Monthly Archives: January 2014

protagon.gr & η αργκό των κρατουμένων

Ευχαριστώ θερμά την δημοσιογραφική ομάδα του protagon.gr και κυρίως την δημοσιογράφο, κ. Λίνα Παπαδάκη, για τη φιλοξενία τους. Κατόπιν επικοινωνίας, μου ζήτησαν να γράψω ένα άρθρο για την αργκό των εγκλείστων των ελληνικών φυλακών, δηλαδή τον γλωσσικό κώδικα επικοινωνίας που χρησιμοποείται από τους κρατούμενους των ελληνικών φυλακών. Το θέμα αυτό αποτελέσε το αντικείμενο της διδακτορικής μου διατριβής, όπως έχω παρουσιάσει και στο προσωπικό μου ιστολόγιο, με πολλά άρθρα.

Το συγκεκριμένο άρθρο, με τίτλο Η αργκό των κρατουμένων, δημοσιεύτηκε την Δευτέρα 27 Ιανουαρίου, στην σελίδα protagon.gr, μια σελίδα που διακρίνεται για τα ενδιαφέροντα άρθρα της, πολλά εκ των οποίων σχετίζονται με το χώρο των σωφρονιστικών καταστημάτων κράτησης. Άλλωστε και ο εμπνευστής της σελίδας, ο πολύ αγαπημένος μου δημοσιογράφος, κ. Σταύρος Θεοδωράκης, έχει ασχοληθεί με το καίριο ζήτημα των φυλακών με μεγάλη ευαισθησία, αλλά και με τον δικό του ξεχωριστό τρόπο.

Μάλιστα, ένα ανθρώπινο και πολύ ξεχωριστό ρεπορτάζ του κ. Θεοδωράκη μέσα από το Ειδικό Κατάστημα Κράτησης Ανηλίκων Αυλώνα, ενέπνευσε και την δική μου ιστορία που παρουσιάζεται στο ebook 2 της σελίδας μας και μελλοντικά θα ήθελα να προχωρήσω περισσότερο την ιστορία, ενδεχομένως και σε βιβλίο.

Ευχαριστώ, λοιπόν, για την πολύ ωραία συνεργασία την ομάδα του protagon.gr και είμαι πολύ χαρούμενη, γιατί ο κ. Θεοδωράκης είναι ο δημοσιογράφος-ερευνητής, του οποίου την πορεία παρακολουθώ χρόνια και τον εκτιμώ απεριόριστα. Ελπίζω ότι και μελλοντικά θα διαβάσετε κάποιο άρθρο μου στην protagon.gr

Advertisements

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Κοινωνικά

Η κ. Χαρά Κουτσομιχάλη σε μια σπάνια συνέντευξή της στη σελίδα μας

Η κ. Χαρά Κουτσομιχάλη είναι η νέα Διευθύντρια των Φυλακών Κορυδαλλού. Η κ. Κουτσομιχάλη μου είχε παραχωρήσει μία πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη, ως Διευθύντρια του Γυναικείου Καταστήματος Κράτησης Ελεώνα Θήβας. Πρόκειται για μία από τις σπάνιες συεντεύξεις της κ. Κουτσομιχάλη, η οποία έχει αναζητηθεί από μεγάλο αριθμό χρηστών του Διαδικτύου και σήμερα προβάλλεται από πολλές ιστοσελίδες του Διαδικτύου και άλλα μέσα ενημέρωσης.

Σε αυτήν την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συνέντευξη (την οποία μπορείτε να διαβάσετε στη σελίδα μας, στο πεδίο Συνεντεύξεις, 9η στη σειρά), η κ. Κουτσομιχάλη αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στο “άβατο” των φυλακών, το οποίο κατά την κρίση της πρέπει να “σπάσει” και να βρεθούν ουσιαστικοί τρόποι επικοινωνίας με τον “έξω” κόσμο, ώστε οι κρατούμενοι να μη θεωρούνται “εξωπραγματικά τέρατα”, όπως δυστυχώς θεωρούνται από μεγάλο μέρος της κοινωνίας.

Επίσης, είχε καταγγείλει το θεσμό των Φυλακών Ανηλίκων, χαρακτηρίζοντάς τον “αποτυχημένο” και είχε προτείνει εναλλακτικούς και πιο ουσιαστικούς τρόπους έκτισης ποινής. Ασφαλώς, μας μίλησε με πολύ γλαφυρό τρόπο για την καθημερινότητα των γυναικών κρατουμένων και τις σοβαρότατες ελλείψεις στις Φυλακές Ελεώνα, τις οποίες οι αρμόδιοι φορείς οφείλουν να εξετάσουν, έστω και τώρα. Ιδιαίτερα συγκινητική ήταν η αναφορά στις μητέρες κρατούμενες, οι οποίες βρίσκονται με τα μωρά τους και αντιμετωπίζουν τόσο οι ίδιες όσο και οι αθώες ανήλικες ψυχές την σκληρή πραγματικότητα της φυλακής. Μάλιστα, μητέρα κρατούμενη των Φυλακών Ελεώνα Θήβας, μου παραχώρησε μια συγκλονιστική συνέντευξη, την οποία μπορείτε να αναζητήσετε στο πεδίο των Συνεντεύξεων (12η στη σειρά).

Αυτό που, κλείνοντας, οφείλω να υπογραμμίσω είναι ότι η κ. Κουτσομιχάλη μου προσέφερε πολυτιμότατη βοήθεια σε κάθε έρευνα σχετικά με τις φυλακές που εκπονούσα. Μου έστελνε πάντοτε πολυτιμότατο υλικό και χάρη στη σημαντική βοήθειά της μπορούσα να προχωρήσω τις έρευνές μου. Μάλιστα, στα χέρια μου σήμερα, έχω πολλά γράμματα των γυναικών κρατουμένων που μου έστειλαν μέσα από τις Φυλακές Θήβας.

Αφού ευχαριστήσω την κ. Κουτσομιχάλη και δημόσια, της εύχομαι δύναμη και επιτυχία στο πολύ δύσκολο και απαιτητικό νέο της ρόλο, ως Διευθύντρια του ανδρικού Καταστήματος Κράτησης Κορυδαλλού.

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας

Θέατρο και ποινική δίκη

“Ποια μπορεί να είναι η βαθύτερη σχέση ανάμεσα στο θέατρο και την ποινική δίκη;”, Η ποινική δίκη έχει το χαρακτήρα αναπαράστασης, όπως και το θέατρο αναπαριστά μια πράξη. O κ. Γιώργος Ντέντες μας κάνει την τιμή να μοιραστεί με τους αναγνώστες της σελίδας τα βασικά πορίσματα της πολύ ενδιαφέρουσας εργασίας του με τίτλο “Θέατρο και ποινική δίκη”, η οποία αρίστευσε στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών στην εγκληματολογία, στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και βραβεύτηκε στη διήμερη επετειακή εκδήλωση της εγκληματολογίας του Παντείου, όπου μάλιστα ο κ. Ντέντες συμμετείχε με την δική του εισήγηση. Αφού συγχαρώ τον κ. Ντέντε για την πολύτιμη συμβολή του στο χώρο της έρευνας, σας παρουσιάζω τα κύρια πορίσματα της μελέτης του, όπως και τη μεθοδολογία που εφάρμοσε, αλλά και τις σκέψεις που καταθέτει μέσα από αυτή την έρευνα. Είμαι πολύ ικανοποιημένη που το 2014 ξεκινά στη σελίδα μας με την κατάθεση των δημιουργικών σκέψεων και των πρωτότυπων ιδεών νέων επιστημόνων. Πιστεύω ότι αξίζει να μελετήσετε την παρακάτω έρευνα και όσοι θέλετε να στείλετε τα δικά σας σχόλια και σκέψεις.

diki
Η φωτογραφία αντλείται από την ιστοσελίδα: http://www.newsbomb.gr

«Τα πράγματα δεν αγγίζουν την ψυχή αλλά στέκουν ακίνητα έξω από αυτήν, ενώ οι ενοχλήσεις προέρχονται αποκλειστικά και μόνο από κρίση που σχηματίζουμε μέσα μας γι΄ αυτά. Όλα τούτα που βλέπεις αλλάζουν στη στιγμή και δεν θα υπάρχουν άλλο. Ο κόσμος είναι μεταβολή, η ζωή υποκειμενική ιδέα».

(Μάρκος Αυρήλιος, Τα εις εαυτόν, Δ-3)

“Από τις πλέον πρωτόλειες μορφές κοινωνικής οργάνωσης, όπου η δίκη και η θεατρική πράξη συνυπήρχαν αδιαχώριστα ως τελετές ενός και του ιδίου ιερού δρώμενου, ως τις πλέον εξελιγμένες, όπου τα δύο αυτά πεδία φαίνονται να διακρίνονται θεσμικά με μεγάλη αυστηρότητα, η θεατρική πράξη και η ποινική δίκη, ως δρώμενα που εξελίσσονται αυτοτελώς στον κοινωνικό χώρο, χρησιμοποιούν την ίδια πρώτη ύλη (το λόγο, σε όλη του την πληρότητα, καταπειστική ρητορεία, επιχειρήματα, θέσις – αντίθεσις, λόγος – αντίλογος, διαλεκτική σύγκρουση), αναφέρονται σε κοινή θεματολογία (οι προβληματικές σχέσεις των ανθρώπων με τους νόμους, ανθρώπινους και θείους, αυτό, το οποίο με κάποια σύμβαση αποκαλούμε «έγκλημα και εγκληματίας»), και συχνά ανταμώνουν επάνω στις ίδιες ανθρώπινες λειτουργίες και ανάγκες (θρησκευτικότητα, κοινωνική συνοχή, πολιτική οργάνωση των κοινωνικών δομών, κατανομή των «ρόλων», κοινωνικών και θεατρικών).

Ως κοινωνικά δρώμενα ενέχουν και τα δύο την ιδέα της κοινωνικής κατασκευής: εκφράζουν επιλεκτικά συγκεκριμένες όψεις της κοινωνικής πραγματικότητας: Το θέατρο «επινοεί» το «δράμα», εκείνο το οποίο αφορά σε μια ορισμένη κοινωνία σε έναν ορισμένο τόπο και χρόνο. Το ποινικό δίκαιο και δίκη «επινοεί» το «έγκλημα», εκείνο το οποίο αφορά σε μια ορισμένη κοινωνία σε έναν ορισμένο τόπο και χρόνο. Όμως: Το θέατρο από τη φύση του εμπλέκεται με το «φανταστικό». Ως τέχνη, έχει την ελευθερία να αποδομεί την πραγματικότητα και να την επανανοηματοδοτεί δημιουργώντας μια νέα. Από την άποψη αυτή, ό,τι παίζεται επάνω στο σανίδι είναι ολότελα αυθεντικό. Τα ανωτέρω επισκοπούνται κατά το πρώτο θεωρητικό μέρος της εργασίας. Κατά το δεύτερο μέρος διεξάγεται η έρευνα της εργασίας με στόχο τον εντοπισμό και την καταγραφή των στοιχείων θεατρικότητας, αν βέβαια υπάρχουν, κατά την επ΄ακροατηρίω διαδικασία. Για το σκοπό αυτό εξετάζεται και αναλύεται ο λόγος και η εν γένει συμπεριφορά συγκεκριμένων υποκειμένων που πρωταγωνίστησαν σε συγκεκριμένες ποινικές δίκες κατά το διάστημα 20-3-2013 έως και 22-7-2013 στο Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο και στο Μικτό Ορκωτό Εφετείο Αθηνών.

ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ: Απλή παρατήρηση των υποκειμένων που συμμετέχουν στη διαδικασία της ποινικής δίκης (δικαστικοί λειτουργοί, συνήγοροι, ένορκοι, κατηγορούμενοι, κ.ο.κ.), των θέσεων και ρόλων των υποκειμένων αυτών, των σχέσεων που αναπτύσσονται από τη μεταξύ τους επαφή κατά την εξέλιξη της διαδικασίας. Σε κάθε περίπτωση τα υποκείμενα αγνοούν τη διεξαγωγή της έρευνας και εμείς αποκρύπτουμε το ρόλο του ερευνητή.

ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ:

Η ποινική δίκη έχει το χαρακτήρα της αναπαράστασης. Όπως η θεατρική πράξη αναπαριστά μία πράξη, η οποία είτε δεν είναι παρούσα εκείνη τη στιγμή, είτε δεν είναι πραγματικά ζωντανή, έτσι και η δίκη αναπαριστά αναδρομικά το «έγκλημα». Η θεμελιώδης διαφορά είναι ότι η δίκη αναφέρεται στο «εμπειρικά πραγματικό». Οι συνέπειες για τους πρωταγωνιστές της και το κοινωνικό σύνολο είναι θεσμικές και μεγάλης διάρκειας. Αντιθέτως, οι συνέπειες τόσο για τους πρωταγωνιστές του θεάτρου όσο και για το κοινό που παρακολουθεί είναι ψυχολογικής φύσεως, μικρής διάρκειας, εγγεγραμμένες κυρίως στον αντικειμενικό χρόνο της παράστασης.

Τόπος (η δικαστηριακή αίθουσα με την αρχιτεκτονική και την αισθητική της, η οποία παλινδρομεί μεταξύ ορθόδοξης εκκλησίας και αρχαίου ελληνικού θεάτρου).

Λόγος (ο καιρός, η κατάλληλη δηλαδή χρονική στιγμή χρήσης του λόγου, η ορθοφωνία, η καθαρότητα της φωνής, η έκταση, ο όγκος κι η ένταση της, η υποκριτική (ρητορική), η αισθητική του λόγου, ο τόνος, ο ρυθμός, η μελωδία, το ύφος, το χρώμα και η αμεσότητα του λόγου, η χρήση εικόνων, μεταφορών και ηχητικών σχημάτων, η μεταδοτικότητα, η επικοινωνία, οι ψυχολογικές προσεγγίσεις, η πρόκληση παθών όπως άγχος, φόβος, παράκληση, οργή, μεταμέλεια, αηδία, απειλή, κ.λπ.).

Οι ρόλοι (όπως ακριβώς η θεατρική παράσταση έτσι και η δίκη έχει τους δικούς της πρωταγωνιστές με, περισσότερο ή λιγότερο, ξεκάθαρους ρόλους, προσαρμοσμένους σε συγκεκριμένες απαιτήσεις).

Χειρονομίες – κινήσεις– πόζες- σωματική επαφή- σωματικότητα, αναπαράσταση- επανάληψη της πράξης με τη βοήθεια του σώματος, (μία άλλη «γλώσσα» εναλλακτική του λόγου, ά-λογη, και για τούτο, ίσως και παράλογη, μεταφυσική. Κατά τον Artaud πρόκειται για μια γλώσσα που αξιοποιεί όλες τις υλικές και ποιητικές δυνατότητες σε κάθε επίπεδο του συνειδητού και μέσα σε όλες τις αισθήσεις, παρασύρει τελικά τη σκέψη να υιοθετήσει θέσεις βαθύτερες που θα μπορούσαν να ονομαστούν «δρώσα μεταφυσική»).

Βλεμματική επαφή – εκφράσεις προσώπου (η έκφραση ή η απόκρυψη των συναισθημάτων, των σκέψεων, κ.λπ.).

Το στοιχείο της υπερβολής (εκφράζεται κυρίως στην αποθέωση της βίας, ως απάντηση στη βία που άσκησε κατά του θύματος ή της κοινωνίας ο κατηγορούμενος. Η ποινική δικαιοσύνη αποκλείει, απομονώνει: Στην αρχαία Αθήνα ο ένοχος εθεωρείτο μίασμα και δικαζόταν τις ασέληνες νύκτες για να μην προσβάλλει με τη θέασή του τους δικαστές. Σήμερα οι στιγματιστικές διαδικασίες της ποινικής δικαιοσύνης είναι το ίδιο αποτελεσματικές χωρίς την ανάγκη ασέληνων νυκτών. Το θέατρο αναπαριστά τον αποκλεισμό αυτόν: (Αντιγόνη, Προμηθέας, Οιδίπους, ο σύγχρονος Κλοβ). Είναι το τελετουργικό μιας ανθρωποθυσίας που εξαγνίζει την κοινότητα. Βαθύτερος σκοπός αυτής της βίας που αποτελεί αναγκαίο στοιχείο και της θεατρικής πράξης είναι η επικοινωνία. Για την Α. Μ. Πισκοπάνη η πιο ουσιαστική επικοινωνία πραγματώνεται σε στιγμές έντασης, σε στιγμές βίας. Άνθρωποι δεμένοι μεταξύ τους με χειροπέδες, ένοπλοι αστυνομικοί, έντονες λογομαχίες, σαρκαστικοί διάλογοι, υψηλός τόνος της φωνής, προειδοποιήσεις που κλιμακώνονται σε απειλές, κινήσεις τεταμένες, σπασμωδικές, λόγοι ανολοκλήρωτοι, εκρεμμείς, βίαιες συγκοπτόμενες σιωπές, βλέμματα γεμάτα θυμό, αγωνία ή αγανάκτηση, αιματοβαμμένο φωτογραφικό υλικό.

Έντονο παρουσιάζεται το στοιχείο της υπερβολής και σε αυτό που θα αποκαλούσαμε θρήνο (ως αποθέωση του τραγικού, η οποία τόσο στη ζωή όσο και στο θέατρο, επιφέρει τη ρήξη του πλαισίου του «οικείου» ρόλου)

Τέλος είναι η υπερβολή στην κωμικότητα (το κωμικό στοιχείο με την απομυθοποιητική, ανατρεπτική, κοινωνική και ψυχοκαθαρτική του λειτουργία, αφού το γέλιο επενεργεί θεραπευτικά (στο θέατρο και στη ζωή). Στη δίκη του Αθ. Ν., παρακολουθούμε το συνήγορο υπεράσπισης να «ξεγλιστράει» για λίγο από τον ασφυκτικό θεσμικό του ρόλο, στο ρόλο αριστοφανικού ήρωα απολαμβάνοντας μια ελευθερία, απόρροια της κωμικής ατμόσφαιρας που ο ίδιος δημιούργησε για να εκτονωθεί η συσσωρευμένη ένταση. Είναι η «ελευθερία» της δικής του «παρέκκλισης» από τον απαιτητικό ρόλο του. Ο Τσώρτσιλ είχε πει ότι η μυστική πηγή του γέλιου είναι η θλίψη κι εδώ πράγματι, επιβεβαιώνεται με τρόπο θεατρικό ότι το κωμικό μπορεί να απαντηθεί εκεί όπου κάποιος θα περίμενε λιγότερο να το συναντήσει: Σ΄ένα ποινικό δικαστήριο, σε μία υπόθεση αποπλάνησης ανηλίκου με αιμομεικτικές διαστάσεις.

Τελετουργίες (η παράταξη και σύνθεση των δικαστικών προσώπων, η ιδιαιτερότητα της αμφίεσής τους, (περούκα, τήβενος, κοστούμι, γραβάτα), ολόκληρο το φάσμα της κινησιολογίας των υποκειμένων της δίκης με τους φυσιολογικούς και ψυχολογικούς του μηχανισμούς, ο όρκος ενόρκων – μαρτύρων, η περιθωριοποίηση του «αποδιοπομπαίου τράγου», η καταγραφή των πρακτικών, το πρωτόκολλο εναλλαγής και προτεραιότητας των λόγων (ενάγοντα- εναγόμενου, πολιτικής αγωγής- υπεράσπισης- εισαγγελέως- δικαστού), η ελεγχόμενη και σταδιακή ροή των πληροφοριών, η κλιμάκωσή της δίκης, ακόμα και η ευγένεια του πληθυντικού αριθμού

Εκπλήξεις / ανατροπές (Η ξαφνκή αλλαγή μιας κατάστασης κατά τη διάρκεια της δίκης, «Coup de theatre»).

Ηθοποιός και «παρεκκλίνων», (εν προκειμένω, κατηγορούμενος) είναι κατά βάση άτομα «πολυμορφικά». Υποδύονται πολλούς και ανύπαρκτους χαρακτήρες, ζωντανεύουν φανταστικές συμπεριφορές, αναπαριστούν προσωπικότητες χωρίς κανένα υπόβαθρο στην αληθινή ζωή. Εξαιρετικά ενδιαφέρων ο ρόλος του δικηγόρου στην ποινική διαδικασία και δίκη. Κάποιες φορές συγκεντρώνει στοιχεία και από τις δύο ανωτέρω ιδιότητες, και όχι μόνο: «Εκείνος που θέλει να γίνει δικηγόρος πρέπει να εξοπλιστεί με εκατό εργαλεία. Εκτός από την επιστήμη του Δικαίου, που αποτελεί το θεμέλιο του επαγγέλματός του, πρέπει να σπουδάσει τέλεια τη γραμματική, τη ρητορική, τη διαλλεκτική, την επιστήμη των ηθών, την πολιτική, την ιστορία κ.λπ.».

Η πολυσημία του «πραγματικού», των αποδεικτικών μέσων, των εγγράφων, των πραγματογνωμοσυνών, ακόμα και μιας φωτογραφίας, πολυσημία που δείχνει αυτό ακριβώς: «Το δίκαιο ταξιδεύει».

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ:
Το θέατρο και η ποινική δίκη
• Είναι προϊόντα κοινωνικά (απόρροιες της ανθρώπινης συμβίωσης) και θεάματα με δημόσιο χαρακτήρα
• Στηρίζονται στην πολιτική οργάνωση των κοινωνικών δομών
• Στη θρησκευτική συνείδηση των κοινωνικών μελών (κυρίως η ποινική δικαιοσύνη)
• Έχουν κοινή θεματική
• Χρησιμοποιούν ως κύριο υλικό τους τον προφορικό- τυποποιημένο λόγο
• Ακολουθούν τις κοινωνικές μεταβολές
• Ως δρώμενα που εκτυλίσσονται αυτοτελώς στον κοινωνικό χώρο προσλαμβάνουν την έννοια της κοινωνικής κατασκευής. Περισσότερο η ποινική δίκη, λιγότερο το θέατρο, το οποίο έχει μία διττή σημασία: Αυτή του θεσμού, (εδώ πλησιάζει στην έννοια της κοινωνικής κατασκευής), αλλά και αυτή της τέχνης (εδώ αντίθετα, το θέατρο μετουσιώνεται σε μία από τις ελάχιστες μη προκατασκευασμένες, και γι΄αυτό μη βίαιες ή καταναγκαστικές, μορφές σκέψης, που προσφέρονται στο σύγχρονο άνθρωπο).
• Περιλαμβάνουν ρόλους, ερμηνείες, την έννοια της παράστασης: η λέξη «ηθοποιός» περικλείει το σύνολο των εκφάνσεων της κοινωνικής ζωής. Η ποινική δίκη είναι μία «παράσταση» με θεατρικές αναλογίες. Το αυθεντικό και η ειλικρίνεια αναμιγνύονται επικίνδυνα με την πλαστότητα και την παραποίηση.
• Ωστόσο, το θέατρο αναφέρεται στο «φανταστικό» και η ποινική δίκη στο «πραγματικό». Οι συνέπειες είναι τελείως διαφορετικές για τους πρωταγωνιστές τους. Οι παραλληλισμοί των δύο πεδίων δεν επιτρέπεται να εκληφθούν ως απόδειξη κοινής ταυτότητας.

Κάποιες σκέψεις που με οδήγησαν στην επιλογή του συγκεκριμένου θέματος

Είμαστε προγραμματισμένοι να καταλήγουμε σε συμπεράσματα. Ένα λούστρο γενικών εννοιών, αρχέγονων, τυποποιημένων και ταξινομημένων με τη βοήθεια της γλώσσας, επικαλύπτει γρήγορα κάθε ρωγμή που μπορεί να παρουσιαστεί στη γνωσιολογική μας πρόσοψη σχετικά με την «αντικειμενικότητα» του φυσικού κόσμου ή του κοινωνικού. Η αταξία και το χάος μας ταράζει. Είμαστε επίσης ρυθμισμένοι να μην θέλουμε να νιώθουμε μόνοι. Συμμορφωνόμαστε κανονιστικά, κυρίως, μέσα από την επανάληψη ομοιογενών εντυπώσεων, δηλαδή μέσα από ήθη και έθιμα, θεσμούς, νόμους, συνήθειες και κοινωνικούς κανόνες γιατί φοβόμαστε την απόρριψη, την εγκατάλειψη και το άγνωστο. «Ένας κόσμος που μπορούμε να τον εξηγήσουμε χρησιμοποιώντας ακόμα και πρόχειρες δικαιολογίες είναι ένας κόσμος οικείος, φιλικός. Αλλά, μέσα σ΄ένα σύμπαν στερημένο ξαφνικά από ψευδαισθήσεις και φώτα, ο άνθρωπος νιώθει σαν ξένος». Το πείραμα του S. Asch δείχνει την αδυναμία μας απέναντι στη μοναξιά, εκείνη που προκύπτει από την αποδοκιμασία. Μόνος του περιπλανάται ο πανάρχαιος βιβλικός τελετουργικός αποδιοπομπαίος τράγος. Ποιος θέλει να πάρει τη θέση του;
Υπάρχει λοιπόν μια ψυχολογική απόσταση ανάμεσα σε «εμάς» και σε αυτούς που εκθέτουμε στην τιμωρία του ποινικού μας συστήματος. Πιστεύω, κάπως συμβολικά, ότι η ίδια απόσταση μεσολαβεί ανάμεσα στο κοινό του θεάτρου και στους συντελεστές μιας παράστασης. Το να ανεβεί κάποιος στο «σανίδι» σημαίνει την αποκοπή του από το σύνολο και την έκθεσή του σε αυτό. Κοινωνία και παραβάτης/εγκληματίας, κοινό και ηθοποιός/σκηνοθέτης είναι δυο διαφορετικοί κόσμοι/πραγματικότητες. Όμως η μία υπάρχει χάριν της άλλης. Μόνο.

Ατύπως, θα ήθελα να σας αναφέρω εδώ ότι σχεδόν όλοι οι ηθοποιοί που «πλησίασα», με αφορμή τη διπλωματική, στην ερώτηση «γιατί κάνεις το επάγγελμα;» μου απάντησαν «για να επικοινωνήσω». Πως άραγε επικοινωνούν δύο κόσμοι; Πως άραγε επικοινωνούν δύο άνθρωποι; (Χωρίς να καταστρέψουν ο ένας τον άλλον). Που συναντιέται το όνειρο με την πραγματικότητα; Η «φυσιολογικότητα» με την «παρέκκλιση»; (Χωρίς να καταστρέψει η μία την άλλη).

Προτάσεις επιφυλάσσομαι να διατυπώσω, αν μπορέσω, σε κάποιο άλλο στάδιο της εξέλίξής μου. Η συγκεκριμένη εργασία είναι «απορητική». Για την ώρα η μόνη μου πρόταση είναι η επαναδιατύπωση του αρχικού προβλήματος και εδώ βέβαια αναφέρομαι στη λειτουργία και την αποτελεσματικότητα του ποινικού συστήματος, λειτουργία εξοντωτική, με τόσο βαθιές ρίζες μέσα μας όσο ακριβώς και η πεποίθησή μας ότι δεν θέλουμε να προξενήσουμε κακό στον πλησίον μας. Τι θα υπερισχύσει;

Θα ήθελα να συνεχίσω να κάνω αυτό που έμαθα στο μεταπτυχιακό. Θα ήθελα πολύ να συνεχίσω την εργασία και την έρευνά μου. Μία σκέψη που πρέπει να γίνει πράξη είναι η συλλογή, η αντιστοίχηση και η ανάλυση συνεντεύξεων ηθοποιών- παραβατών, εκπροσώπων του δικαστικού/ποινικού μηχανισμού και θεατρικού κοινού. Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω για μία φορά ακόμα τα μέλη της αρμόδιας, για την εκπόνηση της εργασίας, επιτροπής, κα Τσίγκανου Ι., (επιβλέπουσα), κο Νικολόπουλο Γ., και Φαρσεδάκη Ι. Δεν θα ήθελα να παραλείψω βέβαια την πολύτιμη βοήθεια της κας Παπαγιαννοπούλου Μ.

Η εργασία διήρκησε από τον Μάρτιο ως τον Οκτώβριο του 2012. Το ερευνητικό μέρος αυτής από 20-3-2013 έως και 22-7-2013 και διεξήχθη στο Μικτό Ορκωτό Δικαστήριο και στο Μικτό Ορκωτό Εφετείο Αθηνών. Πριν δώσω εξετάσεις για την εισαγωγή μου στο ΠΜΣ Εγκληματολογίας είχα την τύχη να τελειώσω την ενότητα του Ελληνικού Πολιτισμού στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, με κάποιους από τους καθηγητές αυτούς, να μετασχηματίζονται σε ανθρώπους-ιδέες που δεν θα ξεχάσω ποτέ.”

Γιώργος Ντέντες

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Θέατρο

Κάπου στη δεκαετία του 80….

Δεκαετία του 80. Σε ηλικία 2 ετών βρίσκομαι στην Αγγλία, για 13 μήνες. Οι γονείς μου ολοκληρώνουν έναν κύκλο σπουδών. Η λατρεμένη μου γιαγιά,για την οποία έχω γράψει και στη σελίδα, μου στέλνει αμέτρητα γράμματα. Βλέπετε, τότε, η τεχνολογία δεν είχε γνωρίσει την σημερινή της εξέλιξη, με αποτέλεσμα τα γράμματα να είναι ένας πολύ ουσιαστικός τρόπος επικοινωνίας των ανθρώπινων ψυχών.

Ανοίγω το “ντουλάπι του χρόνου” και ανακαλύπτω ξαφνικά τα πολύτιμα γράμματα της γιαγιάς που έψαχνα καιρό, απεγνωσμένη γιατί έτρεμα και μόνο στη σκέψη ότι μπορεί να τα έχω χάσει. Τα διαβάζω ξανά και ξανά και η συγκίνησή μου είναι μεγάλη. Τώρα, με την εμπειρία ζωής που έχω αποκομίσει, συνειδητοποιώ ότι οι “θησαυροί” βρίσκονται δίπλα μας, μέσα στην καρδιά μας και η αξία τους είναι ανεκτίμητη. Είναι κρίμα να αφήνουμε τόσο χρόνο να περάσει για να νιώσουμε την αληθινή αξία των ουσιαστικών πραγμάτων στη ζωή μας και των πιο δυνατών μας σχέσεων…

Να, ένα από τα ποιήματα που μου έγραψε η γιαγιούλα μου και που αποτυπώνει με μεγάλη γλαφυρότητα τα δυνατά συναισθήματα νοσταλγίας της γιαγιάς στην εγγονή, αλλά και τις ομορφιές της Ελλαδίτσας μας…..

“Ελίνα μου, Ελίνα μου,
μικρή μου, Αγγελίνα μου,
θέλω δυο λόγια να σου πω
θέλω να ξέρεις σ’ αγαπώ

Τώρα που θα ανταμώσουμε,
που θα γυρίσεις πάλι,
στο μικρό μας το σπιτάκι
στης γιαγιάς σου, την αγκάλη

Τώρα θα δεις κορίτσι μου
πόσο σε αγαπάω
και στο προσκεφαλάκι σου,
δίπλα θα ξενυχτάω

Θα σου διαβάζω σαν ξυπνάς ωραία παραμύθια
θα παίζουμε, θα τραγουδώ ωραία τραγουδάκια
που τ’ ακούνε σαν ξυπνούν
του κόσμου τα παιδάκια

Και το παιδάκι το μικρό
όπου το λεν Ελίνα
θέλω να θυμηθεί ξανά
πώς παίζουν στην Αθήνα

Δεν έχει βέβαια πολλές
και αρετές μεγάλες
ετούτη η Ελλαδίτσα μας
πως έχουν χώρες άλλες

Έχει όμως έναν ουρανό
που δεν μπορεί να κλαίει
κι ανοίγει αμέσως και γελά
κι ο ήλιος πάντα καίει

Λάμπει και λάμπει όλη η γη
και τρέχουν τα παιδάκια
στα πάρκα αυτά, που έχουμε
στις κούνιες, στις τραμπάλες

Γελούν και χαίρονται πολύ
κι αρχίζουν τις τρεχάλες
κι όταν πια θα κουραστουν
ξαπλώνουν στα παγκάκια

Αυτή είναι η Αθήνα μας
μικρό μου κοριτσάκι
αυτή είναι η Ελλάδα μας
μικρή, φτωχή κι ωραία

Την αγαπούμε όμως πολύ
γιατί είναι δικιά μας
γιατί είναι η πατρίδα μας
γιατί είναι η χαρά μας

Κι όπου αλλού κι αν πάνε
κι όσα καλά κι αν δούμε
την Ελλαδίτσα μας ξανά
με νοσταλγία ζητούμε”

Σε ευχαριστώ πολύ γιαγιάκα μου, για την αλήθειά σου και για τις πολύτιμες στιγμές που μου χάρισες…..

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Κοινωνικά, Στίχοι

Δώσε μου ζωή

Περασμένες 2 και οι σκέψεις μου με ταξιδεύουν….αισθάνομαι πολύ έντονα την ανάγκη να αφήσω την ψυχή μου να μιλήσει…με στίχους, απόψε. Μόνο ο στίχος μπορεί να αποτυπώσει αυτό που απόψε αισθάνομαι. Θα σας εξηγήσω όσα μπορώ να εξηγήσω.

Είναι αλήθεια ότι ο καθένας από εμάς πορεύεται κουβαλώντας μέσα στην καρδιά του την δική του ιστορία ζωής. Πόσες φορές, άραγε, έχουμε συγκινηθεί με την ιστορία ζωής ενός συνανθρώπου μας κι έχουμε φτάσει στο σημείο να αναθεωρήσουμε τον τρόπο σκέψης μας, ακόμα και να δούμε τον κόσμο γύρω μας με άλλα μάτια.

Για μένα το 2014 ξεκίνησε με εξομολογήσεις ψυχής από συνανθρώπους μου που ήρθαν έτσι ξαφνικά, σαν ένα μήνυμα ότι οφείλω με την πένα μου (μέσα στην ψυχή μου πάντα με την πένα θα γράφω) να γράψω για ανθρώπινες ιστορίες, βαθιές κι αληθινές, και κυρίως να περάσω ένα μήνυμα ανθρωπιάς αλλά και αισιοδοξίας, τελικά.

Χθες άκουσα μια ιστορία που με συγκλόνισε και η οποία αποτέλεσε πήγη έμπνευσης για εμένα. Το παρακάτω ποίημα, το οποίο έγραψα έχοντας στο μυαλό μου την συγκεκριμένη ιστορία ζωής, το τιτλοφορώ Δώσε μου ζωή και το αφιερώνω σε όλους εκείνους τους ανθρώπους που παλεύουν για να αγαπήσουν τον εαυτό τους….

Ποια είναι, άραγε, η αλήθεια που φοβάμαι να αντικρίσω
και τρέμω στων ανθρώπων τον κόσμο πάλι να γυρίσω
ποιος θα μου πει γιατί όταν χάνομαι στα σκοτεινα δρομάκια, σε εκείνα που δεν έχουν γυρισμό
τότε μονάχα νιώθω πως έχει η ζωή μου έναν σκοπό

Γιατί να μην μπορώ να ζήσω όπως οι άνθρωποι οι λογικοί
εκείνοι που χτίζουν τη ζωή τους με τα πρέπει και τα μη
τι ψάχνω, Θέε μου, μέσα στο απέραντο σκοτάδι
γιατί φοβάμαι τόσο την αγκαλιά σου και το χάδι

Με κάθε μου ανάσα πληγώνω όσους αγαπάω πιο πολύ
μα κανένας δεν με νοιάζει όσο εσύ
γιατί πίσω από το είδωλό μου που μισώ
κρύβεται ένα πρόσωπο που μέσα μου θα ήθελα να αγαπώ

Δεν φτάνουνε όμως τα λόγια που μου λες
γιατί εγώ δεν είμαι αυτό που εσύ θες
δεν είμαι το αστέρι που φωτίζει τα όνειρά σου
είμαι απλώς ένα κομμάτι από την άδεια την καρδιά σου

Ποτέ δεν θα γίνω όλα όσα ονειρεύτηκες εσύ για μένα
μα ίσως κάποτε γίνω όλα όσα ονειρεύτηκα εγώ για μένα
αρκεί να αντέξεις όταν θα βλέπεις το κορμί μου να ματώνει από τον πόνο
αρκεί να μη λυγίσεις όταν θα βλέπεις την ψυχή μου να σβήνει από τον τρόμο

Σε παρακαλώ μη μου λες το “σ’αγαπώ”
δεν έχω δύναμη ακόμα να τ’ ακούσω
δώσε μου μονάχα ένα χέρι να πιαστώ
μα μη μου θυμώσεις, αν σε λίγο πάλι σε αφήσω

Αν είχα το κουράγιο να πιστέψω
τη ζωή θα ήθελα να ξεκινήσω από το μηδέν
να γεννηθώ, θα διάλεγα, σε μέρα γιορτινή
για να είναι η μοίρα μου πιο φωτεινή

Αν πίστευα σε μένα πιο πολύ
σε θάλασσα θα “θελα να είχα γεννηθεί
να μη φοβάμαι να βουτήξω στο βυθό
και να φωνάξω σε όλους ότι ζω

Απόψε θέλω με πάρεις αγκαλιά
να δεις τι κρύβω μέσα στην καρδιά
να μάθεις ποιος είμαι εγώ αληθινά, πίσω από δάκρυα κι ενοχές
για πρώτη σου φορά να με πιστέψεις και να με αντέξεις….

Leave a comment

Filed under Στίχοι

Απόδραση του Χριστόδουλου Ξηρού

Η αναζήτηση του Χριστόδουλου Ξηρού έχει προκαλέσει αναστάτωση σε διεθνές επίπεδο και φόβοι εκφράζονται για ενδεχόμενο μεγάλο τρομοκρατικό χτύπημα. Η ανησυχία είναι δικαιολογημένη και όλοι μας -ειδικοί και μη- προβληματιζόμαστε έντονα. Ένα τόσο σοβαρό γεγονός, ενδεχομένως, θα μπορούσε να είχε προβλεφθεί και αποτραπεί.

Ωστόσο, σε αυτό το κλίμα αναστάτωσης και φόβου, τα Μ.Μ.Ε. ξεκίνησαν να αμφισβητούν το θεσμό των “αδειών σε κρατούμενους”, ειδικά “αμετανόητους”, όπως τους χαρακτηρίζουν. Κατά την άποψή μου, εδώ γίνεται ένα λάθος. Οι άδειες στους κρατούμενους έχουν προβλεφθεί από το νομικό μας πολιτισμό, γιατί έχουν ουσία κι ένα βαθύτερο περιεχόμενο. Άλλωστε, κανένα πρόβλημα, όσο σοβαρό κι αν είναι, δεν μπορεί να επιλυθεί με βάση τη λογική “πονάει χέρι, κόβω χέρι”.

Δηλαδή, πιστεύω ότι σε κάθε περίπτωση η πιο εύκολη λύση θα ήταν κατάργηση αδειών, αλλά όλα τα ακραία μέτρα όχι μόνον αποτυγχάνουν μακροπρόθεσμα, αλλά οδηγούν σε πολύ πιο δυσμενή αποτελέσματα στο τέλος. Γιατί, όταν μιλάμε για το χώρο των φυλακών και για μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε αυτήν, πρέπει να έχουμε κάποια ιδέα για το πώς είναι δομημένη και πώς λειτουργεί, τόσο σε πρακτικό όσο και σε συμβολικό επίπεδο για τους εγκλείστους.

Δυστυχώς, η παραπάνω λογική “πονάει χέρι, κόβω χέρι” προβάλλεται, κατά κόρον, από τα Μ.Μ.Ε., χωρίς να γίνεται λόγος για πολιτικές πρόληψης που είναι πολύ σημαντικές και δυστυχώς, συχνά, απούσες, με αποτέλεσμα να νομιμοποιούνται άλλες τακτικές. Οι ορθές και συστηματικές πολιτικές πρόληψης θα μπορούσαν να επιλύσουν, πολύ πιο αποτελεσματικά, τόσο σοβαρά ζητήματα.

Επίσης, όσο παράδοξο κι αν φαίνεται σε κάποιους, στον νομικό μας πολιτισμό όλοι οι κρατούμενοι έχουν δικαιώματα, η παραβίαση των οποίων συχνά είναι κατάφωρη και οδηγεί σε έκρυθμες καταστάσεις που έχουν δυσμενείς επιπτώσεις για το σύνολο της κοινωνίας. Τονίζω ότι η ευρύτερη κοινωνία δεν είναι ξεκομμένη από τις εξελίξεις που λαμβάνουν χώρα μέσα στις φυλακές και αυτό θα έπρεπε και τα Μ.Μ.Ε. να το επισημαίνουν. Ο μεγαλύτερος αριθμός κρατουμένων θα αποφυλακιστεί, αργά ή γρήγορα, άρα είτε το θέλουμε είτε όχι, οι νυν κρατούμενοι θα είναι αυριανοί μας γείτονες. Κι αν δεν έχουμε λάβει τα κατάλληλα μέτρα για ομαλή κοινωνική τους επανένταξη, θα έρθουμε αργά ή γρήγορα αντιμέτωποι με πολύ πιο δυσχερείς και επικίνδυνες καταστάσεις. Γιατί ακόμα και η λεγόμενη “ισόβια κάθειρξη” μεταφράζεται, πολλές φορές, σε 15 με 20 χρόνια φυλάκισης. Άρα,ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας και ας αντιμετωπίσουμε την πραγματικότητα, όσο σκληρή κι αν μας φαίνεται. Είναι, άλλωστε, μια πραγματικότητα που μας αφορά όλους, αφού όλοι είμαστε μέλη της κοινωνίας.

Ταυτόχρονα, δεν πρέπει να ξεχνάμε την τεράστια ευθύνη που φέρουν τα Συμβούλια Φυλακών, τα οποία όμως αρκετές φορές βρίσκονται εκτεθειμένα, χωρίς κανείς να λαμβάνει υπ’ όψιν τις σκληρές και επικίνδυνες συνθήκες εργασίας μέσα στα καταστήματα κράτησης!! Σαφώς, είναι πολύ εύκολο και να κατηγορούμε και να εξαγάγουμε αβίαστα συμπεράσματα, τα οποία όμως εγώ προσωπικά κρίνω επικίνδυνα. Γιατί, φοβάμαι ότι καλλιεργούν νοοτροπίες που, στο πλαίσιο μίας εποχής που μαστίζεται από οικονομική και κοινωνική κρίση, δύναται να λάβουν απειλητικές διαστάσεις. Σε κάθε περίπτωση βέβαια θα εξεταστούν εάν ακολουθήθηκαν όλες οι νόμιμες διαδικασίες και θα ληφθούν αποφάσεις.

Αναμφίβολα, το καίριο ερώτημα είναι “τι γίνεται όταν ένας τρομοκράτης, ένας βιαστής, ένας παιδόφιλος, ένας έμπορος ναρκωτικών, δραπετεύσουν θέτοντας σε κίνδυνο το κοινωνικό σύνολο;”. Το ερώτημα είναι πολύ σοβαρό και μας αφορά επίσης όλους. Η απάντηση που θα έδινα εγώ είναι, χάραξη πολιτικών πρόληψης που θα εφαρμόζονται ορθά και σε μία δεύτερη φάση προσωπικά θα σκεπτόμουν σοβαρά την επέκταση της χρήσης του μέτρου αναφορικά με το ηλεκτρονικό βραχιολάκι, από το οποίο εξαιρούνται οι καταδικασθέντες για τρομοκρατία.

Το ηλεκτρονικό βραχιολάκι δεν είναι πανάκεια και η χρήση του έχει ως κύριο σκοπό την αποσυμφόρηση των φυλακών, ωστόσο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και σε περιπτώσεις χορήγησης αδειών. Ειδικά, όταν τίθεται θέμα να καταργηθούν ή να περιοριστούν οι άδειες, θα ήταν προτιμότερη η ηλεκτρονική επιτήρηση, η οποία βέβαια θα συνδυαζόταν και με άλλα μέτρα.

Συμπερασματικά, είναι αναμφισβήτητο ότι η ελληνική πολιτεία οφείλει να λάβει σοβαρά μέτρα για την προστασία της κοινωνίας και πρωτίστως οφείλει να χαράξει μία ορθή αντεγκληματική πολιτική. Απορώ γιατί δεν έχει αξιοποιηθεί πιο συστηματικά η πολύτιμη πείρα των σπουδαίων μας Ελλήνων εγκληματολόγων προς αυτή την κατεύθυνση. Παράλληλα, και μέσα στο χώρο των φυλακών πρέπει άμεσα να ληφθούν μέτρα ώστε να καταπολεμηθούν τόσο σοβαρά και συνάμα επικίνδυνα φαινόμενα, όπως αυτά των αποδράσεων που θέτουν σε κίνδυνο το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας. Ειδικά, όταν έχουμε ζήσει αρκετές και μάλιστα…κινηματογραφικές αποδράσεις. Φαίνεται το πάθημα δεν έγινε μάθημα!! Θα γίνει, άραγε, σύντομα; Η ιστορία θα το δείξει….

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας

Κοινωνικά χαρακτηριστικά και ποινική κατάσταση των κρατουμένων στο Κατάστημα Κράτησης Κορυδαλλού

Τα ερωτήματα που αφορούν το χώρο των φυλακών είναι, αναμφίβολα, πολλά. Τα κυριότερα εκ των οποίων θα μπορούσαν να συνοψιστούν στα ακόλουθα σημεία: “ποιος είναι ο αριθμός των εγκλείστων;”, “ποιο είναι το ποσοστό των Ελλήνων και ποιο των αλλοδαπών κρατουμένων;”, “ποια είναι η ηλικία τους;”, “ποια είναι τα αδικήματα για τα οποία κατηγορούνται ή έχουν καταδικαστεί;”, “ποια είναι η οικογενειακή τους κατάσταση και η επαγγελματική τους θέση εκτός φυλακής;”.

Ο Δρ.Κοινωνιολογίας, κ. Ουίλιαμ Αλοσκόφης, μου έστειλε σήμερα το πρωί το νέο στατιστικό δελτίο για την μεγαλύτερη σε πληθυσμό κρατουμένων φυλακή της χώρας, τη Δικαστική Φυλακή Κορυδαλλού. Το δελτίο φέρει τον τίτλο “Κοινωνικά χαρακτηριστικά και ποινική κατάσταση των κρατουμένων στο Κατάστημα Κράτησης Κορυδαλλού” για το έτος 2013. Τα στοιχεία είναι πολύτιμα και παρουσιάζουν ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον τόσο για τους ερευνητές, όσο για το ευρύτερο κοινό. Αξίζει να επισημανθεί ότι ο κ. Αλοσκόφης πραγματοποιεί σημαντικές έρευνες στο χώρο των φυλακών, ενώ και σε προσωπικό επίπεδο μου έχει προσφέρει πολύτιμη βοήθεια κατά την εκπόνηση της διδακτορικής μου διατριβής σχετικά με την αργκό των κρατουμένων.

Είναι μία καλή ευκαιρία, συνεπώς, να ενημερωθεί και το ευρύτερο κοινό για το φλέγον ζήτημα των φυλακών, να γκρεμιστούν μύθοι και να έρθουμε αντιμέτωποι με την σκληρή πραγματικότητα των ελληνικών φυλακών. Τα στοιχεία που παρέχονται στο εν λόγω δελτίο είναι πολλά και γι’ αυτό επέλεξα να αναφερθώ σε ορισμένα μόνον από αυτά. Ο κ. Αλοσκόφης προχώρησε σε στατιστική επεξεργασία των δεδομένων που είχαν καταχωριστεί στο ηλεκτρονικό αρχείο του Τμήματος Διοίκησης για το σύνολο των παρόντων ανδρών κρατουμένων (Ν. 2130) την 31η Οκτωβρίου 2013. Οι πληροφορίες προέρχονται τόσο από τα διωκτικά έγγραφα, όσο και από όσα δήλωσαν οι ίδιοι κατά την εισαγωγή τους.

Θα ξεκινήσουμε επισημαίνοντας ότι κατά τη διάρκεια του 2013 κρατήθηκαν στο Κατάστημα Κράτησης Κορυδαλλού συνολικά 6773 άντρες. Οι αλλοδαποί ήταν 4609, δηλαδή ποσοστό 68,05% του συνόλου των ανδρών που κρατήθηκαν στη διάρκεια του έτους. Ο αριθμός των εγκλείστων γενικά αυξήθηκε, αλλά με κυμαινόμενους ρυθμούς. Παρατηρείται σημαντική μείωση μόνο το έτος 2012, έτος εφαρμογής του Ν. 4043/2013 για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης στα καταστήματα κράτησης. Κατά την άποψή μου, αυτή η διάσταση είναι σημαντική και πρέπει να την λάβουν υπ’ όψιν τους οι ειδικοί. Δυστυχώς, νέα αύξηση παρατηρείται στη διάρκεια του 2013. Όσον αφορά για το ποσοστό των αλλοδαπών, πρέπει να τονισθεί ότι αυξάνεται μέχρι το 2011 και έκτοτε παρουσιάζει μία μικρή πτώση.

Όπως ενημερωνόμαστε από το εν λόγω δελτίο, στις 31 Οκτωβρίου 2013 κρατούνταν στο Κατάστημα Κράτησης Κορυδαλλού 2130 άντρες, οι οποίοι όπως δήλωσαν κατά την εισαγωγή τους, κατάγονταν από 76 διαφορετικές χώρες και είχαν 68 υπηκοότητες. Από αυτές τις 68 υπηκοότητες που δηλώθηκαν, μόνον ένδεκα χώρες είχαν ποσοστό συμμετοχής άνω του 2%. Πιο συγκεκριμένα:
Ελλάδα 31,3% (666 άτομα)
Αλβανία 17,6% (375 άτομα)
Πακιστάν 7,3% (156 άτομα)
Αλγερία 4,4% (93 άτομα)
Αφγανιστάν 4,1% (88 άτομα)
Γεωργία 4,0% (86 άτομα)
Ρουμανία 3,6% (77 άτομα)
Παλαιστίνη 2,9% (61 άτομα)
Ιράκ 2,4% (52 άτομα)
Μπαγκλαντές 2,4%(52 άτομα)
Νιγηρία 2,0% (43 άτομα)
Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι αρκετοί αλλοδαποί μπορεί να μην έχουν δηλώσει τον αληθινό τόπο καταγαγωής τους από το φόβο απέλασης.

Ένα στοιχείο που πρέπει να αναφέρουμε είναι ότι ο μέσος όρος ηλικίας των παρόντων κατά την 31η Οκτωβρίου 2013 ήταν 34,44 έτη (από 33,08 έτη την 1.10.2013), δηλαδή εμφανίζεται αυξημένος σε σχέση με την περσινή χρονιά. Η διάμεσος τιμή ηλικίας ήταν τα 32 έτη, αυξήθηκε δηλαδή κατά 2 έτη τον τελευταίο χρόνο. Η δεσπόζουσα τιμή, δηλαδή η τιμή με τη μεγαλύτερη συχνότητα, ήταν τα 26 έτη, κι αυτή κατά 2 έτη αυξημένη. Ενώ ο αριθμός των κρατουμένων κάτω των 35 ετών μειώθηκε σε 60,7% από 66,3%. Απεναντίας, αυξήθηκε το ποσοστό όσων είχαν ηλικία από 35-49 έτη σε 29,7 από 26,3% την 1.10.2012. Άρα, έχει σημασία να κρατήσουμε στο μυαλό μας την ηλικιακή αύξηση που καταγράφεται και τι μπορεί να σημαίνει και ταυτόχρονα να συνεπάγεται αυτό το γεγονός.

Όσον αφορά την οικογενειακή κατάσταση των κρατουμένων, το 38,2 (813 άτομα) του συνόλου των ανδρών κρατουμένων δήλωσε κατά την εισαγωγή του ότι έχει παιδιά, ποσοστό αυξημένο σε σχέση με το αντίστοιχο 31,5% την 1.10.2012. Αναφορικά με το θρήσκευμα, η μεγαλύτερη θρησκευτική κατηγορία είναι οι Χριστιανοί Ορθόδοξοι με 979 άτομα, δηλαδή 46,0%.

Η επαγγελματική σύνθεση των εθνοπολιτισμικών κατηγοριών διαφοροποιείται σημαντικά. Οι Έλληνες κρατούμενοι δήλωσαν (σε ποσοστό επί του συνόλου τους):
35,0% εργάτες, τεχνίτες ή οδηγοί
15,9% άνεργοι
14,1% υπάλληλοι δημόσιοι ή ιδιωτικοί
13,4% μικροπωλητές
7,9% επιχειρηματίες
4,9% επαγγέλματα επιστημονικά ή ελευθέρια
5,1% αγρότες
2,6% συνταξιούχοι και
1,1% φοιτητές

Τέλος, αναφορικά με το πολύ σημαντικό ζήτημα της ποινικής κατάστασης των κρατουμένων, προέκυψε ότι από τους 2130 παρόντες την 31η Οκτωβρίου, υπόδικοι ήταν 967 άντρες (45,5%), κατάδικοι ήταν 1159 (54,4%) και οφειλέτες 4 άτομα (0,2%). Μάλιστα, κρίνεται σκόπιμο να επισημανθεί ότι οι έγκλειστοι από Ελλάδα και Κύπρο είχαν το μεγαλύτερο ποσοστό κράτησης με πολλές αποφάσεις (28%).

Ένα σημείο που πρέπει να αναφερθεί είναι ότι καταγράφηκαν 80 διαφορετικές αξιόποινες πράξεις ως “κύριο αδίκημα”. Οι παραβάσεις του νόμου περί ναρκωτικών, μαζί με ληστείες/εκβίαση και κλοπές αποτελούν τους 3 συνηθέστερους λόγους που το ποινικό σύστημα οδηγεί στη φυλακή.

Οι κρατούμενοι ελληνικής καταγωγής κατηγορούνται ή έχουν καταδικαστεί για τα ακόλουθα: 24,2% παραβάσεις του νόμου περί ναρκωτικών (από 29,3% την 1.10.2012), 19,9% ληστείες ή εκβίαση (από 24,4%), 19,5% κλοπές (από 15,2) 10,4 οικονομικά εγκλήματα, 9,9% εγκλήματα κατά ζωής, προσωπικής ελευθερίας και σωματικής βλάβης (από 8,3), 8,9 εγκληματική οργάνωση ή σύσταση συμμορίας (από 7,1%), 3,3% τρομοκρατική οργάνωση, εκρηκτικά/πολεμικά υλικά (από 1,8%) και, τέλος, 1,3% έγκλειστοι κατά της γενετήσιας ελευθερίας. Άρα, παρατηρείται μία μείωση των παραβάσεων του νόμου περί ναρκωτικών, των ληστειών και εκβίασης, ενώ καταγράφεται μία αύξηση των κλοπών, των εγκλημάτων κατά ζωής, προσωπικής ελευθερίας και σωματικής βλάβης, εγκληματικής οργάνωσης ή σύστασης συμμορίας, τρομοκρατικής οργάνωσης, εκρηκτικά/πολεμικά υλικά. Άλλωστε, όπως επισημαίνουν οι εγκληματολόγοι, στην εποχή της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, το έγκλημα αποκτά νέες μορφές και πιο βίαιες και επικίνδυνες διαστάσεις.

Καταλήγοντας, θα ήθελα να τονίσω ότι η πραγματικότητα που αποτυπώνεται στο χώρο των φυλακών είναι πολύ σκληρή και ότι πρέπει όλοι μας να προβληματιστούν για την επικρατούσα κατάσταση. Το πιο σημαντικό, όπως τονίζουν και οι έγκριτοι εγκληματολόγοι, είναι η χάραξη μίας επαρκούς εγκληματοπροληπτικής πολιτικής. Ειδικά, σε μία εποχή τόσο δύσκολη όπως αυτή που διανύουμε και σε μία κοινωνία που μαστίζεται από την κρίση, είναι επιτακτική ανάγκη να δώσουμε ουσιαστική έμφαση στις συνθήκες που επικρατούν στις φυλακές και να χαράξουμε μια συστηματική πολιτική λαμβάνοντας υπ’ όψιν μας τα νέα δεδομένα που κυριαρχούν πλέον στην ελληνική κοινωνία και τα οποία ασκούν καταλυτική επίδραση στην εγκληματικότητα.

Θα κλείσω το σημερινό μου κείμενο με την προτροπή προς τους υπεύθυνους φορείς να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για την πρόληψη του εγκλήματος και τη διασφάλιση ανθρώπινων συνθηκών διαβίωσης στις φυλακές και την προτροπή προς όλα τα μέλη της κοινωνίας να προβληματιστούν και να αναρωτηθούν “ποιος είναι ο ρόλος και ποιος θα έπρεπε να είναι ο ρόλος των καταστημάτων κράτησης, ώστε να ωφεληθεί ολόκληρη η ελληνική κοινωνία και να καταπολεμηθεί η εγκληματικότητα ως φαινόμενο από τη ρίζα του, ειδικά στο πλαίσιο μίας τόσο δύσκολης εποχής……

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας

Το 2014 ξεκινά στη σελίδα μας με ένα θετικό μήνυμα

Καλή χρονιά φίλοι και φίλες! Το 2014 γεννήθηκε πριν από λίγες μόλις μέρες και αισθάνομαι την ανάγκη να χαμογελάσω. Για να σας εξομολογηθώ κάτι, πάντα επιδιώκω να περνώ τις πρώτες μέρες του καινούργιου χρόνου με ανθρώπους που αγαπώ και γενικά με άτομα των οποίων η σκέψη είναι θετική και δημιουργική.

Πέρυσι, το 2013, ξεκίνησε στη σελίδα μας με μία πολύ ωραία συνέντευξη με την αξιόλογη και πολυγραφότατη, διεθνώς αναγνωρισμένη και βραβευμένη συγγραφέα παιδικών βιβλίων, κ. Μαρία Ρουσάκη. Η Μαρία με το χαμόγελο και τη φαντασία της μας ταξίδεψε σε παραμυθένιους κόσμους και μου έστειλε όλη τη θετική της ενέργεια. Γι’ αυτό χαίρομαι που ξεκίνησα με την Μαρία το 2013 και την ευχαριστώ που μου “δάνεισε” λίγη από τη μαγεία των ιστοριών της για να πορευτώ κι εγώ, λίγο πιο ονειρικά και έξω από τα συνηθισμένα. Της εύχομαι και το 2014 επιτυχία στα δημιουργικά μονοπάτια της!!

Το 2014 θα το υποδεχτώ στη σελίδα έναν νέο άνθρωπο, μία νέα επιστήμονα, της οποίας όνειρο είναι να ασχοληθεί με την εγκληματολογία, κυρίως να ασχοληθεί με το χώρο της φυλακής στο πλαίσιο της χάραξης εγκληματοπροληπτικής πολιτικής. Η κ. Ευτυχία Γεωργιάδη είναι υπεύθυνη σεμιναρίων εγκληματολογίας και ψυχολογίας, ενώ εθελοντικά προσφέρει σε πρόγραμμα απασχόλησης στις Γυναικείες Φυλακές Ελεώνα Θήβας.

Είμαι πάρα πολύ χαρούμενη και υπερήφανη τολμώ να πω που το “διαδικτυακό μου 2014” ξεκινάει με έναν νέο άνθρωπο που έχει όνειρα, πάθος για τη ζωή και το αντικείμενο που σπούδασε και το πιο σπουδαίο παλεύει για να κάνει αυτά τα όνειρα πραγματικότητα.

Χαίρομαι, συνεπώς, που το 2014 θα ξεκινήσει στη σελίδα μας με ένα πολύ αισιόδοξο και θετικό μήνυμα που αφορά τον δημιουργικό αγώνα ζωής που δίνουν νέοι άνθρωποι, με ουσιαστική γνώση και με διάθεση για να αλλάξουν τα πράγματα προς το καλύτερα. Μάλιστα, το μήνυμα είναι πολύ ηχηρό όταν μιλάμε για νέα παιδιά που δίνουν την ψυχή τους -χωρίς οικονομικό όφελος- για να βοηθήσουν συνανθρώπους τους, όπως η Ευτυχία βοηθάει γυναίκες στις φυλακές που έχουν την ανάγκη μας.

Πρέπει να σημειωθεί ότι η κ. Ευτυχία Γεωργιάδη, στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών της στην Εγκληματολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, εκπόνησε μία πολύ ενδιαφέρουσα εργασία σχετικά με το αίσθημα επικινδυνότητας και ανασφάλειας στην περιοχή της Ομόνοιας. Η εν λόγω εργασία βραβεύτηκε και τα σημαντικά πορίσματά της θα παρουσιαστούν μέσω της συνέντευξης που κάναμε και θα προβληθεί στη σελίδα σε λίγες ημέρες. Πιστεύω ότι αξίζει να την διαβάσετε, καθώς θα ενημερωθείτε και για διαστάσεις της εγκληματολογίας που αφορούν το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο.

Κλείνοντας, θα ήθελα να κάνω μια προσωπική επισήμανση. Έχουμε γίνει μάρτυρες τα χρόνια πριν την οικονομική και κοινωνική κρίση να προβάλλονται κατά κόρον από τα ΜΜΕ άτομα χωρίς καμία αξία, ουσία, με μηδαμινές γνώσεις και το χειρότερο χωρίς προσωπικότητα. Στην δύσκολη εποχή που διανύουμε ας δώσουμε ευκαιρίες σε ανθρώπους που αξίζουν πραγματικά, σε ανθρώπους που πορεύονται στη ζωή με ισχυρά εφόδια, τα οποία έχουν κατακτήσει με κόπο και θυσίες.

Να δώσουμε το λόγο σε νέα παιδιά που με την σκληρή δουλειά και τη δημιουργικότητά τους έχουν να καταθέσουν καινοτόμες προτάσεις και ιδέες. Είναι όμως στο χέρι όλων μας να κάνουμε τη διαφορά και να ξεφύγουμε από το θολό και αναξιοκρατικό τοπίο του παρελθόντος, όπου η ανοησία βασίλευε. Ας μην γκρινιάζουμε. Έχουμε τη δύναμη να αλλάξουμε τα κακώς κείμενα, εάν κατανοήσουμε επιτέλους ότι ήρθε η ώρα να προβληθούν οι αληθινές αξίες, για να μην καταρρεύσουμε ως κοινωνία.

Με αυτό το θετικό μήνυμα, εγώ προσωπικά, θα υποδεχτώ διαδικτυακά το 2014 και εύχομαι αυτήν τη χρονιά να πορευτούμε με πυξίδα την αγάπη, την αισιοδοξία και την δημιουργική δουλειά! Καλή χρονιά σε όλους μας!! Και μην ξεχνάτε να επισκέπτεστε τη σελίδα μας και να επικοινωνείτε μαζί μας!! Σε λίγες μέρες θα έχετε την ευκαιρία να διαβάσετε τη συνέντευξη με την κ. Ευτυχία Γεωργιάδη, στην οποία εύχομαι μια ευτυχισμένη χρονιά -όπως λέει και το όνομά της- και να κάνει πραγματικότητα όλα τα όνειρά της!

Καλώς μας ήρθες στις καρδιές μας 2014!!
20131231_211049

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Κοινωνικά