Monthly Archives: November 2019

Γυναικεία εγκληματικότητα

Γυναικεία εγκληματικότητα και η δηλητηρίαση ως μέθοδος εγκληματικής δράσης στο bloko.gr

Βλ.σχετικά http://www.bloko.gr/2019/11/blog-post_3803.html

Αδυναμίες μεγάλες, το ξέρετε! Ευχαριστώ θερμά το bloko.gr για τη “φιλοξενία” των άρθρων μου.

Καλό απόγευμα στην υπέροχη παρέα του blog!

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Κοινωνικά

Έγκλημα και ΜΜΕ: Αναζητώντας τις πολύτιμες ισορροπίες

Το δικαίωμα στη λήθη και η δημοσιογραφική κάλυψη υποθέσεων υψηλού εγκληματολογικού ενδιαφέροντος στο bloko.gr

Βλ. σχετικά http://www.bloko.gr/2019/11/blog-post_1164.html

Ένα ενδιαφέρον ζήτημα, με πολυσύνθετες διαστάσεις και προεκτάσεις, και με εύλογα και δυνατά επιχειρήματα υπέρ και κατά.

Πρόκειται, αναμφίβολα, για ένα θέμα που απασχολεί και προβληματίζει όλες και όλοι όσοι ασχολούμαστε με τη διερεύνηση του εγκλήματος και την απεικόνισή του στα ΜΜΕ, αναζητώντας τη “χρυσή τομή” ανάμεσα στην ενημέρωση του κοινού και τη διασφάλιση των θεμελιωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της μη δημόσιας διαπόμπευσης των εμπλεκόμενων μερών και την αποφυγή του στιγματισμού και της δευτερογενούς θυματοποίησης των θυμάτων εγκληματικών ενεργειών. Οι ισορροπίες λεπτές, πολλές φορές εύθραυστες, αλλά αναγκαίες και πολύτιμες.

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Κοινωνικά

Γυναικεία εγκληματικότητα και η δηλητηρίαση ως μέθοδος εγκληματικής δράσης

Μία πολύ ενδιαφέρουσα υπόθεση γυναικείας εγκληματικότητας παρουσιάζεται και αναλύεται στο άρθρο της Νίνας Κουλετάκη, υπό τον τίτλο Tillie Klimek το φονικό μέντιουμ, στο “Έγκλημα και Τιμωρία”. Μέρος Πρώτο.

Βλ.σχετικά https://eglima.wordpress.com/2019/11/30/tillie-klimek-1/

Η Ν.Κουλετάκη στην εισαγωγή του άρθρου επισημαίνει σχετικά με την υπόθεση:

“Αν ήσουν μια όμορφη γυναίκα η οποία επιθυμούσε να απαλλαγεί από τον σύζυγό της, τότε το Σικάγο της δεκαετίας του 1920 ήταν το ιδανικό μέρος για να βρίσκεσαι. Η όλη υπόθεση ήταν εξαιρετικά απλή: το μόνο που είχες να κάνεις ήταν να τον πυροβολήσεις στο πίσω μέρος του κεφαλιού και μετά να εμφανιστείς στο δικαστήριο, παρφουμαρισμένη και δαγκώνοντας το κάτω χειλάκι σου καθώς, υποτίθεται, σε βασάνιζαν οι τύψεις.

(…)

Θα βοηθούσε, επίσης, να φοράς μεταξωτές κάλτσες που θα επέτρεπαν να φαίνονται οι λεπτές σου γάμπες καθώς κι ένα χαριτωμένο καπελάκι, το οποίο θα έριχνε σκιές γοητείας στο πρόσωπό σου. Έτσι θα αιχμαλώτιζες το σώμα των ενόρκων –αποτελούμενο αποκλειστικά από άνδρες- το οποίο θα ένιωθε να το πλημμυρίζουν αισθήματα τρυφερότητας για εσένα και μια τάση προστασίας.

(…)

Όλα αυτά, βέβαια, με την προϋπόθεση πως θα ήσουν πολύ, πολύ όμορφη.

Η Tillie Klimek δεν ήταν όμορφη. Στα 45της ήταν πολύ καταβεβλημένη από τις γέννες, τις δουλειές του σπιτιού και τέσσερεις επεισοδιακούς γάμους”.

Η ιστορία της Τillie Klimek, της γυναίκας που δεν πληρούσε τα στερεότυπα ομορφιάς τα οποία “αιχμαλώτιζαν” τον νου και αποπροσανατόλιζαν από την αλήθεια, του “φονικού μέντιουμ”, όπως χαρακτηρίστηκε, ξετυλίγεται με λεπτομέρειες στο Πρώτο Μέρος του άρθρου της Ν.Κουλετάκη, το οποίο δίνει το έναυσμα για μία εποικοδομητική συζήτηση και αναδεικνύει στοιχεία που συνθέτουν το ψυχο-εγκληματικό προφίλ εγκληματιών.

Όσον αφορά τώρα τη μέθοδο της δηλητηρίασης, ως μέθοδο εγκληματικής δράσης, που αποτέλεσε αντικείμενο διερεύνησης και στο βιβλίο μου “Σκιαγράφηση του ψυχολογικού προφίλ εγκληματιών που απασχόλησαν τα ελληνικά ΜΜΕ (1993-2018)”, μπορούμε να αναφέρουμε τα εξής:

Η δηλητηρίαση αποκαλύπτει ότι η πράξη είναι καλά σχεδιασμένη. Ο δράστης ή η δράστιδα πρέπει να βρει τρόπο να εξασφαλίσει το δηλητήριο και να προσχεδιάσει τον τρόπο με τον οποίο θα δηλητηριάσει το θύμα χωρίς να κινήσει τις υποψίες του ίδιου ή τρίτων προσώπων. Όλη αυτή η διαδικασία, συνεπώς, συνεπάγεται χρόνο και βέβαια αποκαλύπτει την πρόθεση του δράστη ή της δράστιδος να έχει απόλυτη επιτυχία στον στόχο.

Η δηλητηρίαση, επίσης, φανερώνει τη ψυχραιμία και αναλγησία του δράστη ή της δράστιδος και ταυτόχρονα την απάθεια προς τον σωματικό πόνο που δύναται να προκαλέσει ή ακόμα και προς τον παρατεταμένο πόνο που μπορεί να επιφέρει στο θύμα μια χρόνια για παράδειγμα δηλητηρίαση. Συνεπώς, μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο δράστης ή η δράστιδα έχει βεβαρυμμένη ψυχοπαθολογία, δεδομένου ότι δεν ενδιαφέρεται για τις οδυνηρές επιπτώσεις που μπορεί να έχει στην υγεία του θύματος, οδηγώντας τελικά σε επώδυνες καταστάσεις ή/και στο θάνατο του θύματος.

Όσον αφορά το γιατί οι γυναίκες επιλέγουν τη δηλητηρίαση, η εγκληματολογική έρευνα υπογραμμίζει ότι οι γυναίκες, κυρίως σε εγκλήματα κατά των συζύγων ή συντρόφων τους, προτιμούν να χρησιμοποιήσουν ένα πιο «ασφαλές» για αυτές μέσο, όπως είναι η δηλητηρίαση. Αντίθετα, ένας πιο βίαιος τρόπος διάπραξης του εγκλήματος, όπως για παράδειγμα η χρήση όπλου ή μαχαιριού, σίγουρα θα «απαιτούσε» από αυτές να καταβάλουν μεγαλύτερη σωματική δύναμη. Από την άλλη πλευρά, οι άντρες επιλέγουν κατά κανόνα πιο βίαιους τρόπους εγκληματικής δράσης και κάνουν χρήση της σωματικής τους δύναμης, όταν στρέφουν την οργή τους κατά των συζύγων τους. Η διαφοροποίηση που εντοπίζει η έρευνα στον τρόπο εγκληματικής δράσης αντρών-γυναικών οφείλεται και στη διαφορετική μυϊκή δύναμη αλλά και στην διαφορετική ψυχοσύνθεσή τους, συνεπώς τον διαφορετικό τρόπο αντίδρασης σε οριακές καταστάσεις.

Σχετικά με το εγκληματικό προφίλ των αντρών που πιο σπάνια επιλέγουν τη δηλητηρίαση ως μέθοδο εγκληματικής δράσης (στα ελληνικά εγκληματολογικά και ποινικά χρονικά η πρόσφατη υπόθεση του πανεπιστημιακού που εξετάζω και στο βιβλίο), είναι, σύμφωνα με έρευνες, εξουσιαστικά άτομα που θέλουν να έχουν απόλυτο έλεγχο στη ζωή και το θάνατο, οδηγούμενοι ακόμα και σε ακραίες συμπεριφορές.

Να σημειωθεί ότι στην πολύκροτη και πρωτοφανή για τα ελληνικά εγκληματολογικά χρονικά υπόθεση του λέκτορα που απασχόλησε εκτενώς τα ΜΜΕ, την οποία αναλύω στο βιβλίο, σε δις ισόβια κάθειρξη καταδικάστηκε ο κατηγορούμενος, μετά την έκδοση της πρωτόδικης απόφασης τον Μάρτιο του 2018. Γιαγιά και εγγονή έχασαν τη ζωή τους τον Αύγουστο του 2013, μετά από νοσηλεία στο νοσοκομείο χωρίς όμως να επιβεβαιωθεί αρχικά η δηλητηρίαση με αρσενικό. Πρώτα κατέληξε η ηλικιωμένη που νοσηλεύτηκε για σύντομο χρονικό διάστημα και λίγες ημέρες αργότερα έχασε τη ζωή της η εγγονή της και σύζυγος του λέκτορα. Από την πρώτη στιγμή, οι γονείς της 34χρονης θεώρησαν ότι πρόκειται για δολοφονία και γι’ αυτό προχώρησαν στην κατάθεση μήνυσης. Οι υποψίες τους επιβεβαιώθηκαν από τα αποτελέσματα των εκτεταμένων εργαστηριακών εξετάσεων και την εκταφή της σωρού, δρομολογώντας τις εξελίξεις.

Ο 46χρονος πανεπιστημιακός κρίθηκε ένοχος, χωρίς ελαφρυντικά, για τη διπλή ανθρωποκτονία: της 34χρονης συζύγου του και της 85χρονης γιαγιάς της, οι οποίες έχασαν τη ζωή τους από δηλητηρίαση με αρσενικό. Ο ίδιος από την αρχή αρνείτο οποιαδήποτε σχέση με τους θανάτους υποστηρίζοντας ότι είναι αθώος, έδειξε να εκπλήσσεται με την απόφαση του δικαστηρίου. Ωστόσο, σύμφωνα με το δικαστικό ρεπορτάζ, και η εισαγγελέας της έδρας είχε ζητήσει την ενοχή του για τους δύο θανάτους, χαρακτηρίζοντας την υπόθεση “μοναδική στα νομικά και ιατρικά χρονικά”.

“Ούτε οι πιο επικίνδυνοι κατά συρροή δολοφόνοι έχουν διαπράξει τέτοια εγκλήματα”, τόνισε στην αγόρευσή της αναφερόμενη στον κατηγορούμενο και πρόσθεσε “Σκότωσε όχι μόνο μία φορά τη γυναίκα του, αλλά τόσες φορές όσες χορήγησε το δηλητήριο. Την έβλεπε να λιώνει, να παραλύει, άντεξε σ’ αυτό το θέαμα. Ήθελε να το βλέπει. Έμεινε αμετανόητος μέχρι το τέλος. Στέρησε από μία μάνα τη δυνατότητα να αγκαλιάσει το παιδί της πριν φύγει από τη ζωή. Πήρε έναν ακόμα άνθρωπο (τη γιαγιά) για να συσχετιστούν οι δύο πράξεις”.

Συνοψίζοντας, σε τόσο σοβαρές υποθέσεις αποκαλύπτεται η πολυπλοκότητα και συνθετότητα του ανθρώπου νου και η προσπάθεια να φωτιστούν σκοτεινές πτυχές αυτών των εγκλημάτων οδηγεί σε ορισμένες σημαντικές διαπιστώσεις για τον “εγκληματικό νου”.

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Κοινωνικά

Non-fiction crime novel στην Ελλάδα:«Μυρίζει αίμα» -Η βιβλιοπαρουσίαση

Non-fiction crime novel στην Ελλάδα:«Μυρίζει αίμα» του Γιάννη Ράγκου (νέα έκδοση/συμπληρωμένη, εκδόσεις Καστανιώτη, 2019). Βασισμένο σε μία πραγματική συγκλονιστική υπόθεση που αποτελεί μαλιστα μία κομβική για τα ελληνικά εγκληματολογικά χρονικά υπόθεση.

Διαβάζουμε σχετικά με την υπόθεση:

Δευτέρα 15 Δεκεμβρίου 1969: Λίγο μετά τις 7 το πρωί, οι Γερμανοί Χέρμαν Ντουφτ και Χανς Μπασενάουερ εκτελούνται στην Κέρκυρα και την Αίγινα, αντίστοιχα. Τον προηγούμενο Ιούλιο είχαν καταδικαστεί από το Πενταμελές Εφετείο Αθηνών πεντάκις σε θάνατο για έξι φόνους, πέντε ληστείες και έναν βαρύτατο τραυματισμό που είχαν διαπράξει σε διάστημα 40 ημερών, την άνοιξη του ίδιου έτους.

Πρόκειται για τους πρώτους και μέχρι σήμερα «παραγωγικότερους» κατά συρροή δολοφόνους επί ελληνικού εδάφους. Με τις πράξεις τους μετέβαλαν βίαια και οριστικά τη σχέση της ελληνικής κοινωνίας με την έννοια του εγκλήματος και, στην κυριολεξία, άλλαξαν ολόκληρη τη χώρα. Η συγκεκριμένη υπόθεση θεωρείται τομή στην εγχώρια εγκληματολογική ιστορία, ενώ πυροδότησε τον πολιτικό και νομικό διάλογο και στη (Δυτική, τότε) Γερμανία, καθώς οι Ντουφτ και Μπασενάουερ ήταν οι πρώτοι Γερμανοί πολίτες που εκτελέστηκαν μετά το 1949.

Δευτέρα 9 Δεκεμβρίου 2019: Ακριβώς 50 χρόνια μετά, γίνεται η πρώτη παρουσίαση του αστυνομικού μυθιστορήματός του Γιάννη Ράγκου «Μυρίζει αίμα» (νέα έκδοση/συμπληρωμένη, εκδόσεις Καστανιώτη, 2019), που βασίζεται στην υπόθεση αυτή και έχει χαρακτηριστεί ως η πιο αυθεντική εκδοχή του non-fiction crime novel στην Ελλάδα.

Η παρουσίαση θα πραγματοποιηθεί στις 7 το απόγευμα στο βιβλιοπωλείο «Επί Λέξει» (Ακαδημίας 32 & Λυκαβηττού, Κολωνάκι) και για το βιβλίο θα μιλήσουν:

• η συγγραφέας και μεταφράστρια Χίλντα Παπαδημητρίου, και

• ο συγγραφέας Κώστας Καλφόπουλος.

Την εκδήλωση θα συντονίσει ο δημοσιογράφος και διευθυντής του ηλεκτρονικού περιοδικού για το βιβλίου «Ο Αναγνώστης», Γιάννης Μπασκόζος.

Εύχομαι από καρδιάς μεγάλη επιτυχία (που πιστεύω είναι δεδομένη) στον Γιάννη Ράγκο!

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Κοινωνικά

Criminal Profiling in the Digital Era:Εκδήλωση

Το Εργαστήριο “Αποκαταστατική Δικαιοσύνη και Κοινωνική Διαμεσολάβηση” σας προσκαλεί την Τρίτη 10 Δεκεμβρίου 2019 στην εκδήλωση που θα διεξαχθεί στην αίθουσα Σ.Καράγιωργα ΙΙ του Παντείου Πανεπιστημίου με θέμα “Criminal Profiling in the Digital Era”.

Εισηγήσεις

– “Investigative Psychology Applications : Offender Profiling and Beyond”
Maria Ioanna, Professor of Investigative and Forensic Psychology, Director Secure Societes Institute, Course Director MSc Investigative Psychology and MSc Security Science, University of Huddersfield, UK.

– “From sextortion to bullying and cyberbullying. Profiling the victims”.
Dr. Calli Tzani Pepelasi. Lecturer for the MSc Investigative Psychology and MSc Security Sciences. University of Huddersfield, UK.

Την εκδήλωση συντονίζει η Διευθύντρια του Εργαστηρίου και Πρόεδρος του Τμήματος Κοινωνιολογίας, Καθηγήτρια Β. Αρτινοπούλου.

Οι ομιλίες θα διεξαχθούν στην αγγλική γλώσσα.

Θα δοθούν βεβαιώσεις παρακολούθησης.

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Εκπαιδευτικά

Ο ροζ ουρανός και το κόκκινο τριαντάφυλλο

“Κυρία ο ουρανός είναι ροζ. Να βγούμε έξω να τον φωτογραφίσουμε;”.

Δεν μπορούσα να χαλάσω το χατίρι στις αγάπες μου! Αφήσαμε το μάθημα, το τελευταίο 10λεπτο για να φωτογραφίσουν τον ουρανό!!

Τα λατρεύω!!

Είχαμε όμως και τα απρόοπτά μας, σήμερα το απόγευμα, καθώς μπήκε ξαφνικά στην αυλή την ώρα που κάναμε μάθημα ένας νεαρός και έκοψε το ωραίο κόκκινο τριαντάφυλλο!! Του φωνάζανε “Φέρε πίσω το τριαντάφυλλο”(!!).

Δική μου (ρομαντική σκέψη, κλασικά) “Αν αυτό το τριαντάφυλλο το δώσει στην αγαπημένη του, δεν πειράζει καλά έκανε και το έκοψε”. Σκέψη των παιδιών “Κι αν το πουλήσει στα φανάρια;

😍😂😜🤩

Ε…όχι, λοιπόν! Αυτό το υπέροχο, κατακόκκινο τριανταφύλλο🌹 από τον κήπο μου, το θέλω στα χέρια της αγαπημένης του!

Ρομαντικά, όπως πάντα!

Μόνο ρομαντικές και θετικές σκέψεις!!!

Μόνο ροζ ουρανοί και κόκκινα τριαντάφυλλα! 😜😍

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Κοινωνικά

Η θεματική μας ενότητα σχετικά με τη “μεταχείριση κρατουμένων”

Μεταχείριση κρατουμένων, επιστροφή στην κοινωνία και ενσωμάτωση:η θεματική ενότητα που διερευνήσαμε στο σημερινό μας μάθημα στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος και μας έδωσε παράλληλα το έναυσμα για μία πολύ δημιουργική και εποικοδομητική συζήτηση.

Θερμές ευχαριστίες στο αγαπημένο bloko.gr (βλ. σχετικά http://www.bloko.gr/2019/11/blog-post_263.html).

Συνεχίζουμε, στο επόμενο μάθημά μας, με τη δυνατή εκπαιδευτική μας ομάδα τη διερεύνηση σε μία από τις πιο αγαπημένες μου θεματικές που αφορά τον χαρακτηριζόμενο “υποπολιτισμό” της φυλακής, με τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά στοιχεία του, μεταξύ των οποίων ο αξιακός κώδικας και ο ιδιαίτερος γλωσσικός κώδικας επικοινωνίας του έγκλειστου πληθυσμού.

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Εκπαιδευτικά, Ζητήματα Κοινωνικά

Το δικαίωμα στη λήθη και η δημοσιογραφική κάλυψη υποθέσεων υψηλού εγκληματολογικού ενδιαφέροντος

Ισχύει το δικαίωμα στη λήθη για έναν δολοφόνο; «Ναι», σύμφωνα με το Ανώτατο Δικαστήριο της Γερμανίας. Οι αναφορές μέσου ενημέρωσης στο όνομα του δράστη δύο ανθρωποκτονιών θα πρέπει να αφαιρεθούν από τα αποτέλεσματα αναζητήσεων.

Βλ.το σχετικό άρθρο https://www.lawspot.gr/nomika-nea/ishyei-dikaioma-sti-lithi-gia-enan-dolofono-nai-symfona-me-anotato-dikastirio-tis

Πολύ ενδιαφέρον το παραπάνω ζήτημα και μας δίνει το έναυσμα για μία ευρύτερη συζήτηση, η οποία ασφαλώς σχετίζεται άμεσα με τον τρόπο δημοσιογραφικής κάλυψης υποθέσεων υψηλού εγκληματολογικού ενδιαφέροντος, κυρίως ανθρωποκτονιών κατά της ζωής και κατά της γενετήσιας ελευθερίας.

Πολλοί είναι οι δημοσιογράφοι που αντιτίθενται στην μη αναφορά στοιχείων, ειδικά εάν υπάρχει αμετάκλητη δικαστική απόφαση, γιατί αυτό κατά την άποψή τους πρώτον, αποδυναμώνει τη δημοσιογραφική παρουσίαση και δεύτερον, το κοινό έχει το δικαίωμα, για τόσα σοβαρά ζητήματα, να ενημερώνεται από τα ΜΜΕ με τρόπο πλήρη και με κάθε ακρίβεια.

Υπάρχει ασφαλώς και ο αντίλογος, στον οποίο επίσης αξίζει να δοθεί έμφαση. Με έχει εντόνως απασχολήσει το θέμα, εφόσον ασχολούμαι με αυτές τις υποθέσεις σε καθημερινή σχεδόν βάση.

Δεν μπορούμε να είμαστε απόλυτοι, αλλά τελικά καταλήγω στο συμπέρασμα ότι, ακόμα και σε συμβολικό επίπεδο, όλες και όλοι έχουμε το δικαίωμα στη λήθη, αλλιώς θα ήταν σαν να αφαιρούσαμε από την ανθρώπινη ύπαρξη το δικαίωμα στη δεύτερη ευκαιρία, στο να ξαναρχίσουμε να γράφουμε την ιστορία μας, επαναπροσδιορίζοντας τα “θέλω”, τα “πιστεύω”, ακόμα και τις πιο σημαντικές επιλογές στη ζωή.

Αναμφισβήτητα, εγκλήματα σοβαρής ποινικής και κοινωνικής απαξίας μπορεί ποτέ να μη συγχωρεθούν στη συνείδηση του κοινού και είναι ίσως σημαντικό για τις θεμελιώδεις ανθρώπινες αξίες μας να μη συγχωρούνται αυτές οι πράξεις, αλλά το δικαίωμα του εγκληματία, μετά την έκτιση της ποινής του, να αποτελέσει ξανά μέλος της κοινωνίας, είναι κατοχυρωμένο από τον νομικό μας πολιτισμό. Αυτό σημαίνει ότι ίσως και δημοσιογραφικά πρέπει να γίνει ο δύσκολος αλλά απαραίτητος διαχωρισμός ανάμεσα στο “συγχωρώ” και το “σέβομαι ένα νομικά κατοχυρωμένο δικαίωμα” που διασφαλίζει τη συνέχιση της ζωής.

Συνεπώς, ακόμα κι ένας εγκληματίας που έχει τιμωρηθεί για την πράξη του έχει το δικαίωμα στη ληθη, όπως πρωτίστως η οικογένειά του έχει το δικαίωμα να συνεχίσει χωρίς να είναι στιγματισμένη πληρώνοντας για εγκληματικές πράξεις για τις οποίες δεν ευθύνεται. Το ίδιο δικαίωμα έχει, χωρίς καμία αμφιβολία, και το θύμα μίας εγκληματικής πράξης που έχει επιβιώσει και θέλει να συνεχίσει τη ζωή διαγράφοντας από το μυαλό ό,τι τραυματίζει την ψυχή και την κρατά δέσμια σε μία πολύ επώδυνη κατάσταση.

Επίσης, όσο κι αν η αφαίρεση των στοιχείων αποδυναμώνει τη δημοσιογραφική κάλυψη, όταν πραγματικά έχει γίνει δημοσιογραφική έρευνα και δεν μένουμε στο στοιχείο του εντυπωσιασμού, η ουσία της υπόθεσης δεν αποδυναμώνεται, όπως και το μήνυμα που θέλουμε να περάσουμε μέσω της έρευνας και ανάλυσης.

Συνοψίζοντας, θα τόνιζα ότι σημασία τελικά δεν έχει εάν το έγκλημα διαπράχθηκε από τον Χ ή την Ψ αλλά ποια είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε υπόθεσης, ποιες οι ειδικές συνθήκες που οδήγησαν στην εγκληματική πράξη, ποια τα στοιχεία που συνθέτουν το ψυχο-εγκληματικό προφίλ του δράστη και τα χαρακτηριστικά του θύματος και ποιο το μήνυμα που μπορούμε να περάσουμε στην ευρύτερη κοινωνία μέσω της δημοσιογραφικής προσέγγισης και ανάλυσης.

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Κοινωνικά

Μεταχείριση κρατουμένων, επιστροφή στην κοινωνία και ενσωμάτωση

Η «επιστροφή» στην ελεύθερη/ευρύτερη κοινωνία των ατόμων που έχουν εκτίσει την ποινή τους, αναμφίβολα, συνιστά ένα φλέγον ζήτημα που προβληματίζει εντόνως ως προς τη βαθύτερη ουσία του αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτή η επιστροφή μπορεί να επιτευχθεί, ειδικά εάν δεν υπάρχει μία κατάλληλη και συστηματική προετοιμασία κατά τη διάρκεια του εγκλεισμού και εάν τα τείχη που χωρίζουν την κοινωνία από τη φυλακή (αν και τεχνητά γιατί εκ των πραγμάτων μετά από κάποιο χρονικό διάστημα αυτοί οι άνθρωποι επιστρέφουν στην κοινωνία), ορθώνονται ακόμα πιο ψηλά.

Η «κοινωνική ένταξη», η «επανένταξη», ή αλλιώς «κοινωνική ενσωμάτωση» των αποφυλακισθέντων απασχολεί και προβληματίζει με τα υψηλά ποσοστά υποτροπής, σε διεθνές επίπεδο.

Η θεωρία «αποχής από το έγκλημα»/desistance theory κερδίζει, διεθνώς, έδαφος και εξηγεί τη διαδικασία κατά την οποία οι αποφυλακισθέντες, μετά την έκτιση της ποινής τους μπορούν να επιστρέψουν στην κοινωνία «καθαροί», δηλαδή να απέχουν από την παραβατική και εγκληματική δράση. Συγκεκριμένοι παράγοντες, ασφαλώς, επιδρούν στην ψυχοσύνθεση του εγκληματία και τον κρατούν μακριά από το έγκλημα, σύμφωνα με την εν λόγω θεωρία. Οι κυριότεροι παράγοντες μπορούν να συνοψιστούν στα ακόλουθα δύο σημεία:

 Ηλικία: Σύμφωνα με έρευνες, ειδικά οι νέοι σε ηλικία παραβάτες μεγαλώνοντας δύναται να απέχουν από την εγκληματική δράση, με την κατάλληλη παρέμβαση. Στα μέσα της δεκαετίας του 1980 έρευνες έδειξαν ότι η ηλικία κατά την οποία είναι πιο πιθανό το άτομο να διαπράξει μια παραβατική δραστηριότητα (peak age) ήταν τα μετεφηβικά χρόνια, κυρίως λόγω της πίεσης των συνομηλίκων/ peer pressure και της “επανάστασης” των νέων σε κάθε μορφή εξουσίας και κανόνα.

 Σταθερότητα στη ζωή: Η σταθερή ζωή και κυρίως η σταθερή εργασία βοηθάει σε μεγάλο βαθμό τον παραβάτη να εστιάσει την προσοχή του σε κάτι πιο δημιουργικό και να μείνει μακριά από την εγκληματική δράση. Παράλληλα, του δίνει τη δυνατότητα να διευρύνει τους φιλικούς του κύκλους και κατ’ επέκταση να αναπτύξει μια διαφορετική κοινωνική ζωή.

Ένα άτομο που, με την αποφυλάκισή του, δεν θα έχει ένα υποστηρικτικό οικογενειακό περιβάλλον ούτε μία σταθερή εργασία, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα επιστρέψει στη φυλακή. Σημαντικό επομένως να υπάρξει κοινωνική μέριμνα του αποφυλακισθέντα αλλά και της οικογένειάς του, όπου υπάρχει οικογένεια, γιατί ο ίδιος μπορεί να μην είναι σε θέση, αμέσως μετά την αποφυλάκιση, να κρατήσει μία σταθερή εργασία αλλά είναι σημαντικό εκείνη την περίοδο να λάβει υποστήριξη από την οικογένειά του.

Όσον αφορά τώρα τον εγκλεισμό μέσα στη φυλακή, η σωφρονιστική παρέμβαση στον κρατούμενο είναι επίσης ένα φλέγον ζήτημα που απασχολεί τη διεθνή επιστημονική κοινότητα.

«Αποτελεί παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων η σωφρονιστική παρέμβαση, ιδίως σε άτομα που δεν την επιθυμούν ή, αντίθετα, κρίνεται αναγκαία γιατί μέσω της προσπάθειας αναμόρφωσής τους μπορεί να τους δοθεί η δεύτερη ευκαιρία; Πώς, όμως, μπορεί να γίνει η αναμόρφωση σε ένα άτομο που δεν αντιλαμβάνεται καν την ποινική αλλά ούτε και κοινωνική απαξία της πράξης του;».

Τα συγκεκριμένα και πολλά ακόμα ερωτήματα μας απασχόλησαν και σήμερα, στο πλαίσιο του μαθήματός μας με την εκπαιδευτική ομάδα στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος. Η διαπίστωση της ομάδας ήταν ότι η σωφρονιστική παρέμβαση -μέσω εκπαίδευσης και εργασίας- είναι πολύτιμη, γιατί τουλάχιστον δείχνεις έναν άλλο δρόμο, δίνεις μία εναλλακτική, ανοίγεις μία «πόρτα» στη σκέψη που για πολλούς ανθρώπους ποτέ πριν δεν είχε ανοίξει. Τους δείχνεις, ουσιαστικά, έναν δρόμο διαφορετικό στον οποίο κάποιοι θα θελήσουν και θα τολμήσουν να μπουν και γι’ αυτό είναι σκόπιμο να επιμείνουμε στην έννοια του “σωφρονισμού”, με ένα βαθύτερο όμως περιεχόμενο που αφορά το να δώσεις την επιλογή μέσα από την ανάδειξη και άλλων τρόπων έκφρασης και σκέψης. Να δείξεις ότι υπάρχουν και άλλες εναλλακτικές στη ζωή και ασφαλώς ο καθένας μας, στη συνέχεια, επιλέγει την πορεία που θα ακολουθήσει.

Το έγκλημα, σαφώς, δεν εκριζώνεται από τις κοινωνίες, γιατί «έγκλημα» και «κοινωνία» είναι δύο έννοιες συνυφασμένες μεταξύ τους, αλλά μέσα από ουσιαστικές παρεμβάσεις, οι οποίες βέβαια είναι αναγκαίο να ξεκινήσουν εκτός φυλακής, στο πλαίσιο της οικογένειας και του σχολικού περιβάλλοντος, μπορεί τελικά να αποδεχθεί ότι η έννοια της «δεύτερης ευκαιρίας» είναι εφικτή και αξίζει να δώσουμε έμφαση σε αυτήν, έχοντας συγκεκριμένο στόχο και μέσο υλοποίησής της.

Όσον αφορά τώρα την έννοια της «μεταχείριση κρατουμένων» που διερευνήσαμε στο σημερινό μας μάθημα στο ΚΕ.Μ.Ε. συνιστά μία έννοια πολυσύνθετη, με βαθιές ρίζες. Ιστορικά, «γεννήθηκε» στα μέσα του 19ου αιώνα, γιατί εκείνη την περίοδο είχαν αρχίσει να πραγματοποιούνται αξιόλογες προσπάθειες για τη μεταρρύθμιση των φυλακών και τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης, υπό την επίδραση των ιδεών του Διαφωτισμού. Έκτοτε, η μεταχείριση απασχόλησε έντονα τους αρμόδιους φορείς και τους ειδικούς επιστήμονες που αναζήτησαν τρόπους και μέσα για να καταστεί πιο ανθρώπινη.

Στηρίζομαι στον διαδεδομένο ορισμό ότι «η μεταχείριση συνεπάγεται τόσο την υποχρέωση των εγκλείστων να εκτίσουν την ποινή τους, υπαγόμενοι σε ένα συγκεκριμένο καθεστώς διαβίωσης, όσο και την υποχρέωση των ιθυνόντων να εξασφαλίσουν στους κρατούμενους όλα όσα προβλέπονται από τον νόμο σχετικά με την ασφάλεια, τη διατροφή, την ενδιαίτηση, την υγεία και γενικά τα αναγκαία που αφορούν τη διαβίωσή τους μέσα στη φυλακή τους». Υπό αυτή την έννοια, η μεταχείριση «περιλαμβάνει το σύνολο των μεθόδων και μέσων δράσης που εφαρμόζεται στους δράστες εγκληματικών πράξεων, μετά την αναγνώριση της ενοχής τους από τα δικαστήρια».

Η μεταχείριση των φυλακισμένων εξυπηρετεί περισσότερους από ένα σκοπούς, ως κύριους ή συμπληρωματικούς. Μεταξύ αυτών, οι θεμελιώδεις σκοποί της συνίστανται στους ακόλουθους τέσσερεις:
• Πρώτον, προστασία της κοινωνίας με αχρήστευση του κρατουμένου και παρεμπόδισή του να δραπετεύσει και να υποτροπιάσει όσο διαρκεί η φυλάκιση.
• Ο δεύτερος σκοπός συνίσταται στην αποκατάσταση του εγκλήματος. Στηρίζεται στη δίκαιη και ανάλογη με τη βαρύτητα του εγκλήματος ποινή, στην ευθύνη του δράστη και τη μέριμνα για τα θύματα εγκληματικών ενεργειών.
• Τρίτον, αναμόρφωση των κρατουμένων, η οποία επιτυγχάνεται με εξατομικευμένη μεταχείριση, με τη βοήθεια ειδικών επιστημόνων (ψυχιάτρων, ψυχολόγων κ.λπ.).
• Τέταρτον, επανένταξη, διότι η παραμονή του καταδίκου στην ελεύθερη κοινωνία θεωρείται πολύ σοβαρή υπόθεση, αφού βάσει του μοντέλου της επανένταξης η εγκληματική συμπεριφορά δεν εκλαμβάνεται ως παθολογική και γι’ αυτό η στέρηση της ελευθερίας θεωρείται έσχατη λύση.

Η μεταχείριση των κρατουμένων δύναται να λάβει χώρα σε 3 περιβάλλοντα:
• Σε κλειστό περιβάλλον
• Σε ελεύθερο περιβάλλον
• Σε ανοιχτό περιβάλλον

Η μεταχείριση σε ελεύθερο περιβάλλον περιλαμβάνει τρεις σημαντικούς θεσμούς. Ο πρώτος είναι η αναστολή της ποινής, η οποία διακρίνεται σε δύο κατηγορίες: την απλή και υπό επίβλεψη.

Σύμφωνα με την απλή αναστολή της ποινής, «το δικαστήριο ορίζει τη μη εκτέλεση της ποινής, με την προϋπόθεση ότι ο καταδικασθείς σε ορισμένη περίοδο χρόνου (συνήθως 3 έως 5 χρόνια) που ονομάζεται χρόνος της αναστολής ή περίοδος δοκιμασίας, δεν θα τελέσει νέο έγκλημα.

Η επιβληθείσα ποινή εκτελείται σε περίπτωση που ο καταδικασθείς υποπέσει σε άλλο αδίκημα μέσα στο χρονικό διάστημα της δοκιμασίας. Μάλιστα, σε αυτή την περίπτωση είναι υποχρεωμένος να εκτίσει τόσο την ποινή της οποίας η εκτέλεση ανεστάλη όσο και την ποινή που του επιβάλλεται με τη νέα καταδίκη. Εάν όμως σε αυτό το διάστημα ο καταδικασθείς δεν διαπράξει νέο αδίκημα, η καταδίκη θεωρείται σαν να μην έχει απαγγελθεί. Ο θεσμός εφαρμόζεται σε άτομα που δεν έχουν υποστεί άλλη ποινική καταδίκη και εφόσον η ποινή που τους επέβαλε το δικαστήριο είναι σχετικά μικρή».

Από την άλλη πλευρά, έχουμε την αναστολή υπό επίβλεψη (probation). Σε αυτή την περίπτωση, «ο δικαστής αποφαίνεται μόνο σχετικά με την ενοχή, ενώ δεν προχωρά σε έκδοση απόφασης της ποινής. Επίσης, σε αντίθεση με την απλή αναστολή, ο δράστης τοποθετείται υπό την επίβλεψη και καθοδήγηση αρμοδίων οργάνων –επιμελητών- που τον βοηθούν να επανενταχθεί ομαλά στην κοινωνία. Τέλος, το δικαστήριο, αναστέλλοντας την επιβολή της ποινής, επιβάλλει στον δράστη την τήρηση ορισμένων όρων, π.χ. να κάνει μία ορισμένη εργασία, να μη συχνάζει σε ορισμένους τόπους, κ.λπ. Το όργανο που έχει αναλάβει την επίβλεψη παρακολουθεί εάν το υπό δοκιμασία άτομο συμμορφώνεται με τους κανόνες που του έχουν επιβληθεί.

Εάν όμως παραβιάσει κάποιον από αυτούς, μπορεί να παραπεμφθεί πάλι στο δικαστήριο, το οποίο έχει τη δυνατότητα να λάβει επιπρόσθετα μέτρα ή, εάν το κρίνει αναγκαίο, να ανακαλέσει την αναστολή και να προχωρήσει στην επιβολή της ποινής. Η απόλυση του καταδίκου υπό όρο συνιστά ένα σημαντικό σωφρονιστικό μέσο μεταχείρισης σε ελεύθερο περιβάλλον. Είναι αξιοσημείωτο ότι πρόκειται για τον παλαιότερο, για τη χώρα μας, θεσμό εναλλακτικής έκτισης της ποινής κατά της ελευθερίας (Ν. 811/1917 «περί προσωρινής απολύσεως των καταδίκων εκ των φυλακών»).

Οι ρίζες του συγκεκριμένου θεσμού ανάγονται στην Αγγλία. Κατ’ ουσίαν, προέκυψε από το θεσμό «της χάριτος» κατά την έκτιση της ποινής της εξορίας στις αποικίες. Ειδικότερα, το έτος 1791 χορηγήθηκε στον κυβερνήτη της νοτίου Ν. Ουαλίας το δικαίωμα να απονέμει χάρη στους κατάδικους που μεταφέρονταν στην Αυστραλία, με την προϋπόθεση να παραμείνουν στην αποικία. Ο εν λόγω θεσμός έφερε το όνομα conditional pardon, και αποσκοπούσε περισσότερο σε έναν πρακτικό σκοπό: τον αποικισμό της Αυστραλίας.

Μετά την εκτέλεση της ποινής και την απόλυση από τη φυλακή, η επίτευξη της ομαλής κοινωνικής επανένταξης αναδείχθηκε σε μείζον ζήτημα που απασχόλησε τους εγκληματολόγους.

Έτσι, γεννήθηκε ο τρίτος θεσμός που εφαρμόζεται σε ελεύθερο περιβάλλον, η μετά την εκτέλεση της ποινής προστασία (after care), η οποία όμως έφερε στην επιφάνεια σοβαρά νομοθετικά προβλήματα, όπως το εάν πρέπει να είναι υποχρεωτική ή προαιρετική ή εάν πρέπει να ανατεθεί σε δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς.

Ο πρώτος θεσμός που περιλαμβάνει η μεταχείριση σε ανοικτό περιβάλλον είναι η κράτηση σε ανοικτό σωφρονιστικό κατάστημα. Όπως υποδηλώνει το όνομά της, κύριο χαρακτηριστικό της είναι η οργάνωση και λειτουργία της φυλακής βάσει προτύπων, αξιών και κανόνων που ισχύουν στην ελεύθερη κοινωνία.
Ιστορικά, το 1891 καθιερώνεται το πρώτο κατάστημα ανοιχτής σωφρονιστικής μεταχείρισης στο Witzwill, κοντά στη Βέρνη.

Ο δεύτερος θεσμός αφορά την εξωτερική εργασία των καταδίκων. Σύμφωνα με αυτόν, ο κατάδικος μπορεί να ασκεί την επαγγελματική του δραστηριότητα ακολουθώντας τους όρους εργασίας των εργαζομένων που ζουν στην ελεύθερη κοινωνία.

Η βασική διαφορά εντοπίζεται στην υποχρέωση του τροφίμου να επιστρέφει στη φυλακή με την ολοκλήρωση της εργασίας του. Ωστόσο, ο θεσμός της εξωτερικής εργασίας προορίζεται για ένα συγκεκριμένο αριθμό καταδίκων που πληροί ορισμένες προϋποθέσεις, όπως να μην είναι υπότροπος και να μην εκτίει μακροχρόνιες ποινές. Στην Ελλάδα, ο Ν.3312/1950 προβλέπει την τοποθέτηση σε εξωτερική εργασία μόνο των κρατουμένων σε ανοικτά σωφρονιστικά καταστήματα.

Τέλος, αξίζει να αναφερθεί ότι η «ποινική» φυλακή, μέχρι την τελική καθιέρωση των σωφρονιστικών συστημάτων, ακολούθησε μία μακρά πορεία εξελικτικών φάσεων που διαφοροποιούνται εμφανώς μεταξύ τους, γιατί στηρίζονται σε διαφορετικές αντιλήψεις σχετικά με τη μορφή της «κατάλληλης» μεταχείρισης. Πρόκειται για τις: Σωφρονιστική Εποχή ή αλλιώς Εποχή των Σωφρονιστηρίων, Προοδευτική Εποχή, Βιομηχανική Εποχή, Εποχή της Αναμορφωτικής Μεταχείρισης και Νεο-ανταποδοτική Εποχή. Μάλιστα, κατά την πρώτη και δεύτερη περίοδο δημιουργήθηκαν τα σωφρονιστικά συστήματα που διαδραμάτισαν εξέχοντα ρόλο στην ιστορία της σωφρονιστικής, αλλά αυτό ας αποτελέσει το θέμα άλλου άρθρου.

Έχουμε ακόμα πολλά να πούμε, γιατί το θέμα είναι τεράστιο, μας αφορά όλους και διαρκώς δίνει το έναυσμα για συζήτηση και βέβαια προβληματισμό.

Ενδεικτική ελληνόγλωσση και ξενόγλωσση βιβλιογραφία
• Σ. Αλεξιάδης, Σωφρονιστική, 4η έκδ., Αθήνα-Θεσσαλονίκη: Σάκκουλας, 2001.
• Σ. Αλεξιάδης, Γ. Πανούσης, Σωφρονιστικοί Κανόνες, Αθήνα-Κομοτηνή: Α.Ν. Σάκκουλας, 2002.
• Κ. Γαρδίκας, Εγκληματολογία: Σωφρονιστική, τόμ. Γ΄, 3η έκδ., Αθήνα-Κομοτηνή: Α.Ν. Σάκκουλας, 2001.
• Η. Δασκαλάκης, Μεταχείριση Εγκληματία, Αθήνα-Κομοτηνή: Α.Ν. Σάκκουλας, 1985.
• Χ. Δημόπουλος, Η Φυλακή: Ιστορική και Αρχιτεκτονική Προσέγγιση, Αθήνα-Κομοτηνή: Α.Ν. Σάκκουλας, 2003.
• Ε. Λαμπροπούλου, Κοινωνικός Έλεγχος του Εγκλήματος, Αθήνα: Παπαζήσης, 1994.
• Π. Μπρακουμάτσος, «Σκέψεις και Προτάσεις για την Ελληνική Σωφρονιστική Πολιτική» στο Κ. Σπινέλλη, Α. Τσήτουρα (υπεύθυνες έκδ.), Κρατούμενοι και Δικαιώματα του Ανθρώπου, Αθήνα: Α.Ν. Σάκκουλας, 1996.
• Ν. Κουράκης, Ποινική Καταστολή,
• Γ. Πανούσης, Η Ποιητική του Φυλακισμένου Χώρου, Αθήνα: Α.Ν. Σάκκουλας, 2002.
• Γ. Πανούσης, Η Σωφρονιστική Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα: Από τον Κυνισμό της Εργασίας στην Ουτοπία της Αγωγής;, Αθήνα-Κομοτηνή: Α.Ν. Σάκκουλας, 1989.
• Κ. Σπινέλλη, «Θεσμικά Πλαίσια, Όρια και Ιδεολογικοπολιτικοί Άξονες του Κώδικα Βασικών Κανόνων για τη Μεταχείριση των Κρατουμένων», Σύγχρονα Θέματα, 41-42, Ιούνιος 1990.
• Χ. Σταυροπούλου, «Η Εξέλιξη της Αρχιτεκτονικής των Φυλακών», Σύγχρονα Θέματα, Σύγχρονα Θέματα, 41-42, Ιούνιος 1990.
• R. Matthews, Doing Time: An Introduction to the Sociology of Imprisonment, N. York: Palgrave, 1999.
• S. McConville, «The Victorian Prison: England, 1865-1965» στο N. Morris, D. Rothman (επιμ), The Oxford History of the Prison: The Practice of Punishment in Western Society, Oxford: Oxford University Press, 1996.
• Ph. Purpura, Criminal Justice: An introduction, Boston: Butterworth-Heinemann, 1997.
• R. Rede, What is punishment for and how does it relate to the concept of community?, Cambridge: Cambridge University Press, 1991.

1 Comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Εκπαιδευτικά, Ζητήματα Κοινωνικά

Απονομή χρυσού μεταλλίου στη φοιτητική ομάδα «iGEM Thessaloniki» στον Παγκόσμιο Διαγωνισμό Συνθετικής Βιολογίας iGEM 2019

Η φοιτητική ομάδα «iGEM Thessaloniki» κατέκτησε την πρωτιά στον Παγκόσμιο Διαγωνισμό Συνθετικής Βιολογίας iGEM 2019, ο οποίος πραγματοποιήθηκε στη Βοστώνη των ΗΠΑ.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ομάδα “iGEM Thessaloniki” διακρίθηκε μεταξύ 5.000 διαγωνιζομένων ερευνητικών ομάδων από κορυφαία πανεπιστήμια (ΜΙΤ, Cambridge, Oxford, Harvard κ.ά.) 40 χωρών, που αξιολογήθηκαν από 120 κριτές παγκοσμίου φήμης και έλαβε το χρυσό μετάλλιο. Το έτος 2017 η ίδια ομάδα είχε επίσης βραβευτεί με χρυσό μετάλλιο, ενώ το 2018 είχε κερδίσει το ασημένιο μετάλλιο.

Βλ.σχετικά https://www.protothema.gr/greece/article/949744/hruso-gia-ellines-foitites-anamesa-se-5000-sunupopsifious-apo-mit-cambridge-oxford-kai-harvard/

Πόσο ελπιδοφόρο μήνυμα είναι να διαπρέπουν στην επιστήμη τους οι φοιτητές μας, η νέα γενιά της χώρας μας, στην οποία πιστεύουμε και ελπίζουμε ότι θα καταφέρει να κατακτήσει πολύ σημαντικές κορυφές σε νευραυλγικούς τομείς της έρευνας και την επιστήμης.

Άλλωστε, οι φοιτητές μας διακρίνονται στο εξωτερικό και σε διεθνείς διαγωνισμούς και είναι πολύ σημαντικό να προβάλλεται η σπουδαία δουλειά της και η πολύ σκληρή προσπάθειά που απαιτεί προσωπικές θυσίες και αναμφίβολα έχει αντικειμενικές δυσκολίες.

Είναι από τα πολύ όμορφα νέα της ημέρας που πιστεύω ότι έχουμε ανάγκη να διαβάζουμε και δίνει και σε εμάς δύναμη, γεννώντας ελπίδα!!

Πάντα με συγκινούν αυτά τα νέα…..Μπράβο παιδιά!!! Μας κάνετε πολύ πολύ υπερήφανους!!!

Μπαίνουμε μάθημα….Καλή συνέχεια στην υπέροχη παρέα του blog!!

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εκπαιδευτικά, Ζητήματα Κοινωνικά