Monthly Archives: June 2016

Κατασκευή της βίας και της εγκληματικότητας

Με ποιον τρόπο τα μίντια κατασκευάζουν τη βία και την εγκληματικότητα; Πού βρίσκεται η λεπτή διαχωριστική γραμμή, η οποία χωρίζει την κατασκευή από το έγκλημα; Ποια σημεία πρέπει να προσέξει ο αστυνομικός και δικαστικός συντάκτης κατά την κάλυψη θεμάτων εγκληματολογικού ενδιαφέροντος; Ποιος είναι ο ρόλος της επιστήμης και ειδικότερα πώς ο εγκληματολόγος μπορεί να συνδράμει την δημοσιογραφική έρευνα και να βοηθήσει στην ερμηνεία των εγκληματικών νέων;

Επίσης, μπορεί το κοινό να εκπαιδευτεί στην “ανάγνωση” των crime news, ώστε να μην παρασύρεται στις υπερβολές και τους εντυπωσιασμούς και να μην καλλιεργείται στις κοινωνίες ένας ηθικός πανικός/moral panic, χωρίς αντίστοιχη εμβάθυνση στο κοινωνικό φαινόμενο; Πώς θα αποφύγουμε, πρακτικά, τη διαιώνιση επικίνδυνων στερεοτύπων και επικίνδυνων απλοποιήσεων και γενικεύσεων;

Πώς ο δημοσιογράφος πρέπει να προσεγγίζει και να ερμηνεύει τα στατιστικά στοιχεία για το φαινόμενο της εγκληματικότητας και να ερευνά την “σκοτεινή” εγκληματικότητα που δεν καταγγέλλεται, συνεπώς δεν περιλαμβάνεται στις επίσημες στατιστικές;

20160630_142432

Αυτά είναι μερικά μόνο από τα ερωτήματα που διερευνήσαμε στο πλαίσιο των διαλέξεων στο Τμήμα ΕΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών και επιχειρήσαμε να δώσουμε απαντήσεις. Τα παιδιά συμμετείχαν ενεργά με τοποθετήσεις και εργασίες τους.

Μάλιστα, ορισμένα από τα σημεία που εξετάσαμε και μας προβλημάτισαν στο πλαίσιο των διαλέξεων παρουσιάζονται στο υπό έκδοση βιβλίο μου, γιατί πιστεύω ότι έχουν ενδιαφέρον για το αναγνωστικό κοινό που θέλει να μάθει να “διαβάζει” ορθά τα εγκληματικά νέα και ασφαλώς για τους αστυνομικούς και δικαστικούς συντάκτες που επιθυμούν να διευρύνουν τις γνώσεις τους στο αντικείμενο.

Κι άλλες τόσες σημειώσεις στο συρτάρι μου, περιμένουν μελλοντική αξιοποίηση. Οπότε, το μόνο βέβαιο είναι ότι από Σεπτέμβρη θα έχουμε πολλά ζητήματα προς ανάλυση και δημιουργική ανταλλαγή απόψεων.

Αύριο έχουμε τις εξετάσεις μας για να κλείσουμε αυτό τον ωραίο κύκλο των μαθημάτων μας. Καλή επιτυχία, λοιπόν, στα παιδιά μας! Όπως πάντα, έχω την αγωνιούλα μου κι εγώ (αυτό το συναίσθημα, τελικά, δεν μπορώ να το ξεπεράσω, μπαίνω στη θέση των παιδιών), αλλά θέλω να πιστεύω ότι θα έχουμε καλά αποτελέσματα!

20160630_103611

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας

Το “τέρας” της τρομοκρατίας εξαπλώνεται και επεκτείνεται

Το “τέρας” της τρομοκρατίας είναι μια αδιαμφισβήτητη πραγματικότητα, παγκοσμίως, η οποία δύσκολα μπορεί να καταπολεμηθεί. Η τρομοκρατία είναι ένα πολυσύνθετο φαινόμενο με βαθιές ιστορικές, πολιτικές και κοινωνικές ρίζες. Δεν “γεννήθηκε” στην σύγχρονη εποχή, αλλά η διαφοροποίηση με το παρελθόν είναι μεγάλη και εμφανής, καθώς πλέον λαμβάνει ένα πολύ πιο “επικίνδυνο” πρόσωπο και πιο απειλητικές διαστάσεις.

Για να υπενθυμίσω στους αναγνώστες της σελίδας τη διαχρονικότητα και σοβαρότητα του φαινομένου κρίνεται σκόπιμο να αναφέρω ότι η έννοια της τρομοκρατίας συναντάται σε πολλά κείμενα αρχαίων συγγραφέων και κυρίως Ελλήνων φιλοσόφων. Η λέξη “τρομοκρατία” για πρώτη φορά απαντάται στη Γαλλική Επανάσταση του 1789, καθώς ο συγκεκριμένος όρος χρησιμοποιήθηκε από τους Ιακωβίνους, την πιο ακραία πτέρυγα της Επανάστασης, οι οποίοι χρησιμοποιούσαν πράξεις βίας και τρομοκρατίας προκειμένου να οικοδομήσουν την νέα κοινωνική τάξη, μη διστάζοντας μάλιστα να εκτελούν άτομα που ανήκαν στην αριστοκρατία με τη μόνη δικαιολογία ότι ήταν αριστοκράτες. Σταδιακά η τρομοκρατία ταυτίζεται με την εγκληματική δράση. Η τρομοκρατία που κορυφώθηκε από τον Μάρτιο του 1793 έως τον Ιούλιο του 1794 ταυτίστηκε με το καθεστώς του τρόμου.

Είναι άξιο επισημάνσεως ότι στα τέλη του 19ου και αρχές του 20ου αιώνα το κύμα βίας γενικεύτηκε. Το θεμελιώδες χαρακτηριστικό του ήταν ότι πήγαζε από τις προϋπάρχουσες πολιτικές και κοινωνικές ανισότητες, αλλά και αντιθέσεις, οι οποίες μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν εκφράζονταν ιδεολογικά. Η αναρχική ιδεολογία συνέχιζε να διέπει αυτό το ευρύ κύμα βίας, αλλά αποτελώντας ένα μόνο μέρος του. Στη διάρκεια αυτής της χρονικής περιόδου η καταπίεση πολιτών από τις αυταρχικές κυβερνήσεις, η έλλειψη δικαιωμάτων για τους μειονοτικούς πληθυσμούς και οι διεκδικήσεις από τους λαούς της αυτονομίας και ανεξαρτησίας τους, οδήγησαν στη δημιουργία κινημάτων με έντονη δράση εκείνη την περίοδο.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το μείζον θέμα της τρομοκρατίας και περισσότερες πηγές, όποιοι ενδιαφέρονται μπορούν να αναζητήσουν το βιβλίο μου: Καρδαρά, Α. (2003-εισαγωγή: Καθηγητής Γ. Πανούσης), Τρομοκρατία και ΜΜΕ, ΑΝΤ.Ν.Σάκκουλα, Αθήνα – Κομοτηνή.

Φτάνοντας στο σήμερα και το τώρα, μιλάω για το “τέρας” της νέας τρομοκρατίας, γιατί παρακολουθώντας τις εξελίξεις στο πολυσύνθετο αυτό ζήτημα, βλέπω να “εξαπλώνεται” με ανεξέλεγκτες διαστάσεις. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό, θεωρώ, στο γεγονός ότι οι νέας γενιάς τρομοκράτες διέπονται από άκρατη ιδεοληψία (θρησκευτική, πολιτική κλπ.), με αποτέλεσμα “ποτισμένοι” στο μίσος και το φανατισμό τους να είναι έτοιμοι να θυσιαστούν για χάρη των ιδεοληψιών τους.

Η ιδεοληψία, ως κίνητρο εγκληματικής δράσης γενικότερα και όχι μόνο της τρομοκρατίας, μου προκαλεί μεγάλη ανησυχία και προβληματισμό, δεδομένου ότι ο “ιδεοληπτικός” εγκληματίας αισθάνεται ότι δεν έχει τίποτα να χάσει και είναι πρόθυμος να πεθάνει εάν γνωρίζει ότι ο θάνατός του θα περάσει ένα “συμβολικό” μήνυμα, θα σκορπίσει τον τρόμο, θα καλλιεργήσει το φόβο στις κοινωνίες και -το κυριότερο- θα οδηγήσει στο θάνατο πολλές ζωές. Ασχολούμαι και στο υπό έκδοση βιβλίο μου με τον “ιδεοληπτικό εγκληματία”, οπότε θα συνεχίσουμε τη συζήτηση για το ενδιαφέρον αυτό θέμα.

Επίσης, οι διασυνδέσεις των νέας γενιάς τρομοκρατών και η χρήση όλων των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και τεχνολογίας διευκολύνει τα “θεαματικά” χτυπήματα που αποτελούν, άλλωστε, κύριο ζητούμενο των τρομοκρατών: χτυπήματα με πολλά θύματα σε μέρη με κάποιο ειδικό βάρος ή σημασία, πρωτίστως σε πολυσύχναστα μέρη από ανθρώπους όλων των ηλικιών, όπως ένα αεροδρόμιο, ένα εμπορικό κέντρο κ.λπ. Χτυπήματα που θα σκορπίσουν τον τρόμο και θα μεταδοθούν από όλα τα μέσα ενημέρωσης και κοινωνικής δικτύωσης.

Συνοψίζοντας, μια παγκόσμια κοινότητα που υφίσταται τόσο ισχυρούς τριγμούς στα θεμέλια της, έρχεται αντιμέτωπη με ένα απειλητικό “τέρας”. Όσον αφορά ειδικά την Ευρώπη που ήδη κλυδωνίζεται, εάν δεν αλλάξει τις πολιτικές της, εάν δεν υπάρξει μια πιο συντονισμένη δράση και συνεργασία κι αν δεν γίνει συνείδηση ότι η βία γεννά βία και ότι οι εποχές κι οι νοοτροπίες αλλάζουν καταλυτικά, όχι μόνο δεν θα καταπολεμηθεί το φαινόμενο (αυτό είναι ένα ρήμα που μοιάζει, ενδεχομένως, ουτοπικό), αλλά δεν θα μπορέσει ούτε να αντιμετωπιστεί πιο αποτελεσματικά, εκθέτοντας σε κίνδυνο πολλές ανθρώπινες ζωές.

Απαιτείται, συνεπώς, μεγάλη προσοχή. Αναγκαία η αναθεώρηση απόψεων, η αλλαγή πολιτικών και η καλύτερη οργάνωση των δομών. Τέλος, σκόπιμο είναι και στη χώρα μας να ακούσουμε όσα έχουν να μας πουν και να μας συμβουλεύσουν οι ειδικοί επί του θέματος, των οποίων η γνώση μπορεί να αποδειχθεί πολύτιμη.

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας

Βροχή και όνειρα

Τι υπέροχη βραδιά! Τι υπέροχη βροχή! Ό,τι πιο ρομαντικό θα μπορούσα να ζητήσω, το ζω: στη βεράντα, καλοκαίρι, με ένα ποτήρι κρασί στο χέρι να αφήνομαι στο “τραγούδι” της βροχής και να κάνω όνειρα….

Εδώ και μέρες ευχόμουν να έρθει αυτή η βροχούλα και λίγη δροσιά να “τρυπώσει” από τις χαραμάδες του σπιτιού, να φέρει άλλη πνοή, μια ανάσα ζωής από όσα μας πιέζουν. Όπως υποθέτω κι άλλοι άνθρωποι, ταλαιπωρήθηκα με την υγεία μου τις προηγούμενες ημέρες (κι εξαιτίας ζέστης), οπότε μια καλοκαιρινή μπόρα ήταν ό,τι χρειαζόμουν!!

Τι παράξενο όμως…Παλαιότερα φοβόμουν τη βροχή, δεν την αγαπούσα, ήθελα τον καυτό ήλιο να φωτίζει τις ημέρες μου, μεγαλώνοντας όμως για έναν ανεξήγητο λόγο αποζητώ τη βροχούλα, ειδικά όταν είμαι στο σπίτι με τα παιδιά και τους φίλους μας.

Και βέβαια το ουράνιο τόξο στην άκρη του ουρανού ξεπροβάλλει για να μας υπενθυμίσει την απίστευτη ομορφιά της φύσης και τα καταπληκτικά χρώματα που γίνονται ένα χρυσαφένιο γεφύρι για να έρθουμε πιο κοντά στην καρδιά μας και σε όλα όσα εκείνη ποθεί….

20160628_195529-2-1

Δεν μπορώ να περιγράψω πόσο απολαμβάνω αυτήν τη “βροχοκατάσταση”! Χιλιάδες αναμνήσεις ξεχύνονται από το μυαλό: μπανάκι με βροχή στη θάλασσα, χορό στη βροχή, αγκαλιές, φιλιά, πολλή πολλή αγάπη. Αυτά συμβολίζει για μένα η βροχή: δυνατά συναισθήματα και τρυφερές σκέψεις!

Το φιλί του Κλιμτ από την Άννυ, με μια παραλλαγή: το καλύτερο, πιστεύω, “κλείσιμο” για το σημερινό μου “βρόχινο” κείμενο!
Αγάπη μου, σε ευχαριστώ!
20160628_193035-1-1-1

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Κοινωνικά

Η έννοια του “Overkill” στο αστυνομικό ρεπορτάζ

Όπως είδαμε αναλυτικά και στο άρθρο που δημοσίευσα χθες με τίτλο “Έγκλημα και κοινωνική κρίση: Συσχετισμοί και προβληματισμοί”, το έγκλημα στην σύγχρονη κοινωνία που μαστίζεται από οξύτατα προβλήματα, γίνεται πιο σκληρό. Συνεπώς, και ο τρόπος τέλεσης του εγκλήματος πρέπει να διερευνάται σε αυτό το πλαίσιο των σοβαρών αλλαγών.

“Πρωτοφανές έγκλημα: “Την κατέσφαξε και την έριξε στη λίμνη”, “Νύφη έσφαξε με 68 μαχαιριές την πεθερά της”, “Κατακρεούργησε και έβρασε το άτυχο θύμα του”, “Με 21 μαχαιριές έσφαξε τον δημοφιλή ηθοποιό”, “Στυγερή δολοφονία μαθητή: του έκοψαν την καρωτίδα”: είναι μερικοί μόνο από τους συγκλονιστικούς τίτλους που διαβάζουμε στο αστυνομικό ρεπορτάζ. Τα ερωτήματα, ωστόσο, που πρέπει να διερευνήσει ο δημοσιογράφος είναι πολλά, όπως τι κρύβεται πίσω από ένα τόσο ακραίο έγκλημα και γιατί ο θύτης έδρασε με τόση βαναυσότητα. Για να απαντηθούν αυτά τα ερωτήματα ο αστυνομικός συντάκτης πρέπει να έχει βαθιά γνώση του αντικειμένου και να προχωρήσει σε έρευνα.

Ο όρος “Overkill”, ο οποίος στα ελληνικά αποδίδεται με τη λέξη “υπερσκότωμα”, ορίζεται ως «injury and trauma that is excessive beyond that required to cause the death of the victim» δηλαδή, τραυματισμοί που είναι εκτεταμένοι και παραπάνω από όσοι απαιτούνται για την θανάτωση του θύματος. Τέτοια τραύματα μπορεί να προκληθούν τόσο με χτυπήματα, χωρίς χρήση όπλων (γρονθοκόπημα, κλοτσιές) ή με χρήση όπλων και βοηθητικών αντικειμένων (μαχαίρι, τσεκούρι, μεταλλική ράβδος, περίστροφο). Επίσης, συχνά, σε περιπτώσεις τόσο αποτρόπαιων εγκλημάτων, εξετάζεται εάν τα επιπλέον τραύματα έχουν επέλθει ενώ το θύμα ήταν ακόμα ζωντανό ή αφότου είχε πεθάνει.

Ο τρόπος με τον οποίο πραγματοποιήθηκαν τα χτυπήματα και ο χρόνος στη διάρκεια του οποίου πραγματοποιήθηκαν δίνουν εξαιρετικά πολύτιμες πληροφορίες για το προφίλ του δράστη. Για να γίνω πιο συγκεκριμένη, χτυπήματα που έχουν λάβει χώρα μετά το θάνατο του θύματος (άρα δεν είχαν κανένα λόγο να συμβούν, εφόσον δεν “εξυπηρετούσαν” το θύτη στην υλοποίηση του στόχου του, δηλαδή στη θανάτωση του θύματος) δύναται να αποκαλύψουν πολύ σημαντικές πληροφορίες για την εξιχνίαση της υπόθεσης, φέρνοντας στο φως ακραία συναισθήματα -μίσους και εκδικητικότητας- του θύτη προς το θύμα, την σφοδρή επιθυμία του θύτη να “ξεφορτωθεί” το θύμα, με ένα φρικτό μάλιστα τέλος.

Όλα αυτά τα στοιχεία αξιολογούνται (ή τουλάχιστον πρέπει να αξιολογούνται), με ακρίβεια, από τους ειδικούς ώστε να εξαγάγουν συμπεράσματα για το προφίλ του δράστη και να τον συλλάβουν ταχύτερα, αλλά και δίνουν στοιχεία για τις αιτίες διάπραξης του εγκλήματος και της σχέσης θύτη-θύματος.

Κατά συνέπεια, οι αστυνομικοί συντάκτες θα μπορούσαν να θέσουν επιπρόσθετες ερωτήσεις στον ιατροδικαστή σχετικά με τον τρόπο τέλεσης του εγκλήματος και να διασαφηνίσουν εάν ορισμένα από τα χτυπήματα έχουν επέλθει ακόμα και μετά το θάνατο του θύματος. Με αυτές τις ερωτήσεις οι αστυνομικοί συντάκτες θα μπορέσουν να εμβαθύνουν στην έρευνά τους και να οδηγηθούν σε ενδιαφέρουσες για το κοινό διαπιστώσεις, πέρα από τα τετριμμένα που κάθε φορά βγαίνουν από το ρεπορτάζ και δεν προσφέρουν τίποτα παραπάνω στο κοινό, πέραν από μια τρομοκράτησή του πολλές φορές. Καμία περαιτέρω έρευνα, καμία εις βάθος ανάλυση και εξαγωγή πολύτιμων συμπερασμάτων για το ευρύτερο κοινό! Αυτά όμως δεν θα έπρεπε να είναι τα κύρια ζητούμενα ενός επιτυχημένου ρεπορτάζ;

Ο συγκεκριμένος όρος και το προφίλ των ατόμων που προβαίνουν σε “υπερσκότωμα” αποτελούν αντικείμενο συστηματικής διερεύνησής μου στο υπό έκδοση βιβλίο μου και γι’ αυτό δεν θα επεκταθώ εδώ σε περισσότερες λεπτομέρειες. Ωστόσο, θα δώσω μια γενική εικόνα προκειμένου να γνωρίζει ο αστυνομικός συντάκτης ότι κατά την δημοσιογραφική κάλυψη εγκλημάτων που έχουν διαπραχθεί με ειδεχθή τρόπο πρέπει να εξετάσουν περισσότερο κάποια σημεία για να αναδείξουν τις “σκοτεινές” πλευρές ενός ανάλογου εγκλήματος.

Η χρήση βίας, πολύ μεγαλύτερης από όση “απαιτείται” για να καταλήξει το θέμα, δύναται να αποτελεί σημάδι συσσωρευμένου μίσους και έντονης επιθυμίας για εκδίκηση. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ουσιαστικά, ο θύτης δολοφονεί με απίστευτη αγριότητα αυτό που “συμβολίζει” το θύμα για εκείνον και με την υπέρμετρη βία “εκτονώνει” το μίσος και την οργή του. Θα μπορούσαμε, επομένως, να μιλήσουμε για ένα “συμβολικό μήνυμα” που ο θύτης περνάει με τη διάπραξη ενός τέτοιου εγκλήματος. Σαφώς, πρέπει να επισημάνω ότι δεν ερμηνεύονται όλα τα εγκλήματα απίστευτης αγριότητας βάσει αυτού του ψυχο-εγκληματικού προφίλ, καθώς η έρευνα έχει φέρει στο φως και άλλες πτυχές που χρήζουν επίσης διερεύνηση. Ωστόσο, αυτά τα σημεία θα τα δούμε πιο αναλυτικά με όσους ενδιαφέρονται σε λίγους μήνες, μέσα από το βιβλίο.

Στα ελληνικά εγκληματολογικά χρονικά, η υπόθεση δολοφονίας του δημοφιλούς ηθοποιού, Νίκου Σεργιανόπουλου, η οποία απασχόλησε εκτεταμένα τα ΜΜΕ (υπόθεση με την οποία ασχολούμαι κι εγώ στο υπό έκδοση βιβλίο και εδώ στο ιστολόγιο), εντάσσεται στην παραπάνω τυπολογία, δεδομένου ότι ο άτυχος ηθοποιός δολοφονήθηκε –βρέθηκε κατακρεουργημένος, όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε από τους αστυνομικούς συντάκτες- με 21 μαχαιριές σε ζωτικά του όργανα: στο λαιμό, την καρδιά και τους πνεύμονες. Επομένως, έχουμε να κάνουμε με τραυματισμούς πολύ πιο εκτεταμένους από όσους ήταν “αναγκαίοι” για να επέλθει ο θάνατος και χτυπήματα εξαιρετικής βιαιότητας.

Συμπερασματικά, κρίνω απολύτως απαραίτητο να επιμορφώνονται οι αστυνομικοί συντάκτες που επιθυμούν να προχωρήσουν την έρευνά τους περισσότερο, ώστε να μπορέσουν να προσεγγίσουν τις δύσκολες εγκληματολογικές έννοιες και τυπολογίες με τρόπο που θα κεντρίσει το ενδιαφέρον του κοινού και θα προσφέρει μια ολοκληρωμένη εικόνα σχετικά με το έγκλημα και τον τρόπο διάπραξής του, αλλά και των συμβολικών διαστάσεων και προεκτάσεων που συχνά λαμβάνει.

Ελπίζω, λοιπόν, ότι και με το σημερινό μου άρθρο προσέφερα ένα “λιθαράκι” στην δημοσιογραφική έρευνα και βέβαια περιμένω τα μηνύματά σας στο mail μου: kardaraa@gmail.com για απορίες και περισσότερες διευκρινίσεις.

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας

Έγκλημα και κοινωνική κρίση: συσχετισμοί και προβληματισμοί

Σε περιόδους έξαρσης ορισμένων μορφών εγκληματικότητας, φίλοι μου δημοσιογράφοι ζητάνε την τοποθέτησή μου σε θέματα εγκληματολογικού ενδιαφέροντος. Αυτός είναι ένας από τους πολλούς λόγους που αποφάσισα να ασχοληθώ και ερευνητικά-συγγραφικά με το αστυνομικό και δικαστικό ρεπορτάζ. Το σημερινό μου κείμενο, λοιπόν, το αφιερώνω στους αστυνομικούς συντάκτες και ελπίζω να τους φανεί χρήσιμο.

Θα ξεκινήσω υπογραμμίζοντας ότι στο πλαίσιο μιας εποχής που υφίσταται καταλυτικές αλλαγές στις δομές της -κοινωνικές, οικονομικές, πολιτικές- είναι σαφές ότι το έγκλημα και το φαινόμενο της εγκληματικότητας δεν μένουν ανεπηρέαστα, αλλά υφίστανται εξίσου σοβαρές αλλαγές. Το καίριο ερώτημα είναι “τι είδους αλλαγές λαμβάνουν χώρα και πώς εξηγούνται αυτές;”

Έχει ενδιαφέρον να σημειώσουμε ότι σύμφωνα με στοιχεία της ελληνικής αστυνομίας οι δείκτες εγκληματικότητας καταγράφουν μείωση της χαρακτηριζόμενης “βαριάς εγκληματικότητας”, τουλάχιστον κατά 30% από το 2010 μέχρι το 2015. Από την άλλη πλευρά, αύξηση καταγράφεται στα “εγκλήματα του δρόμου”, τα οποία θεωρούνται “εγκλήματα χαμηλού ρίσκου” όπως αρπαγές τσαντών, μικροκλοπές σε καταστήματα, σε δημόσιους χώρους, μέσα μεταφοράς κ.λπ. Συγκεκριμένα το 2015 καταγράφηκε αύξηση τουλάχιστον 25% σε σχέση με το 2014 όσον αφορά μικροαδικήματα ενώ σημαντική μείωση στις ληστείες τραπεζών σε ποσοστό περίπου 80%. Βλ. εδώ http://news247.gr/eidiseis/oikonomia/oikonomikh-krish-kai-egklhma-muthos-h-pragmatikothta.3965354.html το ενδιαφέρον άρθρο της Μάγδας Τσόλκα, με τίτλο Οικονομική κρίση και έγκλημα: Μύθος ή πραγματικότητα;

Όπως εξηγούν οι ειδικοί, η συρρίκνωση του μαύρου χρήματος σε περιόδους κρίσης περιορίζει τη δράση του οργανωμένου εγκλήματος, όπως επίσης και γενικότερα η συρρίκνωση χρήματος περιορίζει τις “ευκαιρίες” διάπραξης εγκλημάτων που εντάσσονται στην βαριάς μορφής εγκληματικότητα. Από την άλλη πλευρά, σε μια κοινωνία όπως η ελληνική που μαστίζεται από μια πρωτόγνωρη κρίση, η οποία έχει οδηγήσει σε διατάραξη του οικογενειακού ιστού -που για την ελληνική κοινωνία αποτελούσε, ανέκαθεν, τον πυρήνα της κοινωνίας- και κατ’ επέκταση σε μια ευρύτερη πτώση αξιών και ιδανικών, καταγράφονται σοβαρές αλλαγές ποιοτικές και όχι ποσοτικές στο έγκλημα και το φαινόμενο της εγκληματικότητας.

Αυτό σημαίνει ότι η βαριά εγκληματικότητα εξακολουθεί να παραμένει στη χώρα μας σε χαμηλά επίπεδα, γεγονός πολύ θετικό ασφαλώς για την ασφάλεια των πολιτών. Από την άλλη πλευρά, το στοιχείο που μας προβληματίζει έντονα είναι ότι το έγκλημα γίνεται πολύ πιο σκληρό, με κύριο χαρακτηριστικό του τη χρήση της άμετρης βίας. Το στοιχείο αυτό, στο πλαίσιο της δικής μας κοινωνίας τουλάχιστον, πιστεύω ότι αντικατοπτρίζει ξεκάθαρα την έλλειψη αξιών και στηριγμάτων -οικογενειακών και κοινωνικών-.

Εδώ ακριβώς έγκειται ο προβληματισμός μου σχετικά με το ρόλο του σχολείου και εδώ βασίζω τη θέση μου ότι το σχολείο πρέπει να αποτελέσει ένα γερό στήριγμα για το νέο, δίνοντας του ισχυρά εφόδια αλλά και κίνητρα για να αναπτύξει μια δυνατή προσωπικότητα και να ενισχύσει τις αντιστάσεις του. Γιατί, ένας έφηβος που φτάνει στο σημείο να σκοτώσει το φίλο του με μεγάλη αγριότητα ή ένας νέος άνθρωπος που μπαίνει σε ένα σπίτι και σκοτώνει χωρίς δεύτερη σκέψη τους ενοίκους ή ακόμα και γονείς που κακοποιούν βάναυσα το ίδιο τους το παιδί με την ανοχή πολλές φορές της γειτονιάς και της αδιαφορίας των δασκάλων, είναι κοινωνικά φαινόμενα που οφείλουμε να διερευνήσουμε και να δώσουμε κάποιες λύσεις, προτού “κατασκευάσουμε” εγκληματίες με την αδιαφορία μας και κυρίως με τα αρνητικά πρότυπα και τον απαράδεκτο τρόπο ζωής που συχνά προβάλλεται από τα μίντια.

Βάσει των προαναφερθέντων, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι οι αλλαγές στο έγκλημα σχετίζονται περισσότερο -όχι με την οικονομική κρίση- αλλά την κοινωνική. Οι τριγμοί στις κοινωνικές δομές και οι “βίαιες” αλλαγές στα θεμέλια της, ειδικά σε μια κοινωνία όπως η ελληνική όπου η οικογένεια αποτελεί πρωταρχική αξία της, επιδρούν ποιοτικά στο έγκλημα και το φαινόμενο της εγκληματικότητας.

Συνεπώς, εκφράζω την ανησυχία και τον προβληματισμό μου για την ενδεχόμενη αύξηση στην νεανική παραβατικότητα, δεδομένου ότι οι νέοι υφίστανται πολύ έντονα όλες αυτές τις αλλαγές και ταυτόχρονα οι προσδοκίες τους διαψεύδονται εξαιτίας της κατακόρυφης αύξησης της ανεργίας και της χαμηλής ποιότητας ζωής, καθώς και στην αύξηση της χρήσης βίας σε ενδοοικογενειακά εγκλήματα και στα “εγκλήματα του δρόμου” που διαπράττονται συχνά για λίγα ευρώ, εν τούτοις μπορούν να οδηγήσουν ακόμα και στο φόνο εξαιτίας της “έκρηξης” της βίας. Αυτά τα σημεία πρέπει, οπωσδήποτε, να αποτελέσουν άξονα της αντεγκληματικής πολιτικής στη χώρα μας και, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής κοινωνίας, οι αρμόδιοι φορείς να δώσουν μεγαλύτερη έμφαση στην εκπαίδευση και στην κοινωνική μέριμνα των οικογενειών που αντιμετωπίζουν σοβαρότατα προβλήματα.

Τέλος, ένα σημείο το οποίο θα ήθελα να αναλύσω αφορά την έννοια της “σκοτεινής” εγκληματικότητας, δηλαδή της εγκληματικότητας που δεν καταγγέλλεται από τα θύματα, επομένως δεν περιλαμβάνεται στις επίσημες στατιστικές. Η “σκοτεινή” εγκληματικότητα, παρά ταύτα, μπορεί να αφορά πολύ σοβαρά εγκλήματα, όπως βιασμούς (τα θύματα φοβούνται την εκ νέου θυματοποίησή τους τόσο από τις αρμόδιες αρχές, όσο και από τα ΜΜΕ), παιδική κακοποίηση για την οποία μιλήσαμε εκτενώς σε προηγούμενα άρθρα κ.λπ. Άρα, απαιτείται συστηματική διερεύνηση από τους μελετητές, προκειμένου να πέσει φως σε αυτές τις “σκοτεινές” υποθέσεις και -το κυριότερο- να δοθούν αποτελεσματικές λύσεις για να μην οδηγηθούμε σε μια “κατασκευή” εγκληματιών εξαιτίας δύο σοβαρών αιτιών: της έλλειψης οργανωμένης αντεγκληματικής πολιτικής και της κοινωνικής απάθειας.

Εξίσου και ο δημοσιογραφικός κόσμος οφείλει να κατανοήσει την ευθύνη του και να μη “φωτογραφίζει”/στιγματίζει τα θύματα που έχουν επιβιώσει της εγκληματικής πράξης, όπως δυστυχώς έχουμε καταγράψει ερευνητικά τέτοια περιστατικά (το αξιοσημείωτο είναι ότι περιστατικά εκ νέου θυματοποίησης από τα μίντια, τα οποία έχω καταγράψει κι εγώ στο πλαίσιο ερευνών μου, αφορούν και ανήλικα θύματα, αν και σαφώς θα περιμέναμε μεγαλύτερη ευαισθησία και σεβασμό της δημοσιογραφικής δεοντολογίας). Συνοψίζοντας, θα τονίσω ότι “η πρόληψη είναι εξαιρετικά σημαντική και πρέπει να προηγείται της καταστολής”.

Περιμένω τα μηνύματά σας στο mail μου: kardaraa@gmail.com

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας

“Το όνειρο που δεν άντεξε να ζήσει”

“Ποιος αντέχει να ζήσει το όνειρο μέχρι το τέλος;” “Ποιος αντέχει να φτάσει στα άκρα και να ξεπεράσει τα προσωπικά του όρια για να κάνει το πιο μεγάλο του όνειρο πραγματικότητα;”, “Ποιος τολμά να κάνει το μεγάλο εκείνο βήμα που θα αλλάξει τη ζωή του για πάντα, αλλά μπορεί τελικά να τον οδηγήσει στην καταστροφή;”. Ερωτήματα που πιστεύω ότι μας έχουν απασχολήσει όλους σε κάποια περίοδο της ζωής μας και ο καθένας από εμάς έκανε την δική του επιλογή “αντιμέτωπος” με το όνειρό του. Ένα όνειρο δυνατό ή ένα όνειρο που αποδείχθηκε ψεύτικο και αδύναμο να αντέξει στο χρόνο….

Το όνειρο παίζει κυρίαρχο ρόλο στο μυθιστόρημα της Μαρίας Ρουσάκη “Μόνο τα μάτια μένουν” και μου έδωσε πολύ όμορφη αφορμή για να ξεδιπλώσω και τους δικούς μου προβληματισμούς. Με την Μαρία μιλήσαμε χθες για την ψυχοσύνθεση του κεντρικού της ήρωα, Περικλή Καλαμάνου, για το ρόλο του ονείρου και της Μοίρας στην πλοκή του έργου, αλλά και για τις “σκοτεινές” αναζητήσεις της ψυχής. Μπορείτε να διαβάσετε τη συνέντευξη εδώ https://aggelikikardara.wordpress.com/interviews/interview_28/

Κρατώντας τη φράση από το μυθιστόρημα “Μόνο τα μάτια μένουν” που άγγιξε την ψυχή μου και με προβλημάτισε, αφιερώνω το σημερινό μου κείμενο σε όλους όσοι δεν άντεξαν να ζήσουν το όνειρό τους, αλλά και σε όσους τόλμησαν το μεγάλο βήμα για να έρθουν πιο κοντά σε όσα ονειρεύονται. Κι εδώ έρχεται ο δικός μου προβληματισμός αν τελικά το όνειρο που δεν αντέχουμε να ζήσουμε είναι ό,τι πραγματικά ποθεί η ψυχή μας να ζήσει ή είναι, πολλές φορές, μια ψευδαίσθηση, μια εσωτερική μας ανάγκη να ξεφύγουμε, προσωρινά, από την πραγματικότητά μας και να βιώσουμε μια άλλη κατάσταση, διαφορετική από τα συνηθισμένα που θα μας συνεπάρει και θα κάνει τη στιγμή μας πιο έντονη.

Τα ερωτήματα που προκύπτουν πολλά, ορισμένες φορές και βασανιστικά: “Μήπως όταν η καρδιά δεν τολμά, σημαίνει ότι τελικά το όνειρο πληγώνει τις στιγμές μας πιο πολύ από τη χαρά που θα μπορούσε να μας φέρει; Μήπως, σε αυτές τις περιπτώσεις, είναι καλύτερο να κάνουμε πίσω;”. Από την άλλη πλευρά υπάρχει και η αντίθετη άποψη, σύμφωνα με την οποία, όταν δεν τολμάμε να ζήσουμε το όνειρό μας είμαστε δειλοί κι αδύναμοι να ακολουθήσουμε την καρδιά μας και να ζήσουμε κάτι πιο ακραίο από όσο αντέχουμε.

Με ποια άποψη θα συμφωνήσει ο καθένας από εμάς εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Εξαρτάται και από την ίδια τη στιγμή που βιώνουμε μια κατάσταση. Άλλωστε, όλα είναι στο “παιχνίδι της ζωής” κι αυτή είναι η αξία της, άλλωστε.

Απόψε αισθάνομαι την ανάγκη να κλείσω πιο συναισθηματικά: με την προτροπή σε όλους μας να τολμάμε να ονειρευόμαστε και να παλεύουμε για να κατακτήσουμε την κορυφή των ονείρων που η δική μας καρδιά αντέχει να ζήσει….

Υ.Γ. Ευχαριστώ την κόρη μου που “ντύνει” πολλά από τα κείμενά μου με έργα της, εμπνευσμένα πολλές φορές από μεγάλους ζωγράφους που αγαπά…
20160624_180444

Περιμένω τις δικές σας σκέψεις για το όνειρο στο mail μου: kardaraa@gmail.com

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Κοινωνικά

Νοσηρό οικογενειακό περιβάλλον-καταπιεστικό σχολείο-παιδική κακοποίηση-νεανική παραβατικότητα: μια “αλυσίδα” που πρέπει να σπάσει!

Θα ξεκινήσω το σημερινό μου κείμενο με ένα μεγάλο ευχαριστώ για την ανταπόκριση στο “άνοιγμα” του φακέλου της παιδικής κακοποίησης, με τα σχόλια, τα μηνύματά σας, αλλά και το αναγνωστικό σας ενδιαφέρον, καθώς μέχρι στιγμής πάνω από 200 φίλοι και φίλες της σελίδας έχουν διαβάσει τη συνέντευξη για την παιδική κακοποίηση και το άρθρο μου για το θέμα. Ασφαλώς, ευχαριστώ μέσα από την καρδιά μου, την Ψυχολόγο-Εικαστική Ψυχοθεραπεύτρια και Υπ.Διδ.Εγκληματολογίας, κ. Ματίνα Μαλανδρή, η οποία με την άρτια γνώση της μας ενημερώσε για ένα εξαιρετικά σοβαρό ζήτημα. Ελπίζω ότι και μελλοντικά θα κάνουμε μαζί κι άλλες παρουσιάσεις για το θέμα.
Μπορείτε να διαβάσετε τη συνέντευξη εδώ https://aggelikikardara.wordpress.com/interviews/interview_27/

Όπως τόνισα με το χθεσινό μου άρθρο ο “σκοτεινός” αριθμός των περιστατικών παιδικής κακοποίησης, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι ο γονιός που κακοποιεί το παιδί του δύσκολα θα φτάσει στη φαση της συνειδητοποίησης και θα ζητήσει από μόνος του ψυχολογική βοήθεια με σκοπό να ελέγξει τις “εκρήξεις θυμού” κατά του παιδιού του, πρέπει να μας προβληματίσουν και να μας ευαισθητοποιήσουν, ώστε εάν υποψιαζόμαστε ότι ένα παιδί κακοποιείται να μην αφήσουμε την κατάσταση να ξεφύγει και να φτάσουν τα πράγματα στα άκρα.

Είναι σημαντικό ειδικά στο πλαίσιο του σχολείου τόσο η εκπαιδευτική όσο και η μαθητική κοινότητα (σε πρόσφατο κείμενό μου είχα μιλήσει εκτενώς για την ενισχυση του ρόλου των μαθητικών συμβουλίων ως προς την επίλυση των εντάσεων, καθώς και την οργάνωση ειδικών ομάδων μαθητών, με εναλλαγή των προσώπων που θα συμμετέχουν σε αυτές τις ομάδες προκειμένου να μην αισθάνεται κανείς περιθωριοποιημένος) να γίνει μια μεγάλη “αγκαλιά”.

Η εισαγωγή στο ελληνικό δημόσιο σχολείο μιας θεματικής ενότητας με γενικό τίτλο “τέχνη”, η οποία θα περιλαμβάνει μαθήματα ζωγραφικής, μουσικής, θεάτρου, ποίησης-λογοτεχνίας και μαθηματικού παιχνιδιού (για τους πιο πρακτικούς τύπους μάθησης) είναι απολύτως αναγκαία κατά την κρίση μου. Τα παιδιά αντιμετωπίζουν το σχολείο σαν “καταναγκαστικό έργο”, πιέζονται πολύ με την τεράστια ύλη και όγκο εργασίας στο σπίτι, χωρίς να αποκομίζουν ουσιαστική και βαθιά γνώση. Το αποτέλεσμα είναι ότι αναζητούν “εκτονωση” στις συγκρουσεις με τους συμμαθητές τους και τους καθηγητές τους, στη βία και (ευτυχώς σε λιγότερες περιπτώσεις) στο έγκλημα. Λόγω δουλειάς αλλά και στο πλαίσιο των ερευνητικών μου ενδιαφερόντων επικοινωνώ καθημερινά με μεγάλο αριθμό παιδιών και νέων, οπότε δεν μιλώ αυθαίρετα. Βλέπω και νιώθω την τεράστια πίεση που βιώνουν και την ανάγκη τους να “ξεσπάσουν”, συχνά με πολύ αρνητικούς τρόπους.

Από την άλλη πλευρά και σε πρακτικό επίπεδο βλέπουμε ότι οι κοινωνίες, παγκοσμίως, έχουν αναδιαμορφωθεί, επομένως το ελληνικό σχολείο δεν μπορεί να μείνει στάσιμο και να μην “εφοδιάσει” τους μαθητές του με κριτική σκέψη και ισχυρή γνώση που θα τους βοηθήσει να διαμορφώσουν μια ισχυρή προσωπικότητα και να γίνουν “πολίτες του κόσμου” εάν χρειαστεί να ταξιδέψουν για σπουδές ή αναζήτηση εργασίας. Εδώ κρίνω ότι η εκμάθηση ξένων γλωσσών πρέπει, επίσης, να ενισχυθεί στα σχολεία, αλλά αυτό είναι ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο και θα αποκλίνω από το σημερινό μου θέμα.

Έχουμε τόσο σπουδαίους επιστήμονες στη χώρα μας που θα μπορούσαν να απαρτίσουν μια ομάδα εργασίας στο Υπουργείο Παιδείας και να προτείνουν, για πρώτη φορά, ένα τολμηρό και καινοτόμο πρόγραμμα, γιατί όλες οι αλλαγές μέχρι σήμερα την ίδια κατάληξη βλέπω να έχουν: διάβασμα και πάλι διάβασμα για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ποιος, λοιπόν, είναι ο αυτόνομος ρόλος του σχολείου; Πέρα από το στείρο, αναγκαστικό διάβασμα, υπάρχει και μια έννοια που λέγεται “δημιουργική μελέτη”. Γιατί να μην δοθεί έμφαση και σε αυτήν; Με ποιον τρόπο; Ακριβώς μέσα από την θεματική ενότητα που προτείνω, μέσα από την ουσιαστική ενασχόληση με το λογοτεχνικό έργο, τους μεγάλους ζωγράφους, το θέατρο, τους σπουδαίους ανά τον κόσμο μαθηματικούς, την καλλιέργεια της συνεργατικότητας μέσα από “ομάδες εργασίας”, την ανάπτυξη δεξιοτήτων και γενικότερα με το να εγκαινιαστεί μια νέα εποχή στο ελληνικό σχολείο, με έναν αέρα πραγματικής ανανέωσης! Κι ας αφιερώνουν τα παιδιά μόνο μια χρονιά στην προετοιμασία εισαγωγής στο Πανεπιστήμιο, όταν θα είναι και πιο ώριμοι να επιλέξουν τον επαγγελματικό τους δρόμο.

Όσον αφορά τη βαθμολογία που “καίει” πολλούς γονείς, δεν χρειάζεται να καταργηθεί. Άλλωστε, είμαι υπέρ της επιβράβευσης όλων των μαθητών για την προσπάθειά τους και της διάκρισης των αρίστων. Αλλά είναι ανεπίτρεπτο στην εποχή που ζούμε με τόσες αλλαγές στις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές της δομές, να αποτελεί ο βαθμός απόρροια της εξάντλησης του μαθητή, αποτέλεσμα παπαγαλίας και όχι στέρεης γνώσης και δημιουργικότητας.

Μπορεί να φανώ σκληρή με την άποψη που θα καταθέσω, αλλά εάν το ελληνικό σχολείο συνεχίσει να αποτελεί “φυλακή” στο μυαλό μαθητών και καθηγητών, θα βλέπουμε σταδιακά να αυξάνονται τα περιστατικά της νεανικής παραβατικότητας και οι εντάσεις στα σχολεία με τη μορφή κυρίως του σχολικού εκφοβισμού/school bullying. Υπάρχει μια πολύ στενή σχέση μεταξύ οικογένειας-σχολείου-νεανικής παραβατικότητας και οι αρμόδιοι φορείς πρέπει να δώσουν υπεύθυνα και με σοβαρότητα μια λύση στο πολυσύνθετο αυτό ζήτημα μέσα από καινοτόμες και πολύ καλά οργανωμένες δράσεις στο σχολείο. Στο παρελθόν έχω γράψει εκτεταμένο άρθρο, με παράθεση προτάσεων και τίτλο “το ιδανικό δημόσιο σχολείο”, το οποίο εάν θέλετε μπορείτε να διαβάσετε εδώ https://aggelikikardara.wordpress.com/2012/09/25/%CF%84%CE%BF-%CE%B9%CE%B4%CE%B1%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CF%8C%CF%83%CE%B9%CE%BF-%CF%83%CF%87%CE%BF%CE%BB%CE%B5%CE%AF%CE%BF-%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%84%CE%AC%CF%83%CE%B5/

Συνοψίζοντας, επειδή, όπως πιστεύω και διατείνομαι μέσα από τα κείμενά μου, όλοι φέρουμε μερίδιο ευθύνης και οι αλλαγές ξεκινάνε από όλους μας και “χτίζονται” σιγά σιγά τα σπουδαία πράγματα, μέσα από το ιστολόγιο ανοίγω δίαυλο επικοινωνίας με όλους όσοι θέλουν να καταθέσουν σκέψεις και προτάσεις για το θέμα και ταυτόχρονα με τα παιδιά και τους εφήβους που προβληματίζονται σοβαρά για κάποια ζητήματα, θέλουν να εκφράσουν κάποιες αγωνίες τους, ή να ζητήσουν μια γνώμη για το πού να απευθυνθούν. Αποφάσισα να ανοίξω αυτόν το δίαυλο επικοινωνίας, διότι κατά καιρούς λαμβάνω αρκετά μηνύματά σας που με ρωτάτε την άποψή μου για ζητήματα εγκληματολογικού ενδιαφέροντος και με μεγάλη χαρά το ψάχνω και βέβαια χωρίς να αναλαμβάνω ευθύνη για ζητήματα που δεν κατέχω απόλυτα, σας δίνω μια πρώτη εικόνα για το πού πρέπει να αναζητήσετε στήριξη. Ας γίνουμε μια “αλυσίδα” ανθρωπιάς, λοιπόν, κι ας στηρίξουμε ο ένας τον άλλον, όσο καλύτερα μπορούμε. Έτσι και ο κόσμος μας θα γίνει, σίγουρα, καλύτερος!

Περιμένω τα μηνύματά σας στο mail μου:kardaraa@gmail.com

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Κοινωνικά