είναι η δική μου ξεχωριστή μέρα, καθώς έχω τα γενέθλιά μου! Δέχτηκα, κατά κύριο λόγο, από το Διαδίκτυο (το Fb και το mail) τα μηνύματα των φίλων, των γνωστών, των μαθητών, των φοιτητών, των γονιών, των παλιών συμμαθητών, ακόμα και ανθρώπων που δεν γνωρίζω προσωπικά, αλλά κάποιες κοινές διαδρομές, κυρίως μέσα από το χώρο του βιβλίου, μας έχουν φέρει κοντά μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα.

Και ξέρετε κάτι; Πιστεύω ότι όλες οι ευχούλες που πήρα δεν ήταν τυπικές, γιατί ένιωσα τη γλύκα τους! Και σας ένιωσα κοντά μου. Αναμφίβολα, έχει αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο ευχόμαστε και δεχόμαστε ευχές. Και αυτό το σημαντικό κομμάτι της ζωής μας ρυθμίζεται, σε πολύ μεγάλο βαθμό, από τον διαδικτυακό κόσμο. Ίσως, στο παρελθόν, να με προβλημάτιζε. Πλέον, όμως, το κρίνω θετικό. Γιατί, όσο κι αν λέμε κατά καιρούς ότι τα μέσα της τεχνολογίας «γκρεμίζουν» τις ανθρώπινες σχέσεις, βλέπω ότι πολλές φορές σε φέρνουν πιο κοντά με ανθρώπους, με τους οποίους έχετε κοινές αναζητήσεις, προβληματισμούς, ανησυχίες.

Βλέπω ότι στον διαδικτυακό κόσμο μπορείς να συναντήσεις πιο εύκολα ανθρώπους τους οποίους πιθανότητα δεν θα είχες γνωρίσει σε άλλους χώρους ή κι αν είχες γνωρίσει δεν θα είχες την άνεση να τους μιλήσεις. Επίσης, βλέπω ότι μέσα στη ρουτίνα της καθημερινότητας, ένα χαμογελάκι, μια αστεία φατσούλα, ένα σύντομο μηνυματάκι, που θα σου στείλει ένας φίλος, ένας γνωστός, ένας παλιός συμμαθητής, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μπορεί να σε κάνει να ξεχαστείς από τα προβλήματά σου και να χαμογελάσεις. Ακόμα κι αν στην διαπροσωπική επαφή έχεις πιο πολλά να πεις, αυτά τα γραπτά μηνυματάκια ή ακόμα και τα εικονομηνυματάκια, πολλές φορές, σου φτιάχνουν ολόκληρη τη μέρα και συχνά έχουν να σου πουν πολλά περισσότερα από όσα χίλια λόγια….

Σαφώς, ούτε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να αντικαταστήσουν την πολύτιμη ανθρώπινη και άμεση επαφή, ούτε μέσα από αυτά πρέπει να ζούμε τις ζωές μας, όπως δυστυχώς πολλοί κάνουν, από μόδα, μιμητισμό, έλλειψη ενδιαφερόντων, τάση για επίδειξη κλπ. Η ζωή είναι ωραίο να μας ανήκει και να μην ανήκει στα media! Ωστόσο, πιστεύω ότι είναι ωραίο να μοιραζόμαστε σκέψεις, συναισθήματα, ακόμα και στιγμές. Να ανταλλάσσουμε απόψεις, να καταθέτουμε ιδέες, να κάνουμε πλάκα, να μοιραζόμαστε κάτι δυνατό και κάτι πιο ανάλαφρο. Είναι σαν να νιώθουμε ότι στον απέραντο κόσμο και στην ανωνυμία του πλήθους, υπάρχουν κι άλλοι άνθρωποι που μπορεί να θέλουν να μοιραστούν τις σκέψεις και τα όνειρά μας ή απλώς να χαμογελάσουν μαζί μας και να περάσουν λίγο πιο ευχάριστα το χρόνο. Κι αυτό, θεωρώ ότι είναι ένα από τα θετικά στοιχεία του διαδικτυακού κόσμου.

Αναμφίβολα, σου δημιουργεί και μια ψευδαίσθηση πολλών πραγμάτων, αλλά σου δίνει και μια παραπάνω ευκαιρία να μοιραστείς και να καταθέσεις ιδέες και προτάσεις. Γιατί, ο διαδικτυακός κόσμος είναι μεν virtual, δηλαδή «πλασματικός», αλλά ταυτόχρονα βασίζεται σε μιαν «αλήθεια»: στην «αλήθεια της στιγμής», στο συναίσθημα, στην παρόρμηση, στη γοητεία που έχει αυτή η μία και μοναδική στιγμή, όπου τις περισσότερες φορές χωρίς πολλή σκέψη και περισσότερο με την καρδιά και όχι τη λογική, θα πεις μια λέξη, θα ανταλλάξεις μια καλημέρα, θα ανεβάσεις μια φωτογραφία, θα γράψεις μια ιστορία, θα καταγράψεις μια ιδέα, θα εκφράσεις ένα συναίσθημα. Το οποίο θα αποτυπωθεί για πάντα στο χρόνο, ακόμα κι αν μετά το σβήσεις.

Σε αυτό το πλαίσιο, όταν δηλαδή τα μέσα γίνονται ο χώρος που εμείς ορίζουμε, καθορίζουμε και χρησιμοποιούμε για να εκφράσουμε τις σκέψεις μας, αλλά όχι και πάντα τόσο σοβαρά, πιστεύω ότι επωφελούμαστε. Αντίθετα, όταν το διαδίκτυο γίνεται ο χώρος όπου προσπαθούμε να ζήσουμε τη ζωή που αρέσει στους άλλους, τότε κατά την δική μου άποψη παγιδευόμαστε και χάνουμε την ουσία και τη χαρά της δικής μας ύπαρξης και της δικής μας καθημερινότητας. Σημασία έχει τι προτεραιότητες δίνει ο καθένας από εμάς και πώς επιλέγει να πει «καλημέρα» στη ζωή του.

Κλείνοντας, σας ευχαριστώ όλους για τις όμορφες διαδικτυακές ευχές σας! Θα τις κρατήσω μέσα στην καρδιά μου! Εύχομαι κι εγώ, με τη σειρά μου, στον καθένα ξεχωριστά, υγεία, χαρά και αυτό το καλοκαίρι να ζήσει ένα μεγάλο όνειρό του!

Και σας ευχαριστώ που σε μια τόσο σημαντική μέρα, όπως είναι τα γενέθλια, με σκεφτήκατε και μου στείλατε κάτι από την καρδούλα σας….το εκτιμώ πολύ!!

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Κοινωνικά