-Interview_24

Συνέντευξη 24η «Παραστάσεις και αναπαραστάσεις για τη φυλακή: η περίπτωση της τηλεοπτικής σειράς Prison Break» (9/3/2014)


«Και από χρυσό να είναι το κλουβί, δεν παύει να είναι κλουβί. Η ροπή προς την ελευθερία είναι εγγενές χαρακτηριστικό του ανθρώπου και όταν την στερείται είναι αδύνατο να εξανθρωπίζεται. Η στέρηση της ελευθερίας αρρωσταίνει το ανθρώπινο σώμα, το μυαλό και την ψυχή και οδηγεί στην εξόντωση παρά στην συμμόρφωση του εγκάθειρκτου πληθυσμού», με αυτά τα συγκλονιστικά λόγια, η κ. Σταυρούλα Μπουγάδη, Κοινωνιολόγος με μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης στην Εγκληματολογία, περιγράφει την εμπειρία της από τα σωφρονιστικά καταστήματα κράτησης σε Ελλάδα, όπου και εργάζεται, αλλά και μας μεταφέρει την εμπειρία από το εξωτερικό, αφού ολοκλήρωσε ένα σημαντικό κύκλο σπουδών σε Βέλγιο και Ηνωμένες Πολιτείες. Το 2009, η κ. Μπουγάδη εκπόνησε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μελέτη στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών στην Εγκληματολογία, με τίτλο “Παραστάσεις και αναπαραστάσεις για τη φυλακή: η περίπτωση της τηλεοπτικής σειράς Prison Break” και Επιβλέπουσα Καθηγήτρια, την κ. Ιωάννα Τσίγκανου.

prison break_1
Η φωτογραφία αντλείται από την ιστοσελίδα: http://www.deviantart.com

H αμερικανική τηλεοπτική σειρά Prison Break είναι, αναμφίβολα, μια από τις πιο επιτυχημένες και δημοφιλείς σειρές, η οποία έχει αγαπηθεί και έχει κερδίσει φανατικούς τηλεθεατές και στη χώρα μας. Γι’ αυτό, και από έντονο προσωπικό ενδιαφέρον σχετικά με μια τόσο δημοφιλή σειρά που μάλιστα πραγματεύεται το χώρο των φυλακών και τη διαβίωση των κρατουμένων, ζήτησα από την κ. Μπουγάδη να μας παρουσιάσει τα κύρια πορίσματα της έρευνάς της.
prison break_2
Η φωτογραφία αντλείται από την ιστοσελίδα: http://www.el.wikipedia.org

Η μελέτη της κ. Μπουγάδη αποδεικνύει, όπως αναλυτικά θα δούμε μέσα από την πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη που μου παραχώρησε, ότι δημοφιλείς σειρές, όπως ασφαλώς και το Prison Break, διαδίδουν και αναπαράγουν τα στερεότυπα για τους φυλακισμένους. Μάλιστα, το παράδοξο είναι ότι, παρά την ύπαρξη εγκληματολογικής γνώσης, το χαρακτηριζόμενο ως “ειδικό” κοινό -δυστυχώς- δεν διαφοροποιείται σημαντικά από το “μη ειδικό” και φαίνεται, βάσει την εν λόγω μελέτης, να προσλαμβάνει με παρόμοιο τρόπο τις μυθοπλαστικές αναπαραστάσεις από τα ΜΜΕ για τον εγκλεισμό αλλά και γενικά για τον ποινικό έλεγχο του εγκλήματος. Ωστόσο, όπως τονίζει η κ. Μπουγάδη, θα μπορούσαν σειρές μυθοπλασίας, όπως το Prison Break, να λειτουργήσουν ως θετικοί δίαυλοι ενημέρωσης του κοινού εάν παρουσίαζαν τις εναλλακτικές μορφές στο θέμα της καταδίκης. Αυτό, ασφαλώς, δεν σημαίνει ότι η μυθοπλασία οφείλει να καταγράφει την πραγματικότητα ή ότι θα κατηγορήσει κανείς τον σεναριογράφο που αποτυπώνει με τον δικό του τρόπο τη ζωή στις φυλακές. Ωστόσο, ναι, πιστεύω ότι ακόμα και μια τηλεοπτική σειρά, εφόσον είναι πολύ αγαπητή στο κοινό και έχει υψηλή τηλεθέαση, έχει τη δύναμη να αλλάξει -ως ένα βαθμό τουλάχιστον- τα κακώς κείμενα και στο χώρο των φυλακών, περνώντας κάποια μηνύματα αναφορικά με κατοχύρωση θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με προαγωγή εναλλακτικών μέτρων έκτισης ποινής κλπ.

bougadiΛίγα λόγια για την κ. Σταυρούλα Μπουγάδη: Γεννήθηκε στη Σπάρτη Λακωνίας και ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές της στο Γενικό Λύκειο Τροπαίων Αρκαδίας. Σπούδασε στη Σχολή Διοίκησης και Οικονομίας στο τμήμα Διοίκησης Επιχειρήσεων του ΤΕΙ Λάρισας και στο Τμήμα Κοινωνιολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών. Οι μεταπτυχιακές σπουδές της αφορούν την επιστήμη της εγκληματολογίας και πραγματοποιήθηκαν στην Ελλάδα, στο Βέλγιο και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Έχει διδάξει κοινωνιολογία και εγκληματολογία σε ιδιωτικά και δημόσια ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας. Επίσης, έχει εργαστεί ως επιστημονικός συνεργάτης στην Ελληνική Αστυνομία σε θέματα μικρής και μεσαίας εγκληματικότητας, στην τοπική αυτοδιοίκηση σε θέματα κοινωνικής πολιτικής και στην Οργανωτική Επιτροπή Ολυμπιακών Αγώνων, «ΑΘΗΝΑ 2004», στον τομέα Σχεδιασμού και Διαχείρισης Προγράμματος Εθελοντισμού.

-Κυρία Μπουγάδη, το 2009 πραγματοποιήσατε μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα μελέτη με τίτλο “Παραστάσεις και αναπαραστάσεις για τη φυλακή: η περίπτωση της τηλεοπτικής σειράς Prison Break”. Με ποια κριτήρια κάνατε την επιλογή του συγκεκριμένου θέματος και της συγκεκριμένης τηλεοπτικής σειράς;

-Ευχαριστώ. Η αλήθεια είναι ότι άρχισα να παρακολουθώ το Prison Break ψυχαγωγικά, πριν το επιλέξω ως αντικείμενο έρευνας. Την περίοδο εκείνη η ζωή μου ήταν μοιρασμένη ανάμεσα στη διδασκαλία σ’ ένα κολλέγιο και στο μεταπτυχιακό της Εγκληματολογίας στο Πάντειο. Τις καθημερινές, λοιπόν, όταν γυρνούσα τα βράδια στο σπίτι, έβλεπα την νέα για την Ελλάδα αμερικάνικη σειρά στη τηλεόραση. Επομένως, η ιδέα να εκπονήσω μια μελέτη που εξετάζει τις μυθοπλαστικές αναπαραστάσεις της φυλακής και των φυλακισμένων και συγκεκριμένα στο Prison Break, απ’ τη μια και τις προσλήψεις του κοινού με ή χωρίς εγκληματολογικές γνώσεις, απ’ την άλλη , προέκυψε αβίαστα. Όταν είπα την ιδέα μου στην Δρ. Ιωάννα Τσίγκανου, την επιβλέπουσα της διπλωματικής, την δέχτηκε με ενθουσιασμό και διατύπωσε τον τίτλο της εργασίας.

-Ποια είναι η μεθοδολογία που χρησιμοποιήσατε;

-Αρχικά η μελέτη παρουσιάζει τα κύρια γνωρίσματα παλαιότερων και νεώτερων μυθοπλαστικών (fictional) τηλεοπτικών αναπαραστάσεων και εστιάζει έπειτα στο Prison Break. Στη συνέχεια εκπονείται μιας μικρής κλίμακας ποιοτική έρευνα με δέκα συνεντεύξεις: πέντε ατόμων χωρίς εγκληματολογικές γνώσεις, που ήταν τότε σπουδαστές μου στο κολλέγιο στο τμήμα διοίκησης και οικονομίας και στο τμήμα ψυχολογίας, καθώς και πέντε ατόμων με εγκληματολογικές γνώσεις, που ήταν τότε συνάδελφοί μου στο μεταπτυχιακό. Πρωταρχικά, μέσω γενικών ερωτήσεων για τη φυλακή και έπειτα εστιάζοντας στην τηλεοπτική σειρά Prison Break, την οποία ήδη είχαν παρακολουθήσει – ήταν δε απαραίτητη προϋπόθεση για να συμμετέχουν στην έρευνα – και χρησιμοποιώντας την μέθοδο της ποιοτικής ανάλυσης περιεχομένου, η οποία αρχίζει με μια ανοικτή θεματική κωδικοποίηση και ολοκληρώνεται με την ανάδειξη της θεματικής δομής, επιτεύχθηκε η σύγκριση των αντιλήψεων για τη φυλακή μεταξύ των δύο ‘ομάδων’, ειδικού και μη ειδικού κοινού στην εγκληματολογία.

-Βάσει της ανάλυσης που πραγματοποιήσατε, με ποιον τρόπο παρουσιάζονται οι κρατούμενοι και η φυλακή στην τηλεοπτική σειρά Prison Break και σε ποιο βαθμό υπάρχει αντιστοιχία με την πραγματικότητα στις αμερικάνικες αλλά και τις ελληνικές φυλακές;

-Η τηλεοπτική σειρά “Prison Break” είναι μια αμερικανική παραγωγή που άρχισε να προβάλλεται στις ΗΠΑ από το τηλεοπτικό δίκτυο Fox Network στις 29 Αυγούστου 2005. Στην Ελλάδα η ευρεία προβολή της ξεκίνησε στις 2 Ιανουαρίου 2008 από το τηλεοπτικό κανάλι ANT1. Η σειρά είναι έργο του σεναριογράφου και σκηνοθέτη Paul Scheuring. Συγκαταλέγεται στις νέες τηλεοπτικές σειρές με θέμα τη φυλακή, οι οποίες συνδυάζουν το δράμα, τη δράση και την αγωνία με ‘απόθεμα’ θεμάτων (stock of themes), όπως την απόδραση και τον αγώνα των φυλακισμένων κατά της βαναυσότητας των αρχών και με απόθεμα χαρακτήρων (stock of characters), όπως τον νεαρό αθώο αδελφό του πρωταγωνιστή και τους ‘κακούς΄ δεσμοφύλακες, χρησιμοποιώντας συγχρόνως και την ίδια τη φυλακή ως συμπρωταγωνιστή. Στην ουσία, η σειρά χρησιμοποιεί την παλιά δοκιμασμένη συνταγή της εμπορικής επιτυχίας. Ειδικότερα, όσον αφορά τη φυλακή, στο Prison Break έχουμε δύο αναπαραστάσεις της: μία αμερικάνικη φυλακή υψίστης ασφαλείας που παραπέμπει στο ‘πανοπτικόν’ του Bentham και μία φυλακή στο Παναμά, αυτοδιοικούμενη από τους κρατούμενους, που την χαρακτηρίζουν η βία και οι άθλιες συνθήκες διαβίωσης. Και στις δύο αναπαραστάσεις της η φυλακή αποκτά ‘χαρακτήρα’ στη σειρά. Δεν είναι μόνο το ‘σκηνικό’ για το γύρισμα, αλλά η ίδια η φυλακή διαδραματίζει ρόλο στα ‘τεκταινόμενα’. Είναι έντονη η αίσθηση ότι δεν παρακολουθούμε έναν οποιοδήποτε κλειστό χώρο, αλλά βρισκόμαστε ‘μέσα’ στη φυλακή, κάθε βράδυ για μία ώρα. Βέβαια, υπάρχουν διαφορές μεταξύ των δύο φυλακών και αυτό είναι το ζητούμενο, καθώς από τη σειρά ακολουθείται η νέα τάση της κινηματογραφικής αναπαράστασης της φυλακής, σύμφωνα με την οποία η φυλακή παρουσιάζεται όλο και πιο απάνθρωπη, όλο και πιο άθλια, ενώ παράλληλα η αυτοδιοίκηση της φυλακής παρουσιάζεται ως το απόλυτο κακό. Όσον αφορά στην αληθοφάνεια της τηλεοπτικής αναπαράστασης της φυλακής, αυτό που κάνουν οι απεικονίσεις των Μέσων είναι να κατασκευάζουν την πραγματικότητα με τέτοιο τρόπο ώστε αυτή τελικά να διαστρεβλώνεται. Εν τούτοις, αυτές οι απεικονίσεις ακολουθούν τον ακαδημαϊκό λόγο, δηλαδή τα πορίσματα της επιστήμης ή θα λέγαμε ακόμα καλύτερα, τις κοινωνικο-οικονομικές εξελίξεις που επιφέρουν αλλαγές στο τρόπο διαχείρισης του ποινικού ελέγχου του εγκλήματος. Άρα και οι δημιουργοί της σειράς επηρεάζονται μεν από την συνταγή της δοκιμασμένης εμπορικής επιτυχίας, αλλά δεν μένουν ανεπηρέαστοι από τις νέες εξελίξεις στο χώρο του εγκλεισμού, όπως για παράδειγμα τον υπερπληθυσμό των φυλακών και την έντονη παρουσία των αφροαμερικανών, οι οποίοι υπεραντιπροσωπεύονται στις αμερικανικές φυλακές. Η αναπαράσταση της σειράς για τη φυλακή δεν αφορά τόσο την ίδια την φυλακή στην πραγματικότητά της, αλλά την ταύτιση που υπάρχει μεταξύ των στερεοτύπων που αναπαράγει για τη φυλακή και τους φυλακισμένους με τις στερεοτυπικές αντιλήψεις του κοινού.

-Για ποιους λόγους και σε ποιο βαθμό το ευρύ κοινό (που δεν έχει εξειδικευμένες γνώσεις για την οργάνωση και λειτουργία της φυλακής) επηρεάζεται από την τηλεοπτική σειρά Prison break ως προς τη διαμόρφωση μιας συγκεκριμένης εικόνας για τις φυλακές και τους κρατούμενους;

-Ακριβώς επειδή αναπαράγει τα στερεότυπα και επιβεβαιώνει τις αντιλήψεις του κοινού για τη φυλακή και τους φυλακισμένους. Δεν αφήνει περιθώριο, θα λέγαμε, στο ευρύ κοινό να σκεφτεί διαφορετικά, αντίθετα δικαιολογεί απόλυτα τον πανικό για τους αποτρόπαιους και σκληρούς εγκληματίες, άρα την αναγκαιότητα της ύπαρξης των φυλακών. Επομένως, ναι, επηρεάζει επιβεβαιώνοντας και διαιωνίζοντας τις υπάρχουσες κοινωνικές κατασκευές για τη φυλακή.

-Ποια είναι η κυρίαρχη εικόνα που δημιουργεί στο κοινό η τηλεοπτική μυθοπλασία για τις φυλακές και για τους κρατούμενους;

-Ότι έτσι έχουν τα πράγματα. Αυτή είναι η φυλακή. Αυτοί είναι οι φυλακισμένοι. Το κοινό δέχεται την αναπαράσταση ως πραγματική, γιατί αυτή αντανακλά τις ίδιες αντιλήψεις που έχει για τους κρατούμενους. Εφόσον δεν διαφοροποιείται η μυθοπλασία από αυτό που ήδη πιστεύει, δεν έχει λόγους να αμφισβητήσει αυτό που βλέπει.

-Το “ειδικό” σε εγκληματολογικά θέματα κοινό προσλαμβάνει με τον ίδιο τρόπο με το “μη ειδικό” κοινό τις μυθοπλαστικές αναπαραστάσεις των ΜΜΕ για τη φυλακή και τον κρατούμενο;

-Ερευνώντας, διαπίστωσα ότι τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό δεν υπάρχουν πολλές έρευνες σχετικά με το θέμα αυτό. Παρ’ όλα αυτά, όσες τουλάχιστον εγώ βρήκα, κατέληγαν στο ίδιο συμπέρασμα που κατέληξα και εγώ, αν και πρέπει να τονίσω ότι η έρευνά μου ήταν μικρής εμβέλειας και δεν μπορεί να γενικεύσει. Εκείνο, λοιπόν, που διαπιστώνεται είναι ότι, δυστυχώς, παρά την ύπαρξη εγκληματολογικής γνώσης, το ειδικό κοινό δεν διαφοροποιείται σημαντικά από το μη ειδικό σε εγκληματολογικά θέματα και συγκεκριμένα στην περίπτωση του εγκλεισμού αλλά και γενικά στον ποινικό έλεγχο του εγκλήματος. Λίγο ως πολύ συμφωνεί με το ευρύ κοινό και δεν αμφισβητεί τελικά την ύπαρξη της φυλακής, αντίθετα αποδέχεται την στέρηση της ελευθερίας, ως μορφή ποινής για τον έλεγχο των παραβατών του ποινικού νόμου.

-Πού εντοπίζονται οι ομοιότητες και διαφορές μεταξύ των δυο κοινών, του “ειδικού” και “μη ειδικού”;

-Η βασική τους διαφοροποίηση αφορά το γεγονός ότι η εγκληματολογική παιδεία βοηθά το ειδικευμένο κοινό στο να είναι πιο αναλυτικό στις περιγραφές του, να χρησιμοποιεί επιστημονική ορολογία και να εκφράζει με αυτοπεποίθηση τις απόψεις του για το εν λόγω θέμα. Η βασική τους ομοιότητα αφορά το ευρύτερο κοινωνικο-πολιτισμικό περιβάλλον της ελληνικής κοινωνίας στο οποίο οι ερωτώμενοι διαβιούν και το οποίο παράγει και αναπαράγει μια συγκεκριμένη ‘γνώση’ για τη φυλακή. Επίσης, οι αναπαραστάσεις της φυλακής από τα Μέσα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην «αντικειμενικοποίηση» των αναπαραστάσεών τους και εξουδετερώνουν επαρκώς τις όποιες διαφοροποιήσεις τους σε επίπεδο πηγών γνώσης και πληροφόρησης για τη φυλακή και τους φυλακισμένους, αλλά και τις διαφορές τους σε επίπεδο ατομικού κοινωνικού κεφαλαίου.

-Θα μπορούσατε να μας δώσετε κάποια στοιχεία για το προφίλ των ατόμων που δέχονται τις πιο ισχυρές επιδράσεις από τις μυθοπλαστικές αναπαραστάσεις των ΜΜΕ για τους φυλακισμένους και τη ζωή στις φυλακές;

-Γενικά, είναι αυτοί των οποίων οι προσωπικές τους εμπειρίες ταυτίζονται με τις αναπαραστάσεις των Μέσων. Επειδή όμως η φυλακή αποτελεί για τους περισσότερους μια άγνωστη εμπειρία, θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι αυτοί των οποίων η άποψη που έχουν σχηματίσει επιβεβαιώνεται άριστα από τις μυθοπλαστικές αναπαραστάσεις των Μέσων. Ο σχηματισμός της άποψης τους μπορεί να είναι σύμφωνος με την κοινωνική τους προέλευση ή τα κοινωνικοπολιτικά τους πιστεύω. Για παράδειγμα εάν κάποιος έχει σχηματίσει την άποψη ότι αυτοί που εγκληματούν περισσότερο είναι οι μετανάστες και επομένως ο πληθυσμός των φυλακών αποτελείται κατά πλειονότητα από αυτούς, όταν παρακολουθεί μια τηλεοπτική ή κινηματογραφική αναπαράσταση της φυλακής αναμένει να δει, κυρίως αλλοδαπούς. Όταν το βλέπει , επιβεβαιώνει ως πραγματική την άποψή του. Δηλαδή θεωρεί ότι το ‘παραμύθι’ που βλέπει είναι πραγματικό γιατί και αυτός έτσι νομίζει ότι είναι τα πράγματα. Οι έρευνες δείχνουν όμως ότι ελάχιστα γνωρίζουν οι θεατές για τις ποινές, ενώ οι πληροφορίες που λαμβάνουν για το θέμα του εγκλεισμού μυθοπλαστικά, είναι τόσες όσες λαμβάνουν από τα ‘πραγματικά’ προγράμματα. Μπορούν, ωστόσο, ν’ αλλάξουν τις απόψεις τους εάν ενημερωθούν για διαφορετικές προοπτικές στο θέμα της ποινής, αν και, όσοι λόγω χαρακτήρα ή διαπαιδαγώγησης είναι αμετακίνητοι, δύσκολα θα αλλάξουν γνώμη.

-Οι μυθοπλαστικές εικόνες που παρουσιάζονται σε δημοφιλείς σειρές, όπως το Prison Break, δύναται να συμβάλλουν στη διάδοση στερεοτύπων σχετικά με τη φυλακή και τους φυλακισμένους και πώς θα μπορούσε να αποφευχθεί κάτι τέτοιο;

-Όπως προανέφερα, πράγματι οι σειρές αυτές διαδίδουν και αναπαράγουν τα στερεότυπα για τους φυλακισμένους. Θα μπορούσαν όμως να λειτουργήσουν ως θετικοί δίαυλοι ενημέρωσης του κοινού εάν παρουσίαζαν τις εναλλακτικές μορφές στο θέμα της καταδίκης. Όπως η ημιελεύθερη διαβίωση, η κοινωφελής εργασία, η παρακολούθηση προγραμμάτων ελέγχου του θυμού και της ήρεμης συμβίωσης και φυσικά το πόσο εγκληματο-προληπτική μπορεί να είναι η εφαρμογή μιας δίκαιης κοινωνικο-οικονομικής πολιτικής π.χ. κατανομή των φόρων ανάλογα με την φοροληπτική ικανότητα του πολίτη. Η φυλακή, ως γνωστό, είναι μια βαριά σωματική ποινή. Αποτελεί την πιο αυστηρή μορφή του επίσημου κοινωνικού ελέγχου του εγκλήματος, με εξαίρεση τη θανατική ποινή. Ο παραβάτης του ποινικού νόμου δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μισητός και αποτρόπαιος, αλλά ως ένας άνθρωπος που για διάφορους λόγους, δεν υπάκουσε στους κανόνες της κοινωνίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να τιμωρείται με τον εγκλεισμό και την βίαιη αποκοπή του από κάθε δραστηριότητα που τον καθιστά άνθρωπο. Οι έρευνες δείχνουν και είναι γνωστό άλλωστε σ’ όλους όσους έχουν επαφή με το χώρο αυτό, είτε ως εργαζόμενοι, είτε ως έγκλειστοι , ότι η φυλακή δεν σωφρονίζει, αντίθετα εξαχρειώνει τον άνθρωπο, εξάλλου τα ποσοστά υποτροπής ξεπερνούν το 35%. Το γεγονός ότι συντηρείται ακόμα ένα τέτοιος απάνθρωπος θεσμός δεν είναι άξιο απορίας όταν σκεφτεί κανείς ότι αποτελεί το μέγιστο όργανο για την δικαιολόγηση της νομότυπης συμπεριφοράς των πολιτών και την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής τους. Όπως λέμε , οι «κακοί» είναι μέσα, άρα ‘εμείς’ που ζούμε στην ελεύθερη κοινωνία είμαστε οι «καλοί», που ποτέ δεν παραβιάζουμε τους κοινωνικούς κανόνες και το πιο σημαντικό , ούτε και πρόκειται να τους παραβιάσουμε, γιατί θα μπούμε φυλακή! Χαρακτηριστικό των ολοπαγών ιδρυμάτων, όπως έγραψε και ο Ε. Goffman στα ‘Άσυλα’, είναι ότι άλλο επαγγέλλονται ότι κάνουν και άλλο έργο φυσικά επιτελούν, γι’ αυτό και η εμμονή τους στο χρόνο. Η φυλακή διακόσια χρόνια μεταρρυθμίζεται παγκοσμίως και όμως παραμένει παντού και πάντα η ίδια. Έως ότου η κοινωνία μας βρει έναν πιο ανθρώπινο τρόπο «να φυλάει τ’ έρμα», ο θεσμός της φυλακής δεν θα καταργηθεί.

-Πιστεύετε ότι μια τηλεοπτική σειρά που παρουσιάζει τη ζωή στις φυλακές θα μπορούσε να περάσει κάποια θετικά μηνύματα και να γκρεμίσει τα τεχνητά τείχη μεταξύ της ελεύθερης κοινωνίας και του έγκλειστου πληθυσμού;

-Δεν πιστεύω ότι μια και μόνο σειρά μπορεί να φέρει αυτό το αποτέλεσμα, αν και θα αποτελούσα ένα καλό παράδειγμα. Ίσως εάν τα ΜΜΕ παρουσίαζαν το πόνο που προκαλεί η φυλακή , τα απογοητευτικά της αποτελέσματα για τον σωφρονισμό και την επανένταξη των παραβατών που επικαλείται, προτείνοντας παράλληλα εναλλακτικές του εγκλεισμού ποινές, να μπορούσαν να περάσουν κάποια μηνύματα προς το κοινό για τις λειτουργίες της φυλακής. Όσο, όμως, ο εγκληματίας παρουσιάζεται από τα Μέσα σαν ‘το μαύρο πρόβατο’ και εχθρός και όχι σαν άνθρωπος της διπλανής πόρτας που πιθανώς από λάθος ή επειδή δεν συμφωνεί, παραβιάζει το ποινικό νόμο , θα είναι δύσκολο να τροποποιηθεί και η αντίληψη που διαμορφώνουν οι περισσότεροι άνθρωποι για την τιμωρία αυτού του παραβάτη. Πάντως, για παράδειγμα μια κοινωνική καμπάνια για τον μη εγκλεισμό των ανηλίκων, σε πρώτη φάση και την εφαρμογή της κοινωφελούς εργασίας, η οποία προβλέπεται από το ποινικό μας σύστημα, πιστεύω ότι θα έβρισκε εύφορο έδαφος στην ελληνική κοινωνία, η οποία δείχνει να αγαπά τα παιδιά της. Στη συνέχεια θα μπορούσαν τα ΜΜΕ να ενημερώσουν και για εναλλακτικές ποινές των ενηλίκων, είτε μέσω μυθοπλαστικών αναπαραστάσεων είτε μέσω προγραμμάτων εγκληματολογικής παιδείας .

-Κλείνοντας, θα ήθελα να μας μιλήσετε για τη σελίδα που διαχειρίζεστε στο διαδίκτυο και τις δραστηριότητές σας, σήμερα, στο χώρο της εγκληματολογίας.

-Ναι, είναι μια πρώτη προσπάθεια ενημέρωσης για εγκληματολογικά θέματα, θεωρητικά και εμπειρικά αλλά και της επικαιρότητας, χρησιμοποιώντας ένα νέο μέσο κοινωνικής δικτύωσης, το Facebook. Για όποιον /α θα ήθελε να την επισκεφτεί η ηλεκτρονική μας διεύθυνση είναι: https://www.facebook.com/criminologicalissues?ref=hl Σ’ αυτό το στάδιο αναρτούνται θέματα από άλλους ιστότοπους της Ελλάδας και του εξωτερικού που αφορούν την επιστήμη της εγκληματολογίας και την νομοθεσία σε διάφορες χώρες του κόσμου π.χ. για την πορνεία , τη χρήση ναρκωτικών, την νεανική παραβατικότητα κλπ. και μερικές φορές σχολιάζονται από την γράφουσα. Στην πορεία ευελπιστούμε να την εμπλουτίσουμε και με αρθρογραφία συναδέλφων και να γίνει πιο διαδραστική. Εξάλλου και τώρα , όποιος συνάδελφος θέλει μπορεί να μας στέλνει ενημερώσεις για το έργο του και ευχαρίστως να τις γνωστοποιήσουμε. Όσον αφορά τις εγκληματολογικές μου ενασχολήσεις, στο παρελθόν έχω ασχοληθεί με διάφορες μελέτες που αφορούν τις εγκληματολογικές όψεις της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, τις νέες μορφές εγκλήματος μέσω του διαδικτύου, τη βία στην οικογένεια κλπ. Σήμερα, παράλληλα με την εκπόνηση της διδακτορικής μου διατριβής που έχει ως θέμα: «Οικονομία και Εγκληματικότητα» και μετά από ένα μεγάλο διάστημα διδασκαλίας σε ιδιωτικά και δημόσια ανώτερα ιδρύματα της χώρας, τυχαίνει να εργάζομαι με την ειδικότητα της κοινωνιολόγου σε ένα κατάστημα κράτησης. Λέω ‘τυχαίνει’, γιατί όταν εκπονούσα την μελέτη μου για το Prison Break, δεν φανταζόμουν ότι θα εργαζόμουν πότε σ’ ένα τέτοιο χώρο. Έχοντας, επισκεφτεί καταστήματα κράτησης στις Ηνωμένες Πολιτείες, στο πλαίσιο των σπουδών μου, έχω να παρατηρήσω το εξής: και από χρυσό να είναι το κλουβί, δεν παύει να είναι κλουβί. Η ροπή προς την ελευθερία είναι εγγενές χαρακτηριστικό του ανθρώπου και όταν την στερείται είναι αδύνατο να εξανθρωπίζεται. Η στέρηση της ελευθερίας αρρωσταίνει το ανθρώπινο σώμα, το μυαλό και την ψυχή και οδηγεί στην εξόντωση παρά στην συμμόρφωση του εγκάθειρκτου πληθυσμού.

-Κυρία Μπουγάδη, σας ευχαριστώ θερμά για την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συνέντευξη που μου παραχωρήσατε, σας εύχομαι μία δυναμική συνέχεια και ελπίζω ότι σύντομα θα κάνουμε μία ακόμα συνέντευξη σχετικά με τα πολύ ενδιαφέροντα ζητήματα με τα οποία ασχολείστε και τα οποία έχουν ένα τεράστιο κοινωνικό ενδιαφέρον!

-Και εγώ σας ευχαριστώ πολύ κα Καρδαρά για τις τόσο καίριες ερωτήσεις σας και για το βήμα που μου δώσατε και με μεγάλη ευχαρίστηση να σας δώσω προσεχώς μια δεύτερη συνέντευξη.

Advertisements

One response to “-Interview_24

  1. Panagiotis

    Γειά σας!

    Μόλις ολοκλήρωσα το ανάγνωσμα της συνέντευξης.

    Τη βρήκα αρκετά ενδιαφέρουσα με καίριες και σημαντικές πληροφορίες για κάθε αναγνώστη. Πολύ περισσότερο για το ευρύ κοινό (συμπεριλαμβανομένου και του εαυτού μου), το ”μη ειδικό” στη εγκληματολογία (όπως αναφέρεται συχνά μέσα στη συνέντευξη) όπου βάσει όλων των στερεοτυπικών αντιλήψεων και που κουβαλάει, καθώς και της διαπαιδαγώγησης που χει λάβει, πολύ συχνά καταλήγει σε εσφαλμένες αντιλήψεις περί σωφρονισμού και ποινής (βλ. φυλάκιση). Δύο εκ διαμέτρου αντίθετων εννοιών!!

    Επίσης, βρήκα πολύ ενδιαφέροντα τα σημεία στα οποία γίνεται αναφορά της τηλεοπτική σειράς ”prison break” και πώς μια σειρά σα και αυτή μπορεί να επηρεάσει το ευρύ κοινό!!

    Κατά τη γνώμη μου πιστεύω, πως ταινίες και σειρές στη μικρή και μεγάλη οθόνη αντίστοιχα, μπορούν εύκολα να επηρεάσουν θετικά ή αρνητικά τους θεατές και κατ’επέκταση τη διαίωνιση ή μη διαστρεβλωμένων αντιλήψεών γύρω από πολλές θεματικές, όπως ρατσισμός, βία, παιδεία, ποινικά συστήματα κ.α..

    Δε ξέρω αν μια σειρά μπορεί να αλλάξει τα κακώς κείμενα όσον αφορά τη παραπληροφόρηση των Μ.Μ.Ε. (για οποιοδήποτε θέμα) και τις αντιλήψεις των ανθρώπων μιας κοινωνίας-χώρας. Πιστεύω όμως (όπως προείπα) ότι μπορεί να επηρεάσει καλώς ή κακώς κοινό και κοινωνία. Αυτό δε σημαίνει ότι καταργείται η ελεύθερη βούληση, αλλά ότι μπορεί να ”δοκιμαστεί” και κατ’ επέκταση να οδηγηθεί κάπου…

    Σχετικά με το θέμα του εγκλεισμού και της στέρησης της ελευθερίας, προσωπικά ως ένα μεγάλο βαθμό η συνέντευξη και τα λεγόμενά της αγαπητής κ. Σταυρούλας Μπουγάδη (με την οποία είχα τη τύχη να συνεργαστώ στο παρελθόν), με βρίσκουν απολύτως σύμφωνο! Μάλιστα θυμάμαι χαρακτηριστικά (τη περίοδο που τύχαινε να συνεργαστώ μαζί της έχοντας τότε την ιδιότητα της καθηγήτριας και εγώ του φοιτητή), να εξηγεί στο ακροατήριο μια μεγάλη αλήθεια. Πως θεωρείται ρατσισμός η ρετσινιά ή αλλιώς η ταμπέλα που δίνουν (και διαδίδουν) εξαρχής τα Μ.Μ.Ε. σχετικά με τη ποινή φυλάκισης κάποιου ανθρώπου-παραβάτη, χαρακτηρίζοντάς τον ως ”δράστη” ή ”εγληματία” κ.α.. πριν ακόμα διεξαχθεί δίκη και φανεί η αλήθεια! Βασική προϋπόθεση η αποφυγή δικαστικών πλανών κ.α..

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s