Category Archives: Uncategorized

Γυναίκα και Φυλακή

«Γυναίκα και Φυλακή» είναι μία ακόμα θεματική που θα διερευνήσουμε στο πλαίσιο του σεμιναριακού μας μαθήματος στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος στις 22-2-2020 με θέμα μας τη γυναικεία εγκληματικότητα και τη γυναικεία θυματοποίηση “Women, Crime and the Media-Η γυναίκα ως δράστιδα και ως θύμα σε πολύκροτες υποθέσεις και ο στιγματιστικός λόγος των media”.

(Αναλυτικές πληροφορίες και εγγραφές: https://www.facebook.com/events/2783295411733556/).

Είναι αξιοσημείωτο -και με αυτή την επισήμανση κρίνω σκόπιμο να ξεκινήσω- ότι οι γυναίκες κρατούμενες, σύμφωνα με ερευνητικά πορίσματα διεθνώς, σε ορισμένες περιπτώσεις δύναται να έχουν υποστεί σεξουαλική ή/και σωματική βία κατά την παιδική ή/και ενήλικη ζωή τους. Τα ποσοστά των θυμάτων στον πληθυσμό των γυναικών κρατουμένων είναι πολύ υψηλότερα από τα αντίστοιχα των ανδρών κρατουμένων, αλλά και από εκείνα των γυναικών του γενικού πληθυσμού και αυτή αποτελεί μία πολύ σημαντική παράμετρο του θέματος που δεν πρέπει να μας αφήσει αδιάφορους.

Αναμφίβολα, ένα μεγάλο κεφάλαιο που αφορά τον εγκλεισμό της γυναίκας στη φυλακή σχετίζεται με τον βίαιο αποχωρισμό από την οικογένειά της. Οι τραυματικές συνέπειες του αποχωρισμού της γυναίκας από την οικογένειά της και τα παιδιά της έχουν διερευνηθεί σε πολλές μελέτες, τόσο στην Ελλάδα όσο και διεθνώς. Η βίαιη διάλυση της οικογένειας που επιφέρει ο εγκλεισμός της μητέρας έχει ως αποτέλεσμα σημαντικές ψυχολογικές συνέπειες τόσο για την ίδια την έγκλειστη μητέρα, όσο και για τα παιδιά σε μακροπρόθεσμο επίπεδο. Ένα μεγάλο ποσοστό γυναικών αποτελούσε το κύριο πρόσωπο φροντίδας ανήλικων τέκνων πριν από τον εγκλεισμό, με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζουν πολλά και σοβαρά, συναισθηματικά, ψυχολογικά αλλά και πρακτικά προβλήματα κατά τη διάρκεια της φυλάκισής τους (ενοχές, ντροπή, φόβο απώλειας της επιμέλειας, μειωμένα επισκεπτήρια λόγω απόστασης κ.λπ.). Στις ψυχικές επιπτώσεις του εγκλεισμού που αφορούν όλα τα άτομα ανεξαρτήτως φύλου, θα πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι οι γυναίκες είναι ακόμα πιο επιβαρυμένες λόγω του μητρικού τους ρόλου (1).

Αυτή η βίαιη αποκοπή της γυναίκας από την οικογένειά της και πρωτίστως από τα παιδιά της έχει ως αποτέλεσμα να αναζητά στο κλειστό και περιοριστικό πλαίσιο της φυλακής τη δημιουργία σχέσεων που παραπέμπουν σε “οικογενειακές σχέσεις”. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο μέσα στις φυλακές υιοθετούνται συγκεκριμένοι κοινωνικοί τύποι και ρόλοι που παρουσιάζουν μεγάλο ερευνητικό ενδιαφέρον και μας δίνουν το έναυσμα για μία ευρύτερη συζήτηση, εγκληματολογικού αλλά και κοινωνικού ενδιαφέροντος σε σχέση με τις φυλακισμένες γυναίκες.

Τυπολογία γυναικών κρατουμένων και ευρύτεροι κοινωνικοί ρόλοι

Η έρευνα των γυναικείων φυλακών, σε παγκόσμιο επίπεδο, δεν είναι το ίδιο συστηματική όσο η αντίστοιχη στα σωφρονιστικά καταστήματα των αντρών. Εν τούτοις, είναι άξιο παρατηρήσεως ότι η τυπολογία και οι ευρύτεροι κοινωνικοί ρόλοι που υιοθετούνται από τις γυναίκες τρόφιμους παρουσιάζουν εξίσου μεγάλο ενδιαφέρον, διότι ενέχουν και αυτοί συμβολικές προεκτάσεις.

Πρέπει να τονίσουμε ότι οι κυρίαρχοι κοινωνικοί ρόλοι που έχουν καταγραφεί στις γυναικείες φυλακές είναι περιορισμένοι. Συγκεκριμένα είναι τρεις και εμφανίζουν σημαντικές ομοιότητες με την τυπολογία των Irwin και Cressey. Πρόκειται για τις: «square», «cool» και «life». Με τον πρώτο όρο περιγράφονται γυναίκες μεσαίων κοινωνικών στρωμάτων που εκτίουν ποινή φυλάκισης για το πρώτο αδίκημά τους, το οποίο αφορά κατάχρηση ή ανθρωποκτονία. Η κρατούμενη αυτού του τύπου δεν έχει «εγκληματικό προσανατολισμό», ενώ στην προσπάθειά της να αντισταθεί στα «δεινά της φυλάκισης»/pains of imprisonment ταυτίζεται περισσότερο με το προσωπικό της φυλακής παρά με τις συγκρατούμενές της.

Στη δεύτερη κατηγορία εντάσσονται γυναίκες που σε γενικές γραμμές προσπαθούν να περάσουν όσο πιο ανώδυνα γίνεται τον χρόνο έκτισης της ποινής τους, αποφεύγοντας τις φασαρίες, τις εντάσεις και τις συγκρούσεις. Στην τρίτη κατηγορία εντάσσονται οι χαρακτηριζόμενες «πορωμένες γυναίκες εγκληματίες» που έχουν σοβαρό εγκληματικό παρελθόν και συχνά παραβιάζουν τους κανονισμούς της φυλακής, ενώ υιοθετούν στον μέγιστο βαθμό τις αρχές του «υποπολιτισμού» της φυλακής.

Παράλληλα, διαπιστώνεται ότι οι γυναίκες τρόφιμοι αναλαμβάνουν ευρύτερους κοινωνικούς ρόλους που υιοθετούνται από τους άντρες, όπως του «politician», δηλαδή του ανθρώπου που συνεργάζεται με το προσωπικό της φυλακής για την επίλυση των διαφόρων προβλημάτων, αλλά και του «outlaw» που καταφεύγει στη βία ή την απειλή βίας για να αντιμετωπίσει τα προβλήματα που προκύπτουν στη φυλακή. Επιπροσθέτως, οι γυναίκες τρόφιμοι δύναται να υιοθετήσουν το ρόλο του «καρφιού» και να γίνουν «snitches», «inmate cops» και «jive bitches boosters» (2).

Ένας ακόμα ρόλος που παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον είναι αυτός της «Gumby gal». Πρόκειται για την αδύναμη και ευάλωτη κρατούμενη, η οποία υπό ορισμένες προϋποθέσεις θα μπορούσε να είναι μία καλή σύζυγος, μητέρα και νοικοκυρά. Βρίσκεται όμως στη φυλακή για εμπλοκή σε ειδεχθείς πράξεις, στις οποίες έχει οδηγηθεί εξαιτίας της σχέσης της με κάποιον εγκληματία. Δηλαδή, η ερωτική της σχέση με έναν «ακατάλληλο» για εκείνη άνδρα την έχει φέρει στο «χείλος του γκρεμού», γεγονός που επιβεβαιώνει την αδυναμία της. Αυτού του τύπου οι έγκλειστες εμφανίζουν κοινά χαρακτηριστικά με τους αρσενικούς punks.

Από την άλλη πλευρά, είναι αξιοπρόσεκτο ότι δεν εντοπίζεται στις γυναικείες φυλακές ο τύπος του «απατεώνα» (con) που είναι ευρέως διαδεδομένος στις ανδρικές φυλακές. Καταγράφεται μόνο ο τύπος των «ψευδο-απατεώνων» (pseudo cons) που καταβάλλουν προσπάθεια για να ενταχθούν στο χώρο της φυλακής αλλά δεν εμπλέκονται σε σοβαρά παράνομες δραστηριότητες όπως οι cons (3).

Τέλος, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε ότι οι γυναίκες τρόφιμοι, κατ’ αντιστοιχία με τους άντρες, υιοθετούν ρόλους που συνδέονται με την ομοφυλοφιλία (4). Αυτό είναι απολύτως αναμενόμενο σε ένα περιβάλλον κυριαρχούμενο από άτομα του ιδίου φύλου. Ο όρος «ανδρογυναίκες» (butches) χρησιμοποιείται για να περιγράψει τις ομοφυλόφιλες που υιοθετούν ανδρικό ντύσιμο, συνήθως φορούν φαρδιά παντελόνια, καπελάκια και έχουν κοντοκουρεμένο μαλλί. Ένας πολύ υποτιμητικός όρος για τον καθορισμό του συγκεκριμένου τύπου κρατουμένων είναι «bull dyke». Κατά κανόνα, συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο τόσο εντός όσο και εκτός φυλακής, αν και ορισμένες γυναίκες απλώς υποδύονται αυτόν το ρόλο μέσα στη φυλακή, χωρίς να είναι στην πραγματικότητα «ανδρογυναίκες».

Γι’ αυτό, λίγο πριν από την αποφυλάκισή τους μακραίνουν τα μαλλιά τους και υιοθετούν πιο θηλυκή εμφάνιση. Ένας άλλος ενδιαφέρων τύπος που καταγράφεται είναι οι «lipstick lesbians»: γυναίκες που έχουν θηλυκή εμφάνιση αλλά εμπλέκονται σε ομοφυλοφιλικές σχέσεις, οι οποίες άλλοτε είναι βραχύβιες και άλλοτε διαρκούν για μεγάλο χρονικό διάστημα. Επιπλέον, ο όρος που χρησιμοποιείται για να προσδιορίζει γυναίκες εγκλείστους που αναπτύσσουν ομοφυλοφιλικές σχέσεις είναι «day trippers». Δεν πρόκειται για ομοφυλόφιλες αλλά αμφιφυλόφιλες ή, ακόμα, ετεροφυλόφιλες που «πειραματίζονται» με την ομοφυλοφιλία (5).

Σε εθνικό επίπεδο μία σημαντική έρευνα πραγματοποιήθηκε από τη Jennifer Panagopoulos (1979) στις γυναικείες φυλακές Κορυδαλλού (6). Οι κύριες διαπιστώσεις της συνοψίζονται σε τρία σημεία: πρώτον, ότι υφίστανται σημαντικές αντιστοιχίες ανάμεσα στις αξίες της ελληνικής κοινωνίας και τις αξίες που αναπτύσσονται στο χώρο της φυλακής. Δεύτερον, ότι κατά αντιστοιχία με τους άντρες κρατούμενους οι γυναίκες επιδοκιμάζουν τις αρχές της «αποστασιοποίησης», της «διακριτικής συμπεριφοράς» και της «αλληλεγγύης». Τρίτον, ότι οι απόψεις και οι στάσεις των γυναικών των φυλακών Κορυδαλλού αναφορικά με τους μεταξύ τους δεσμούς, τις αξίες της κοινωνίας και άλλα κοινωνικά θέματα, παρουσιάζουν αξιοσημείωτες ομοιότητες με τις αντίστοιχες των γυναικών κρατουμένων στις φυλακές των Η.Π.Α.

Στηριζόμενοι σε αυτά τα ενδιαφέροντα πορίσματα, εξάγουμε ένα σημαντικό συμπέρασμα: η αποδοχή από τις γυναίκες εγκλείστους των θεμελιακών αρχών του «υποπολιτισμού» των αντρών εγκλείστων καταδεικνύει ότι το κλειστό περιβάλλον της φυλακής οδηγεί στην υιοθέτηση, ανεξαρτήτως φύλου και ηλικίας, ορισμένων κοινών αρχών και αξιών, οι οποίες θεωρούνται απαραίτητες για τη διασφάλιση της αξιοπρέπειας στον χώρο των «ολοκληρωτικών» ιδρυμάτων. Γι’ αυτό, παραμένουν αναλλοίωτες στο χρόνο.

Αναμφισβήτητα, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του φύλου αλλά και κάθε προσωπικότητας, «εμπλουτίζουν» την τυπολογία των κρατουμένων. Για παράδειγμα, ένα στοιχείο διαφοροποίησης μεταξύ γυναικών-αντρών, αναφορικά με τους ευρύτερους ρόλους που υιοθετούν, πηγάζει από την τάση των πρώτων να δημιουργούν μέσα στη φυλακή «οικογενειακές» ομάδες, τις χαρακτηριζόμενες «ψευδο-οικογένειες» που τις βοηθούν να προσαρμοστούν πιο εύκολα στο περιβάλλον του σωφρονιστικού καταστήματος και να αντιμετωπίσουν τα «δεινά» του εγκλεισμού (7). Αυτό ισχύει κυρίως για έγκλειστες που στην ελεύθερη κοινωνία έχουν στερηθεί τους οικογενειακούς δεσμούς.

Σε αυτές τις «οικογένειες» υιοθετούνται τρεις πρωταρχικοί ρόλοι: ο «πατέρας» (father), ο οποίος διαφοροποιείται από τον «μπαμπά» (daddy) και αναλαμβάνει το ρόλο του προστάτη, η «μητέρα» (mother) που αναλαμβάνει τις οικιακές ασχολίες και μία παραχαϊδευμένη κρατούμενη, το «μωρό» (baby), το οποίο φροντίζουν οι «γονείς». Είναι αξιοσημείωτο ότι η γυναίκα που υιοθετεί το ρόλο του «μωρού» επιλέγει το ύφος, τα ρούχα και το χτένισμα, που ταιριάζουν σε ένα μικρό παιδί., ώστε να ενσαρκώσει με απόλυτη ακρίβεια το ρόλο της. Άλλωστε, κάθε ρόλος έχει τα δικά του γνωρίσματα που τον διακρίνουν απόλυτα από τους υπόλοιπους.

Επίσης, στο πλαίσιο των «οικογενειών» διαμορφώνονται πιο εξειδικευμένοι τύποι. Η «υπερπροστατευτική μητέρα» (mother hens) είναι σεβάσμια, μεγαλύτερη σε ηλικία γυναίκα που φροντίζει τις άλλες κρατούμενες. Διάκειται εχθρικά σε όσους την προκαλούν ή όσους θεωρεί «απειλή». Ορισμένες φορές αυτού του τύπου οι μητέρες δεν υπολογίζουν τις συνέπειες όταν υπερασπίζονται τις κρατούμενες της ομάδας τους. Επιδιώκουν να έχουν πάντοτε τον έλεγχο και κάνουν ό,τι μπορούν για να τον διατηρήσουν. Οι χαρακτηριζόμενες «daddies» είναι κατά κανόνα εύσωμες και σκληροτράχηλες γυναίκες. Το κίνητρό τους είναι, όπως και στην περίπτωση των «υπερπροστατευτικών μητέρων», ο έλεγχος αλλά εμφανίζονται σεξουαλικά πιο διεκδικητικές. Από την άλλη, οι «πριμαντόνες» (prima donnas), επιδιώκουν άμεση ικανοποίηση των απαιτήσεών τους, ακόμα και αναφορικά με την απόκτηση ευτελών αγαθών. Κοινά στοιχεία με τις «πριμαντόνες» εμφανίζουν οι χαρακτηριζόμενες «drama queens», των οποίων πρωταρχικός στόχος είναι να επικεντρώνουν την προσοχή των άλλων επάνω τους, αν και δεν είναι τόσο επιτήδειες όσο οι πρώτες. Γι’ αυτό, συνηθίζουν να προφασίζονται ασθένειες που δεν μπορούν να αποδειχθούν και γενικά αντιδρούν με τρόπο που δημιουργεί την εντύπωση ότι είναι ευάλωτες και «εύθραυστες» (8).

Στηριζόμενοι στα δεδομένα της ψυχολογίας, σε μία προσπάθεια ανάλυσης της επιθυμίας των γυναικών φυλακισμένων να αναπτύσσουν «οικογενειακούς» ρόλους, οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι μέσω αυτών προσπαθούν να αναπληρώνουν τη στέρηση της αληθινής οικογένειάς τους, η οποία για όλους τους ανθρώπους και δη για μία γυναίκα-μητέρα είναι το πιο πολύτιμο αγαθό.

Συνοψίζοντας, οι τυπολογίες και οι ευρύτεροι κοινωνικοί ρόλοι που υιοθετούνται από άντρες και γυναίκες εγκλείστους, με τις ομοιότητες και τις επιμέρους διαφοροποιήσεις, ρυθμίζουν και τελικά καθορίζουν την καθημερινή ζωή, τόσο εντός όσο και συχνά εκτός σωφρονιστικού καταστήματος. Γι’ αυτό άλλωστε δεν είναι τυχαίο ότι κάθε ρόλος είναι «ολοκληρωμένος», με την έννοια ότι συνοδεύεται από τις αντίστοιχες αρμοδιότητες, καθορισμένη γλωσσική και κοινωνική συμπεριφορά, συγκεκριμένες αντιδράσεις, κινήσεις, ακόμα και τα εξωτερικά χαρακτηριστικά προσαρμόζονται κατάλληλα. Όλα αυτά τα στοιχεία αποκαλύπτουν τη σπουδαιότητα των κυρίαρχων τύπων και ρόλων, μέσω των οποίων το άτομο, είτε βρίσκεται στον κλειστό χώρο της φυλακής είτε στην ελεύθερη κοινωνία, αποκτά την προσωπική του ταυτότητα με την οποία πορεύεται. Εν κατακλείδι, πρέπει να τονίσουμε ότι οι κοινωνικοί ρόλοι είναι αναπόσπαστα δεμένοι με τη γλωσσική έκφραση και επικοινωνία των κρατουμένων, γιατί οι έγκλειστοι με την ένταξή τους στον «υποπολιτισμό» της φυλακής υιοθετούν ένα ρόλο που αφορά την εν γένει συμπεριφορά τους (γλωσσική και κοινωνική).

Αυτό όμως που πρέπει να έχουμε στο νου μας είναι ότι οι ρόλοι δεν υιοθετούνται ούτε εκτελούνται πάντοτε με απόλυτη αυστηρότητα, αφού το άτομο μπορεί κάποια στιγμή να επιθυμήσει να «δραπετεύσει» από τον ρόλο που έχει υιοθετήσει. Άλλωστε, ο τρόπος με τον οποίο ο καθένας αντιλαμβάνεται τον ρόλο του διαφέρει: άλλοι δεσμεύονται σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό, άλλοι ταυτίζονται σε τέτοιο σημείο που «εναγκαλίζονται» τον συγκεκριμένο ρόλο, ενώ άλλοι δείχνουν απλώς μία τυπική προσήλωση. Ωστόσο, ακόμα και η απόσταση από τον ρόλο είναι αναμενόμενη και οφείλεται στο ότι το «παιχνίδι» της εκτέλεσης και εναλλαγής ρόλων δεν τελειώνει ποτέ ούτε στον χώρο της φυλακής ούτε στην ελεύθερη κοινωνία (9).

Η συζήτηση θα συνεχιστεί δυναμικά!

Παραπομπές
1. http://www.klimaka.org.gr/wp-content/uploads/2016/11/Ψυχοκοινωνικό-Προφίλ-Κρατούμενων-Γυναικών.pdf
2. M.D. McShane, F.P. Williams III, επιμ, Encyclopedia of American Prisons, N. York and London: Garland Publishing, 1996, σσ. 360-361.
3. T. Martin, Behind Prison Walls: The Real World of Working in Today’s Prisons, Colorado: Paladin Press, 2003, σελ. 95.
4. M.D. McShane, F.P. Williams III, επιμ, ό.π., σελ. 361.
5. T. Martin, ό.π., σελ. 95.
6. J. Panagopoulos, Korydallos: A Study of a Greek Prison for Women Offenders, Ann Arbor Michigan, 1979, στο Έ. Λαμπροπούλου, Κοινωνικός Έλεγχος του Εγκλήματος, Αθήνα: Παπαζήσης, 1994, σσ. 256-257.
7. M. R. Pogrebin, M. Dodge, «Women’s Accounts of their Prison Experiences: A Retrospective View on their Subjective Realities» στο R. Tewksbury (επιμ), Behind Bars: Readings on Prison Culture, N. Jersey: Pearson Prentice Hall, 2005, σελ. 29.
8. T. Martin, ό.π., σελ. 94.
9. E. Goffman, Συναντήσεις: Δύο Μελέτες στην Κοινωνιολογία της Αλληλεπίδρασης, ό.π., σσ. 202 και 254.

2 Comments

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Εκπαιδευτικά, Ζητήματα Κοινωνικά

Εντατικές προετοιμασίες για τη διερεύνηση της γυναικείας εγκληματικότητας και γυναικείας θυματοποίησης στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος

Αν και έχουμε ακόμα αρκετές εβδομάδες, προετοιμαζόμαστε εντατικά για το σεμιναριακό μας μάθημα στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος σχετικά με τη γυναικεία εγκληματικότητα και τη γυναικεία θυματοποίηση. Το υλικό που θα επεξεργαστούμε με την εκπαιδευτική μας ομάδα είναι εκτενές και θέλουμε μία πολύ δυναμική συμμετοχή σας το Σάββατο 22 Φεβρουαρίου.

Ήδη ενημερώνομαι από το ΚΕ.Μ.Ε. ότι έχετε ξεκινήσει να κάνετε κράτηση θέσεων. Για αναλυτικές πληροφορίες και εγγραφές: http://e-keme.gr/σεμινάριο-με-θέμα-women-crime-and-the-media/

Η εκδήλωσή μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: https://www.facebook.com/events/2783295411733556/

Θεματικές
Διεπιστημονική προσέγγιση και ανάλυση του φαινομένου
Πορίσματα ερευνών για τη γυναικεία εγκληματικότητα
Εγκληματολογικές τυπολογίες & γυναικεία εγκληματικότητα
Αναπαραστάσεις της γυναικείας εγκληματικότητας – Η γυναίκα εγκληματίας στα μίντια
Γυναίκα & φυλακή
Βία κατά των γυναικών (γυναικοκτονίες και κακοποίηση γυναικών)
Ανάλυση εγκλημάτων κατά των γυναικών και σκιαγράφηση του προφίλ των θυμάτων
Έμφυλη βία και μιντιακός λόγος
Case studies

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Εκπαιδευτικά, Ζητήματα Κοινωνικά

“I am not a victim, I am a survivor”

“I am not a victim, I am a survivor”: η καθοριστική σημασία των γλωσσικών μας επιλογών-η μιντιακή προσέγγιση της γυναικείας θυματοποίησης στο bloko.gr

Βλ.σχετικά http://www.bloko.gr/2020/01/i-am-not-victim-i-am-survivor.html

Γιατί οι λεξεις μετρανε!

https://www.facebook.com/events/2783295411733556/?notif_t=plan_admin_added&notif_id=1579156563722174Sth

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Εκπαιδευτικά, Ζητήματα Κοινωνικά

Έναρξη εγγραφών

Πολύ ευχαρίστως σας ανακοινώνουμε ότι οι εγγραφές για το σεμινάριο μας Women, Crime and the Media-Η γυναίκα ως δράστιδα και ως θύμα εγκληματικών ενεργειών στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος (22-2-2020) ξεκίνησαν ήδη. Σας ευχαριστούμε για τα μηνύματα και το θερμό ενδιαφέρον!

Κρατήστε έγκαιρα τη θέση σας για να ενταχθείτε στην εκπαιδευτική μας ομάδα, γιατί έχουμε να πούμε πολλά για τη γυναικεία εγκληματικοτητα και τη γυναικεία θυματοποίηση και θέλουμε τη δυναμική παρουσία σας.

https://facebook.com/events/s/women-crime-and-the-media/2783295411733556/?ti=cl

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Εκπαιδευτικά, Ζητήματα Κοινωνικά

“I am not a victim, I am a survivor”: η καθοριστική σημασία των γλωσσικών μας επιλογών-η μιντιακή προσέγγιση της γυναικείας θυματοποίησης

Η πρώτη μας εκπαιδευτική δράση για το 2020 στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος στη θεματική “Έγκλημα και Media” ξεκινά το Σαββατο 22 Φεβρουαρίου στις 10 το πρωί με την έναρξη του σεμιναριακού μας μαθήματος Women, Crime and the Media – Η γυναίκα ως δράστιδα και ως θύμα σε πολύκροτες υποθέσεις και ο στιγματιστικός λόγος των media.

Σας ενημερώνω ότι οι εγγραφές έχουν ήδη ξεκινήσει και σας ευχαριστούμε για το θερμό ενδιαφερον! Για να ενταχθείτε στην εκπαιδευτική μας ομάδα, κρατήστε έγκαιρα τη θέση σας στο παρακάτω link, όπου θα βρείτε αναλυτικές πληροφορίες για τις θεματικές και τον στόχο του σεμιναρίου, αλλά και τη διαδικασία εγγραφής.
https://www.facebook.com/events/2783295411733556/?notif_t=plan_admin_added&notif_id=1579156563722174Sth

Ανθρωποκτονίες με θύματα γυναίκες και ο όρος «γυναικοκτονία»: Μία συζήτηση με κοινωνικό, εγκληματολογικό και γλωσσικό ενδιαφέρον ήταν το πρώτο θέμα που επεξεργαστήκαμε, στο πλαίσιο της αρθρογραφίας, με αφορμή το σεμινάριο που θα μας δώσει το έναυσμα για να συζητήσουμε σχετικά με όλα τα επίκαιρα ζητήματα που αφορούν τη γυναικεία εγκληματικότητα και τη γυναικεία θυματοποίηση στις 22-2 στο ΚΕ.Μ.Ε.

Βλ.σχετικά με το πρώτο άρθρο http://www.bloko.gr/2020/01/blog-post_115.html?fbclid=IwAR1OgsTIf77KtkF-M_6ww_GszHl8ErFgVvMNkea3DgYDeZhS4FgrL_FMsuA

Η συζήτηση συνεχίζεται σήμερα, με ένα ακόμα θέμα ορολογίας με εγκληματολογικό, κοινωνικό και γλωσσικό ενδιαφέρον. Αυτήν τη φορά εστιάζουμε το ερευνητικό μας ενδιαφέρον στις λέξεις “θύμα”, “παθούσα”, “επιζήσασα της εγκληματικής πράξης”, στο πλαίσιο της γυναικείας θυματοποίησης, επιχειρώντας να εμβαθύνουμε στη βαθύτερη ουσία και το περιεχόμενο κάθε όρου.

Θα ξεκινήσω υπογραμμίζοντας ότι η γλώσσα έχει τεράστια δύναμη ως προς τα μηνύματα που περνάει στο ευρύ κοινό, γιατί η γλώσσα είναι φορέας σκέψεων, ιδεών και συναισθημάτων και γι’ αυτό άλλωστε η γλώσσα λειτουργεί έντονα και σε συμβολικό επίπεδο. Επομένως, οι γλωσσικές μας επιλογές, ο τρόπος με τον οποίο θα επιλέξουμε γλωσσικά να εκφραστούμε, διαδραματίζει έναν καθοριστικό ρόλο ως προς τη στάση που θέλουμε να κρατήσουμε και τα μηνύματα που επιθυμούμε να περάσουμε στον συνομιλητή μας.

Ειδικά, για ορισμένα ζητήματα που θεωρούνται “κοινωνικά ευαίσθητα” η επιλογή των λέξεων έχει μία ακόμα μεγαλύτερη σημασία. Επομένως, κατά τη μιντιακή προσέγγιση του ζητήματος της γυναικείας θυματοποίησης, η χρήση των λέξεων είναι καθοριστικής σημασίας για την παρουσίαση κάθε υπόθεσης αλλά και για την απεικόνιση του εγκληματικού φαινομένου, καθώς δύναται να ασκήσει ισχυρές επιδράσεις στον τρόπο σκέψης του κοινού για το θέμα, για το οποίο συνήθως έχει αποκλειστική ενημέρωση από τα ΜΜΕ.

Οι λέξεις είναι σημαντικό να χρησιμοποιούνται από τον δημοσιογράφο και τον κοινωνικό ερευνητή για να περιγράψουν με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ακρίβεια και σαφήνεια μία κατάσταση ή/και για να αποδώσουν μία συγκεκριμένη ιδιότητα και όχι για να στιγματίσουν ή να οδηγήσουν σε μία δευτερογενή θυματοποίηση, η οποία μπορεί να λειτουργήσει ακόμα και αποτρεπτικά ως προς την καταγγελία μίας εγκληματικής ενέργειας, κυρίως σεξουαλικών εγκλημάτων και ενδοοικογενειακής βίας. Συνεπώς, διαπιστώνουμε τη δύναμη των λέξεων ως προς τα μηνύματα που περνούν στο κοινό αλλά και τη δημοσιογραφική ευθύνη ως προς την ενημέρωση για τα σοβαρά και δύσκολα στην προσέγγισή τους ζητήματα εγκληματολογικού ενδιαφέροντος (Words matter).

Όσον αφορά τη γυναικεία θυματοποίηση, ο όρος “παθούσα” είναι ο ορθός νομικά όρος για να περιγράψει την κατάσταση που έχει βιώσει το άτομο και να δώσει έμφαση στην πράξη, στην εγκληματική ενέργεια που έχει υποστεί η γυναίκα.

Ο όρος “επιζήσασα/επιβιώσασα της εγκληματικής ενέργειας”/survivor, ο οποίος σε διεθνές επίπεδο κερδίζει έδαφος ως προς τη χρήση του και από την επιστημονική κοινότητα, είναι ένας πολύ ενδιαφέρων -γλωσσικά- όρος, γιατί καταφέρνει να περάσει ένα σπουδαίο κοινωνικό μήνυμα που σχετίζεται με μία δυναμική στάση ζωής, σύμφωνα με την οποία η γυναίκα θύμα βιασμού/κακοποίησης/ενδοοικογενειακής βίας κ.λπ. αναγνωρίζει ασφαλώς τη σοβαρότητα του εγκλήματος που έχει υποστεί αλλά δεν θέλει να είναι πια, να αισθάνεται ή/και να την προσεγγίζει ο κοινωνικός περίγυρος (άμεσος και ευρύτερος) σαν θύμα. Θέλει να συνεχίσει τη ζωή της, έχοντας αντιμετωπίσει το τραύμα της θυματοποίησης, το οποίο είναι εξαιρετικά επώδυνο (βλ.σχετικό μας θέμα Το τραύμα της θυματοποίησης https://www.postmodern.gr/to-trayma-tis-thymatopoiisis/) και να προχωρήσει χωρίς να κοιτάζει πίσω και χωρίς να αυτο-ενοχοποιείται για πράξεις για τις οποίες δεν φέρει καμία ευθύνη.

Βλ.σχετικό απόσπασμα από το θέμα μας Η συγκλονιστική επιστολή θύματος βιασμού (https://www.postmodern.gr/i-sygklonistiki-epistoli-thymatos-via/): “Δεν έπρεπε ποτέ να κάνεις αυτό σε μένα. Κατά δεύτερο λόγο δεν έπρεπε να με κάνεις να παλέψω για τόσο διάστημα για να σου πω ότι δεν έπρεπε να μου είχες κάνει αυτό. Αλλά φτάσαμε ως εδώ. Η ζημιά έγινε, κανένας δεν μπορεί να το αρνηθεί. Και τώρα και οι δύο έχουμε μία επιλογή. Μπορούμε να το αφήσουμε να μας καταστρέψει. Μπορώ να μείνω θυμωμένη και πληγωμένη και εσύ να συνεχίσεις να αρνείσαι ή να το αντιμετωπίσουμε κατά πρόσωπο, αποδέχομαι τον πόνο, αποδέχεσαι την ποινή και συνεχίζουμε”.

Ο όρος “θύμα” που συνεχίζει να αποτελεί έναν όρο που κυριαρχεί και στον δημοσιογραφικό λόγο, κατά τη μιντιακή προσέγγιση ανάλογων ζητημάτων υψηλού εγκληματολογικού ενδιαφέροντος, μπορεί από τη μία να θεωρηθεί ως ένας στιγματιστικός όρος που βάζει ένα άτομο σε έναν συγκεκριμένο ρόλο από τον οποίο δεν μπορεί να “ξεφύγει”, γιατί το “εγκλωβίζει”, από την άλλη πλευρά πρέπει να αναφερθεί ότι ο συγκεκριμένος όρος δίνει τη δυνατότητα στον δημοσιογράφο και στον κοινωνικό ερευνητή να κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για το μέγεθος και τη βαρύτητα του προβλήματος και την επιτακτική ανάγκη λήψης μέτρων. Επομένως, θα υπογραμμίσω ότι σημασία έχει να εξετάζεται και το πλαίσιο στο οποίο κάθε όρος χρησιμοποιείται, ώστε να γίνει απολύτως αντιληπτό εάν χρησιμοποιείται στιγματιστικά ή για να περάσει ένα πολύτιμο κοινωνικό μήνυμα. Η διάκριση, ασφαλώς, μεταξύ στιγματιστικής προσέγγισης και αφύπνισης του κοινού πρέπει να είναι ξεκάθαρη.

Συνοψίζοντας, στηριζόμενοι στη δύναμη των γλωσσικών μας επιλογών, θεωρώ σημαντικό -και αυτή είναι η παρότρυνσή μου και στους δημοσιογράφους του αστυνομικού και δικαστικού ρεπορτάζ στο πλαίσιο της εκπαίδευσής μας- να αρχίσουν να χρησιμοποιούν στα ρεπορτάζ και στις συνεντεύξεις τους και τον όρο “επιζήσασα/επιβιώσασα/survivor”, αναφερόμενοι σε υποθέσεις γυναικών που επέζησαν εγκληματικών ενεργειών και κυρίως σεξουαλικών εγκλημάτων και ενδοοικογενειακής βίας, ώστε να περάσουν το δυνατό μήνυμα ότι η βία κατά των γυναικών μπορεί να τερματιστεί και ότι οι γυναίκες που έχουν θυματοποιηθεί και κατάφεραν να επιβιώσουν μπορούν, πραγματικά, να κάνουν μία νέα αρχή στη ζωή τους και να γράψουν ένα καινούργιο κεφάλαιο που δεν θα περιλαμβάνει βία.

Συνεχίζουμε πολύ δυναμικά τη διερεύνηση των πολύ κρίσιμων θεμάτων μας το Σάββατο 22 Φεβρουαρίου στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος. Το βέβαιο είναι ότι έχουμε ακόμα να πούμε πολλά και ενδιαφέροντα με την εκπαιδευτική μας ομάδα!

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Εκπαιδευτικά, Ζητήματα Κοινωνικά

Κράτηση θέσης στο σεμινάριο του Κέντρου Μελέτης του Εγκλήματος “Η γυναίκα ως δράστιδα και ως θύμα σε πολύκροτες υποθέσεις και ο στιγματιστικός λόγος των media”

Παρασκευή! Επιτέλους! Η πιο αγαπημένη μου μέρα!! Αν και το πρόγραμμα μαθημάτων κάθε Παρασκευή είναι εντατικό, η προσμονή για την Παρασκευή βράδυ και το ΣΚ είναι πάντα γλυκιά…

Επανερχόμενη στα δικά μας, μπορείτε στο ακόλουθο link να κάνετε κράτηση της θέσης σας ώστε να ενταχθείτε στην εκπαιδευτική μας ομάδα για το νέο σεμινάριο με θέμα Η γυναίκα ως δράστιδα και ως θύμα σε πολύκροτες υποθέσεις και ο στιγματιστικός λόγος των media, το οποίο θα διεξαχθεί στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος το Σάββατο 22 Φεβρουαρίου στις 10 το πρωί. https://www.facebook.com/events/2783295411733556/?notif_t=plan_admin_added&notif_id=1579156563722174Sth

Η πρώτη μας εκπαιδευτική δράση για το 2020, στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος!

Θα ακολουθήσει η ανακοίνωσή μας για το νέο, σημαντικό, εγχείρημα στο οποίο προχωράμε.

Εύχομαι μία ομορφη και δημιουργική μέρα στην υπέροχη παρέα του blog! Σας ευχαριστούμε που είσαστε πάντα δίπλα μας!!

Ξεκινάμε δυναμικά και δημιουργικά!!

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Εκπαιδευτικά, Ζητήματα Κοινωνικά

Γυναικεία εγκληματικότητα και γυναικεία θυματοποίηση

Ανθρωποκτονίες με θύματα γυναίκες και ο όρος «γυναικοκτονία»: Μία συζήτηση με κοινωνικό, εγκληματολογικό και γλωσσικό ενδιαφέρον στο bloko.gr

Βλ. σχετικά http://www.bloko.gr/2020/01/blog-post_115.html

Θα εμβαθύνουμε σε όλα τα φλέγοντα ζητήματα που αφορούν τη γυναικεία εγκληματικότητα και τη γυναικεία θυματοποίηση στις 22 Φεβρουαρίου στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος, στο πλαίσιο του σεμιναρίου μας “Women, Crime and the Media-Η γυναίκα ως δράστιδα και ως θύμα σε πολύκροτες υποθέσεις και ο στιγματιστικός λόγος των media”.

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Εκπαιδευτικά, Ζητήματα Κοινωνικά

Ανθρωποκτονίες με θύματα γυναίκες και ο όρος «γυναικοκτονία»: Μία συζήτηση με κοινωνικό, εγκληματολογικό και γλωσσικό ενδιαφέρον

Στις 22 Φεβρουαρίου του 2020 ξεκινάμε την πρώτη μας εκπαιδευτική δράση για το 2020 στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος στη θεματική «Media και Έγκλημα», με κεντρικό μας θέμα “Women, Crime and the Media-Η γυναίκα ως δράστιδα και ως θύμα σε πολύκροτες υποθέσεις και ο στιγματιστικός λόγος των media”.

Οι κύριες θεματικές που θα διερευνήσουμε είναι οι εξής: Διεπιστημονική προσέγγιση και ανάλυση του φαινομένου, Πορίσματα ερευνών για τη γυναικεία εγκληματικότητα, Εγκληματολογικές τυπολογίες & γυναικεία εγκληματικότητα
Αναπαραστάσεις της γυναικείας εγκληματικότητας – Η γυναίκα εγκληματίας στα μίντια, Γυναίκα & φυλακή, Βία κατά των γυναικών (γυναικοκτονίες και κακοποίηση γυναικών), Ανάλυση εγκλημάτων κατά των γυναικών και σκιαγράφηση του προφίλ των θυμάτων, Έμφυλη βία και μιντιακός λόγος, Case studies. Το σεμινάριο χωρίζεται σε δύο μεγάλα μέρη.

Στο Πρώτο Μέρος θα παρουσιαστεί το θεωρητικό πλαίσιο και θα προσεγγιστεί διεπιστημονικώς το φαινόμενο της γυναικείας εγκληματικότητας. Παράλληλα θα αναλυθούν πολύκροτες υποθέσεις γυναικείας εγκληματικότητας που απασχόλησαν τα ΜΜΕ και θα σκιαγραφηθεί το μιντιακό ψυχο-εγκληματικό προφίλ της γυναίκας δράστιδος. Επίσης, θα εξεταστεί η εικόνα της γυναίκας θύματος και θα αναλυθούν πολύ σοβαρές υποθέσεις με θύματα γυναίκες που είδαν το φως της δημοσιότητας. Στο Δεύτερο Μέρος οι εκπαιδευόμενοι θα συμμετέχουν ενεργά στην ανάλυση υποθέσεων, όπως αυτές παρουσιάστηκαν από τα μίντια, και σε παιχνίδι ρόλων, ώστε μέσω της πράξης να κατανοηθούν οι έννοιες που θα συζητηθούν και αναλυθούν στο Πρώτο Μέρος.

Στόχος του σεμιναρίου είναι να αποκτήσουν οι εκπαιδευόμενοι ολοκληρωμένη εικόνα του φαινομένου της γυναικείας εγκληματικότητας και να κατανοήσουν τις διαστάσεις που λαμβάνουν στη σύγχρονη εποχή τα εγκλήματα κατά των γυναικών, ώστε να μπορέσουν να προσεγγίσουν κριτικά τις σχετικές δημοσιογραφικές αφηγήσεις και να εμβαθύνουν σε ζητήματα σκιαγράφησης της γυναίκας ως θύματος και ως δράστιδος εγκλημάτων (αναλυτικές πληροφορίες και κράτηση θέσεων: https://www.facebook.com/events/2783295411733556/?notif_t=plan_admin_added&notif_id=1579156563722174).

Είναι σαφές ότι φλέγοντα ζητήματα της επικαιρότητας θα αναλυθούν και θα συζητηθούν στο πλαίσιο του σεμιναρίου μας. Με το παρόν άρθρο θα ήθελα να αναφερθώ σε ένα θέμα που τον τελευταίο καιρό απασχολεί εντόνως την ελληνική κοινωνία και αφορά έναν όρο, ο οποίος χρησιμοποιείται και στις υπό διερεύνηση θεματικές του σεμιναρίου μας. Αναφέρομαι στον όρο «γυναικοκτονία».

Για τη συγκεκριμένη έννοια, υπήρξε μάλιστα αντιπαράθεση μεταξύ επιστημόνων σχετικά με το εάν η χρήση του όρου είναι ορθή ή όχι ή ακόμα εάν είναι αναγκαία ή όχι, δεδομένου ότι με τον όρο «ανθρωποκτονία» όπως ορίζεται στον Π.Κ. μπορούμε να αναφερθούμε στις ανθρωποκτονίες, ανεξαρτήτως φύλου ή ηλικίας, καθώς θύματα ανθρωποκτονιών μπορεί να είναι γυναίκες, άντρες, παιδιά. Επομένως, σύμφωνα με μία επιστημονική άποψη και θέση, στην οποία επίσης πρέπει να δώσουμε προσοχή, δεν χρειάζεται μία περαιτέρω διάκριση, η οποία μάλιστα δεν ορίζεται νομικά. Να σημειωθεί εδώ ότι η μόνη διάκριση που γίνεται στον Π.Κ. αφορά το έγκλημα της «παιδοκτονίας», όπου η δράστιδα μητέρα έχει ευνοϊκότερη ποινική μεταχείριση.

Βλ. σχετικά άρθρο 303- Ποινικός Κώδικας – Παιδοκτονία: «Μητέρα που με πρόθεση σκότωσε το παιδί της κατά τον τοκετό ή μετά τον τοκετό, αλλά ενώ εξακολουθούσε ακόμη διατάραξη του οργανισμού της από τον τοκετό, τιμωρείται με κάθειρξη μέχρι δέκα ετών».
Σημειώσεις επί του νόμου
Προσοχή: Από 1η Ιουλίου 2019 έχει τεθεί σε ισχύ ο νέος Ποινικός Κώδικας (Νόμος 4619/2019)

Σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 33 του Ν. 2172/1993, «η ποινή του θανάτου καταργείται. Όπου στις κείμενες διατάξεις προβλέπεται για ορισμένη αξιόποινη πράξη αποκλειστικών η ποινή του θανάτου, νοείται ότι απειλείται η ποινής της ισόβιας κάθειρξης. Αν η ποινή του θανάτου προβλέπεται διαζευκτικώς με άλλη ποινή, νοείται ότι απειλείται μόνο η τελευταία» (1).

Επίσης, η ένσταση σχετικά με τη χρήση του όρου «γυναικοκτονία» αφορά έναν προβληματισμό για το εάν θα οδηγηθούμε σε μία αλόγιστη χρήση του όρου που θα έχει ως συνέπεια μία επιφανειακή προσέγγιση των υποθέσεων με θύματα γυναίκες, χωρίς να δίνεται ο κατάλληλος χώρος και χρόνος για την αντίστοιχη επιστημονική τεκμηρίωση και έρευνα που απαιτείται για τη διερεύνηση της επιστημονικής ορθότητας του όρου. Ας δούμε όμως στο σημείο αυτό τον ορισμό της γυναικοκτονίας από το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο για την Ισότητα των φύλων/ European Institute for Gender Equality (2) και στη συνέχεια ας εξετάσουμε τη βαθύτερη ουσία και το περιεχόμενό του, σε συσχετισμό με τη σύγχρονη εποχή.

ΓΥΝΑΙΚΟΚΤΟΝΙΑ
Γενικός ορισμός: δολοφονίες γυναικών και κοριτσιών εξαιτίας του φύλου τους, οι οποίες διαπράττονται ή γίνονται ανεκτές τόσο από ιδιώτες όσο και από δημόσιους φορείς. Ο όρος περιλαμβάνει μεταξύ άλλων τη δολοφονία γυναίκας ως αποτέλεσμα άσκησης βίας από ερωτικό σύντροφο, τον βασανισμό και τη δολοφονία γυναίκας ως αποτέλεσμα μισογυνισμού, τη δολοφονία γυναικών και κοριτσιών ως «εγκλήματα για λόγους τιμής» και λοιπές μορφές δολοφονίας, τη στοχευμένη δολοφονία γυναικών και κοριτσιών στο πλαίσιο ένοπλων συγκρούσεων και περιπτώσεις γυναικοκτονίας οι οποίες συνδέονται με συμμορίες, το οργανωμένο έγκλημα, εμπόρους ναρκωτικών και την εμπορία γυναικών και κοριτσιών. Ο όρος «femicidio» (από το αγγλικό «femicide», ήτοι γυναικοκτονία) χρησιμοποιείται εκτενώς στη Λατινική Αμερική ως χρήσιμο εργαλείο για την αντιμετώπιση της ανησυχητικής κλιμάκωσης των πολύ βίαιων δολοφονιών γυναικών και κοριτσιών. Εισήχθη παράλληλα η λέξη «feminicidio» προκειμένου να αποτυπωθεί το στοιχείο της ατιμωρησίας και της θεσμικής βίας λόγω έλλειψης λογοδοσίας και επαρκούς ανταπόκρισης από την πλευρά του κράτους, όταν διαπράττονται τέτοιες δολοφονίες. Ο δεύτερος όρος χρησιμοποιείται όταν διακυβεύεται η ευθύνη του κράτους.

Στατιστικός ορισμός: Η δολοφονία μίας γυναίκας από ερωτικό σύντροφο και ο θάνατος μίας γυναίκας ως αποτέλεσμα πρακτικής που είναι επιβλαβής στις γυναίκες. Ως ερωτικός σύντροφος νοείται πρώην ή νυν σύζυγος ή σύντροφος, ανεξάρτητα από το αν ο/η δράστης/στρια έχει μοιραστεί ή μοιράζεται την ίδια κατοικία με το θύμα.

Καταλήγω στη διαπίστωση, βάσει του παραπάνω ορισμού, ότι η χρήση του όρου είναι ορθή και επιβεβλημένη γλωσσικά σε συγκεκριμένες υποθέσεις που βλέπουν τα τελευταία έτη το φως της δημοσιότητας και καθιστούν εμφανές ότι η «επιλογή» του θύματος σχετίζεται άμεσα με το φύλο του και ταυτόχρονα με την έλλειψη σεβασμού προς αυτό. Για να γίνω ακόμη πιο συγκεκριμένη, σε αυτές τις υποθέσεις διαπιστώνεται ότι η «επιλογή» του θύματος σχετίζεται άμεσα με την αδυναμία αντίδρασης της γυναίκας-θύματος λόγω σωματικής υπεροχής των δραστών αλλά και (εξίσου σημαντική παράμετρος) λόγω συναισθηματικής, ακόμα και οικονομικής, κοινωνικής κ.λπ. εξάρτησης, που έχουν δυστυχώς καταφέρει να δημιουργήσουν οι δράστες στα θύματά τους με αποτέλεσμα να μην μπορεί να αποκοπεί ο μεταξύ τους «δεσμός», παρά το στοιχείο της βίας που κυριαρχεί σε αυτές τις σχέσεις. Σύντροφοι, σύζυγοι αλλά και πατέρες που δολοφονούν με απίστευτη βαναυσότητα τις γυναίκες συντρόφους/ συζύγους/κόρες, οι οποίες σε πολλές περιπτώσεις έχουν υπάρξει για πολλά χρόνια προτού διαπραχθεί το έγκλημα θύματα κακοποίησης, επιδεικνύουν μία πλήρη απαξίωση στη γυναίκα, την οποία αντιμετωπίζουν σαν αντικείμενο και την οδηγούν σε «θανάτωση» εξευτελιστική για την γυναικεία υπόσταση και για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Δηλαδή, σε αυτές τις υποθέσεις ακόμα και το modus operandi των δραστών, ο τρόπος δηλαδή εγκληματικής τους δράσης αποκαλύπτει μία αξιοσημείωτη (που δεν μπορεί να μας αφήσει ερευνητικά αδιάφορους) απαξίωση του γυναικείου φύλου, ενώ η υπέρμετρη βία που ασκούν και αποτελεί μέρος της εγκληματικής “υπογραφής” τους αποδεικνύει την απάθεια στον πόνο του θύματος, το οποίο εξευτελίζουν και “κουρελιάζουν”, επιβάλλοντας με αυτό τον τρόπο σε αυτό την απόλυτη εξουσία τους.

Με τη χρήση του όρου «γυναικοκτονία», που γλωσσικά δίνει έμφαση στην έμφυλη διάσταση της εγκληματικότητας, ο κοινωνικός ερευνητής ουσιαστικά κρούει τον κώδωνα του κινδύνου στην ευρύτερη κοινωνία, γιατί -όπως είναι γνωστό- οι λέξεις μετράνε/words matter και πολλές φορές η δύναμη των λέξεων είναι τόσο μεγάλη ώστε μπορεί να ανοίξει νέους δρόμους στη σκέψη, στην έρευνα ακόμα και να ενισχύσει την πρόληψη στο πλαίσιο της αντεγκληματικής μας πολιτικής, δεδομένου ότι η βία σε βάρος των γυναικών στους κόλπους της οικογένειας/σχέσης παραμένει ένα «σκοτεινό» έγκλημα που συνήθως αποκαλύπτεται όταν πια έχει αφαιρεθεί η ζωή του θύματος. Σαφώς, οι ατεκμηρίωτες υπερ-γενικεύσεις είναι λανθασμένες και μπορούν να καταλήξουν σε επικίνδυνους αφορισμούς. Απαιτείται πάντοτε νηφαλιότητα και μία περαιτέρω διερεύνηση κάθε υπόθεσης, ώστε να καταλήξουμε σε ορισμένα ασφαλή συμπεράσματα. Αναγκαίο επίσης να συζητήσουμε πιο συστηματικά τη σπουδαιότητα “προγραμμάτων διαχείρισης θυμού” που θα μπορούσαν να είναι πραγματικά ωφέλιμα και να προλάβουν ακόμα και το έγκλημα.

Είναι σημαντικό να τονίσω στο σημείο αυτό ότι το διπλό έγκλημα -του βιασμού και της ανθρωποκτονίας νεαρής φοιτήτριας σε ελληνικό νησί- που απασχολεί την ελληνική κοινωνία από τα τέλη Νοεμβρίου του 2018 και στις 13-1-2020 ξεκίνησε η δίκη σε πρώτο βαθμό, αποτέλεσε μία υπόθεση που λόγω των ειδικών χαρακτηριστικών της και πρωτίστως λόγω της ηλικίας κατηγορουμένων και θύματος αλλά και της πρωτοφανούς βαναυσότητας με την οποία φέρεται να διέπραξαν τις εγκληματικές τους ενέργειες σε βάρος της νεαρής γυναίκας, έδωσε το έναυσμα για να ξεκινήσει στο πλαίσιο της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας μία εκτενής συζήτηση για τις «γυναικοκτονίες» στη χώρα μας. Η Ελένη αποτέλεσε ένα «σύμβολο» για την ελληνική κοινωνία ως μία γυναίκα που «θυσιάστηκε» στον βωμό της σκληρής, ωμής και ακραίας βίας. Η υπόθεσή της ασφαλώς εκδικάζεται τώρα σε πρώτο βαθμό, επομένως οφείλουμε να αναμένουμε τις δικαστικές εξελίξεις, αλλά είναι σαφές ότι πρόκειται για μία υπόθεση-σταθμό για τα ελληνικά εγκληματολογικά χρονικά που γεννά, κατά την άποψή μου, νέα ερωτήματα τα οποία πρέπει να διερευνηθούν επιστημονικά.

Το καίριο ερώτημα είναι «γιατί στη σύγχρονη εποχή, σε προοδευτικές και ανοιχτές στη γνώση κοινωνίες, εξακολουθούν να επιβιώνουν οι στερεοτυπικές αντιλήψεις για τη γυναίκα και διαπράττονται ακόμα και από πολύ νέους σε ηλικία άντρες βίαια και σκληρά εγκλήματα σε βάρος των συντρόφων τους, με απάθεια για την ανθρώπινη ζωή και με αναλγησία για τον ανθρώπινο πόνο;». Επομένως, εδώ καταλήγουμε σε μία εξίσου σημαντική διαπίστωση που αφορά την έλλειψη παιδείας, αξιών και ιδανικών που πρέπει κάποτε να μας προβληματίσει ως γονείς, ως εκπαιδευτικούς, ως ενεργούς πολίτες, ώστε να δούμε πού βρισκόμαστε και πώς μπορούμε να «θωρακίσουμε» τη νέα γενιά με υψηλότερες αξίες και ιδανικά, που θα λειτουργήσουν αποτρεπτικά στην εκτεταμένη χρήση βίας.

Συνοψίζοντας, η υπέρμετρη προβολή της βίας, σε συνδυασμό με την έλλειψη ορίων από την οικογένεια, δύναται να οξύνουν τη βίαια συμπεριφορά που υιοθετεί ένας νέος άνθρωπος και γι’ αυτό κρίνω απαραίτητο το σύγχρονο ελληνικό σχολείο να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στην έννοια του «σεβασμού» των φύλων και να εξηγήσει τις τρομακτικές διαστάσεις και συνέπειες της βίας, σε κάθε έκφανση και μορφή που αυτή λαμβάνει. Γιατί πέρα από την εκπαίδευση, η παιδεία οφείλει να είναι ζητούμενο των σύγχρονων κοινωνιών.

Παραπομπές
1. https://www.lawspot.gr/nomikes-plirofories/nomothesia/pk/arthro-303-poinikos-kodikas-paidoktonia

2. https://eige.europa.eu/

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Εκπαιδευτικά, Ζητήματα Κοινωνικά

Women, Crime and the Media:Η εκδήλωσή μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Women, Crime and the Media
Η γυναίκα ως δράστιδα και ως θύμα σε πολύκροτες υποθέσεις και ο στιγματιστικός λόγος των media

Η εκδήλωσή μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: https://www.facebook.com/events/2783295411733556/?notif_t=plan_admin_added&notif_id=1579156563722174
___________________________________________________
Εισηγήτρια: Αγγελική Καρδαρά, Διδάκτωρ του Τμήματος Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης Πανεπιστημίου Αθηνών – Φιλόλογος – Τακτική Επιστημονική Συνεργάτιδα Κέντρου Μελέτης του Εγκλήματος

Θεματικές

-Διεπιστημονική προσέγγιση και ανάλυση του φαινομένου
-Πορίσματα ερευνών για τη γυναικεία εγκληματικότητα
-Εγκληματολογικές τυπολογίες & γυναικεία εγκληματικότητα
-Αναπαραστάσεις της γυναικείας εγκληματικότητας – Η γυναίκα εγκληματίας στα μίντια
-Γυναίκα & φυλακή
– Βία κατά των γυναικών (γυναικοκτονίες και κακοποίηση γυναικών)
-Ανάλυση εγκλημάτων κατά των γυναικών και σκιαγράφηση του προφίλ των θυμάτων
-Έμφυλη βία και μιντιακός λόγος
-Case studies

Περιγραφή

Το σεμινάριο χωρίζεται σε δύο μεγάλα μέρη. Στο Πρώτο Μέρος θα παρουσιαστεί το θεωρητικό πλαίσιο και θα προσεγγιστεί διεπιστημονικώς το φαινόμενο της γυναικείας εγκληματικότητας. Παράλληλα θα αναλυθούν πολύκροτες υποθέσεις γυναικείας εγκληματικότητας που απασχόλησαν τα ΜΜΕ και θα σκιαγραφηθεί το μιντιακό ψυχο-εγκληματικό προφίλ της γυναίκας δράστιδος. Επίσης, θα εξεταστεί η εικόνα της γυναίκας θύματος και θα αναλυθούν πολύ σοβαρές υποθέσεις με θύματα γυναίκες που είδαν το φως της δημοσιότητας. Στο Δεύτερο Μέρος οι εκπαιδευόμενοι θα συμμετέχουν ενεργά στην ανάλυση υποθέσεων, όπως αυτές παρουσιάστηκαν από τα μίντια, και σε παιχνίδι ρόλων, ώστε μέσω της πράξης να κατανοηθούν οι έννοιες που θα συζητηθούν και αναλυθούν στο Πρώτο Μέρος.

Στόχος του σεμιναρίου είναι να αποκτήσουν οι εκπαιδευόμενοι ολοκληρωμένη εικόνα του φαινομένου της γυναικείας εγκληματικότητας και να κατανοήσουν τις διαστάσεις που λαμβάνουν στη σύγχρονη εποχή τα εγκλήματα κατά των γυναικών, ώστε να μπορέσουν να προσεγγίσουν κριτικά τις σχετικές δημοσιογραφικές αφηγήσεις και να εμβαθύνουν σε ζητήματα σκιαγράφησης της γυναίκας ως θύματος και ως δράστιδος εγκλημάτων.

To σεμινάριο απευθύνεται σε: δημοσιογράφους, (επαγγελματίες και φοιτητές/απόφοιτους), εγκληματολόγους, κοινωνιολόγους, ψυχολόγους και κοινωνικούς επιστήμονες.
___________________________________________________
Διάρκεια σεμιναρίου: 4 ώρες. Tο σεμινάριο θα λάβει χώρα Σάββατο (22/02/2020)
Ώρα: από 10:00 – 14:00.
Τόπος διεξαγωγής: Σταδίου 33 & Πεσμαζόγλου, 8ος όροφος, Γραφείο 15, 10559 ΑΘΗΝΑ.

Περιορισμένος αριθμός θέσεων · 15 διαθέσιμες θέσεις
Κάντε κράτηση θέσης και επιβεβαιώστε τις λεπτομέρειες για τη συμμετοχή στην εκδήλωση εδώ https://www.facebook.com/events/2783295411733556/?notif_t=plan_admin_added&notif_id=1579156563722174

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Εκπαιδευτικά, Ζητήματα Κοινωνικά

Εκπαιδευτική Δράστη 2020-Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος

Το φαινόμενο της γυναικείας εγκληματικότητας και τη γυναίκα θύμα εγκληματικών ενεργειών, διερευνούμε στην πρώτη μας εκπαιδευτική δράση για το 2020 στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος. Η γυναικεία εγκληματικότητα θα προσεγγιστεί διεπιστημονικώς, θα εξεταστεί η απεικόνιση υποθέσεων υψηλού εγκληματολογικού ενδιαφέροντος που απασχόλησαν εκτενώς τα ΜΜΕ και προβλημάτισαν εντόνως την ελληνική κοινωνία και θα αναλυθεί ο μιντιακός λόγος κατά την παρουσίαση των εν λόγω υποθέσεων με γυναίκες δράστιδες και θύματα εγκληματικών ενεργειών. Μέσα από εποικοδομητική συζήτηση και δυναμική παρουσία των εκπαιδευομένων, η οποία θα ενισχυθεί και με παιχνίδι ρόλων στο Δεύτερο Μέρος μας, θα επιχειρήσουμε να αναλύσουμε σε βάθος το θέμα και να καταλήξουμε σε σημαντικά συμπεράσματα.

Λόγω υψηλής ζήτησης και για τη συγκεκριμένη θεματική μας ενότητα, παρακαλούμε να κρατήσετε έγκαιρα τη θέση σας, προκειμένου να ενταχθείτε στην εκπαιδευτική μας ομάδα για το σεμινάριο με θέμα: “Women, Crime and the Media-Η γυναίκα ως δράστιδα και ως θύμα σε πολύκροτες υποθέσεις και ο στιγματιστικός λόγος των media” που θα διεξαχθεί το Σάββατο 22 Φεβρουαρίου στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος.

Θεματικές
Διεπιστημονική προσέγγιση και ανάλυση του φαινομένου
Πορίσματα ερευνών για τη γυναικεία εγκληματικότητα
Εγκληματολογικές τυπολογίες & γυναικεία εγκληματικότητα
Αναπαραστάσεις της γυναικείας εγκληματικότητας – Η γυναίκα εγκληματίας στα μίντια
Γυναίκα & φυλακή
Βία κατά των γυναικών (γυναικοκτονίες και κακοποίηση γυναικών)
Ανάλυση εγκλημάτων κατά των γυναικών και σκιαγράφηση του προφίλ των θυμάτων
Έμφυλη βία και μιντιακός λόγος
Case studies

Περιγραφή
Το σεμινάριο χωρίζεται σε δύο μεγάλα μέρη. Στο Πρώτο Μέρος θα παρουσιαστεί το θεωρητικό πλαίσιο και θα προσεγγιστεί διεπιστημονικώς το φαινόμενο της γυναικείας εγκληματικότητας. Παράλληλα θα αναλυθούν πολύκροτες υποθέσεις γυναικείας εγκληματικότητας που απασχόλησαν τα ΜΜΕ και θα σκιαγραφηθεί το μιντιακό ψυχο-εγκληματικό προφίλ της γυναίκας δράστιδος. Επίσης, θα εξεταστεί η εικόνα της γυναίκας θύματος και θα αναλυθούν πολύ σοβαρές υποθέσεις με θύματα γυναίκες που είδαν το φως της δημοσιότητας.

Στο Δεύτερο Μέρος οι εκπαιδευόμενοι θα συμμετέχουν ενεργά στην ανάλυση υποθέσεων, όπως αυτές παρουσιάστηκαν από τα μίντια, και σε παιχνίδι ρόλων, ώστε μέσω της πράξης να κατανοηθούν οι έννοιες που θα συζητηθούν και αναλυθούν στο Πρώτο Μέρος.

Στόχος του σεμιναρίου είναι να αποκτήσουν οι εκπαιδευόμενοι ολοκληρωμένη εικόνα του φαινομένου της γυναικείας εγκληματικότητας και να κατανοήσουν τις διαστάσεις που λαμβάνουν στη σύγχρονη εποχή τα εγκλήματα κατά των γυναικών, ώστε να μπορέσουν να προσεγγίσουν κριτικά τις σχετικές δημοσιογραφικές αφηγήσεις και να εμβαθύνουν σε ζητήματα σκιαγράφησης της γυναίκας ως θύματος και ως δράστιδος εγκλημάτων.

To σεμινάριο απευθύνεται σε: δημοσιογράφους, (επαγγελματίες και φοιτητές/απόφοιτους), εγκληματολόγους, κοινωνιολόγους, ψυχολόγους και κοινωνικούς επιστήμονες.

Διάρκεια σεμιναρίου: 4 ώρες. Tο σεμινάριο θα λάβει χώρα Σάββατο (22/02/2020)
Ώρα: από 10:00 – 14:00.

Τόπος διεξαγωγής: Σταδίου 33 & Πεσμαζόγλου, 8ος όροφος, Γραφείο 15, 10559 ΑΘΗΝΑ.

Για την επιλογή των συμμετεχόντων θα τηρηθεί η αρχή της χρονικής προτεραιότητας, λόγω των περιορισμένων θέσεων.
Συμμετοχή μόνο με προεγγραφή!

Θα χορηγηθούν βεβαιώσεις παρακολούθησης.
Πληροφορίες: τηλ. επικοινωνίας 690 82 33 371 ή 694 85 91 604

Για αναλυτικές πληροφορίες και εγγραφές στο παρακάτω link της επίσημης σελίδας του Κέντρου Μελέτης του Εγκλήματος:http://e-keme.gr/σεμινάριο-με-θέμα-women-crime-and-the-media/

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Εκπαιδευτικά, Ζητήματα Κοινωνικά