Interview_3

Συνέντευξη Τρίτη: (11/8/2011)

Ο συγγραφέας, κ. Μάνος Κοντολέων, απαντά σε ζητήματα που αφορούν τη λογοτεχνία στο πλαίσιο μίας μεταβατικής περιόδου. Πρόκειται για μία συνέντευξη που μου προκάλεσε μεγάλη συγκίνηση, γιατί τα βιβλία του συγκεκριμένου συγγραφέα με έχουν “ταξιδέψει” ως έφηβη και με έχουν κάνει να αγαπήσω τη λογοτεχνία ακόμα περισσότερο. “Το Ταξίδι που Σκοτώνει” και η “Γεύση Πικραμύγδαλου” ήταν τα αγαπημένα μου βιβλία στα τρυφερά εκείνα χρόνια της εφηβείας…..

Λίγα λόγια για το συγγραφέα: Ο Μάνος Κοντολέων γεννήθηκε στην Αθήνα από γονείς που κατάγονταν από τη Σμύρνη της Μικράς Ασίας. Σπούδασε Φυσική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, αλλά ασχολείται με τη λογοτεχνία από τα παιδικά του χρόνια δημοσιεύοντας κείμενά του στο περιοδικό “Διάπλαση των Παίδων”. Την πρώτη του εμφάνιση στα Γράμματα την κάνει το 1969 συμμετέχοντας σε ανθολογία νέων πεζογράφων και το 1979 κυκλοφορεί το πρώτο του βιβλίο. Έχει ασχοληθεί με όλα τα είδη του πεζού λόγου: μυθιστόρημα, νουβέλα, διήγημα, παραμύθι, θέατρο και δοκίμιο. Έχει κατά καιρούς συνεργαστεί με διάφορες εφημερίδες και περιοδικά (Καθημερινή, Αυγή, Βήμα, Βραδινή, Αδέσμευτος, Ελεύθερος Τύπος, Διαβάζω, Αντί, Τραμ, Πόρφυρας, Λέξη, Ρόδι, Γεια Χαρά κ.λπ.) δημοσιεύοντας κριτικές, άρθρα και λογοτεχνικά κείμενα. Έχει μεταφράσει αρκετά βιβλία για παιδιά και νέους. Είναι μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων, του Ελληνικού Τμήματος της ΙΒΒΥ, ιδρυτικό μέλος της Λέσχης Έρευνας και Μελέτης της Παιδικής Λογοτεχνίας “Διαδρομές”. Έχει διατελέσει μέλος των Δ. Σ του ΕΚΕΒΙ, της Εταιρείας Συγγραφέων και του Ελληνικού Τμήματος της ΙΒΒΥ. Είναι, επίσης, Αντιπρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος της Unicef. Έχει τιμηθεί δύο φορές (1997 και 2009) με Κρατικό Βραβείο, ενώ υπήρξε υποψήφιος για τα Διεθνή Βραβεία Άντερσεν και Λίνγκστριγκ. Βιβλία του έχουν κατά καιρούς βραβευτεί από την Εταιρεία Ελλήνων Λογοτεχνών, από τον Κύκλο Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου και περιλαμβάνονται σε διάφορες ανθολογίες πεζογραφίας και δοκιμίου. Ένα μυθιστόρημά του (“Το Ταξίδι που Σκοτώνει”) έχει μεταφερθεί στην τηλεόραση, ενώ άλλα έργα του έχουν μεταφερθεί στο θέατρο. Η σύζυγος του, Κώστια Κοντολέων, είναι συγγραφέας και μεταφράστρια και έχουν αποκτήσει δυο παιδιά. Μολονότι ζει στην Αθήνα, συχνά «μεταναστεύει» στον Άγιο Λαυρέντιο, ένα γραφικό χωριό του Πηλίου.

-Κύριε Κοντολέων, σπουδάσατε Φυσική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Οι σπουδές σας σε αυτό το αντικείμενο επηρέασαν τον τρόπο σκέψης και σε ένα δεύτερο επίπεδο τον τρόπο γραφής σας; Πιστεύετε, δηλαδή, ότι η φυσική συνδυάζεται με τον μαγικό κόσμο της μυθιστορίας ή είναι δύο τελείως διαφορετικοί δρόμοι;

-Δεν ήταν συνειδητή επιλογή μου το να φοιτήσω στο Φυσικό Τμήμα της Φυσικομαθηματικής Σχολής του Πανεπιστήμιου Αθηνών. Για κάποιους λόγους, έτυχε… Αλλά ομολογώ πως τα τέσσερα χρόνια που αφιέρωσα στην σπουδή μιας τόσο βασικής επιστήμης, επηρέασαν και τον τρόπο όχι τόσο της συγγραφικής μου σκέψης, όσο κυρίως τον τρόπο που οι συγγραφικές μου εμπνεύσεις υλοποιούνται. Οι βασικοί νόμοι της Φυσικής διέπουν και τη λογοτεχνική σύνθεση.

-Ασχολείστε με τη λογοτεχνία από τα παιδικά σας χρόνια, δημοσιεύοντας στο περιοδικό “Διάπλαση των Παίδων” κείμενά σας. Ποια βαθύτερη ανάγκη σας ώθησε να γράψετε ως παιδί και ποιες ήταν οι αντιδράσεις της οικογένειας και των φίλων εκείνη την εποχή;

-Νομίζω πως από παιδί ήθελα να εκφράσω τον προσωπικό μου τρόπο σκέψης και να τον κάνω γνωστό σε ένα όσο γίνεται πιο πλατύ κοινό. Ήθελα ακόμα να μοιράζομαι σκέψεις και συναισθήματα με τους άλλους. Έτσι στράφηκα στη λογοτεχνία. Σε αυτή την αυθόρμητη έκφρασή της προσωπικότητάς μου είχα την τύχη να βρω αμέριστη συμπαράσταση από τους δικούς μου.

-Θα ήθελα να μας μιλήσετε για τον τρόπο με τον οποίο γράφετε ένα μυθιστόρημα, ώστε να μας “μυήσετε” στον μαγικό κόσμο της συγγραφής. Για παράδειγμα, γνωρίζετε από την αρχή το τέλος της ιστορίας ή την εξελίσσετε στην πορεία;

-Συνήθως το γνωρίζω. Συνήθως σχεδιάζω σε γενικές γραμμές όλη την ιστορία που θα αφηγηθώ. Αλλά αυτό δε σημαίνει πως κατά τη διάρκεια της συγγραφής δεν προχωρώ σε κάποιες ανατροπές. Κυρίως ανατροπές όχι τόσο γεγονότων, όσο αποχρώσεων. Εννοώ πως καθώς προχωρώ στη συγγραφή κατανοώ καλύτερα και το θέμα μου και τους ήρωές μου. Κι έτσι το τελικό αποτέλεσμα ενώ συνήθως είναι αυτό που είχα σχεδιάσει, παράλληλα είναι κάτι το νέο, κάτι που και με εμένα με ξαφνιάζει.

-Ποιες είναι οι κυριότερες πηγές έμπνευσής σας; Διαφοροποιούνται με την πάροδο των ετών;

-Πιστεύω πως αυτά που κατά καιρούς έχω γράψει, περιγράφουν και τον τρόπο που ζούσα και εισέπραττα τις εμπειρίες της ζωής. Είμαι συγγραφέας που από τη μια βάζω τον ίδιο μου τον εαυτό μέσα στα βιβλία μου και από την άλλη χρησιμοποιώ αυτά που βλέπω να ζούνε οι συνάνθρωποί μου –δικοί μου ή ξένοι.

-Ποιοι είναι οι αγαπημένοι σας Έλληνες και ξένοι συγγραφείς; Ξεχωρίζετε λογοτέχνες της νέας γενιάς;

-Διαβάζω τόσα πολλά βιβλία, Ελλήνων και ξένων συγγραφέων, που θα ήταν εντελώς μάταιο να προσπαθήσω να φτιάξω έναν κατάλογο με εκείνους που με επηρέασαν ή με όσους αγάπησα. Και πάντα χαίρομαι να πέφτω πάνω σε νέα ταλέντα και αν μπορώ κάνω κάθε τι για να βοηθήσω την αναγνώρισή τους.

Ποια είναι, κατά τη δική σας άποψη, τα “συστατικά” ενός επιτυχημένου μυθιστορήματος; Τι είναι αυτό που κάνει ένα μυθιστόρημα ξεχωριστό;

-Θα σας έλεγα η γλώσσα, οι χαρακτήρες, η δομή… Αλλά τελικά συνταγή δεν υπάρχει. Υπάρχει από τη μια ταλέντο και από την άλλη δουλειά… Δουλειά υπεύθυνη και καθημερινή.

-Όλα τα έργα ενός δημιουργού είναι τα “πνευματικά παιδιά” του. Υπάρχει όμως κάποιο από τα έργα σας που ξεχωρίζετε, που έχετε αγαπήσει λίγο περισσότερο και για ποιο λόγο;

-Υπάρχουν. Αλλά ακριβώς επειδή είναι όλα τους παιδιά μου, δεν θα ήθελα ποτέ να εκφράσω δημόσια τις τυχόν προτιμήσεις μου. Άλλωστε για τους αναγνώστες μου δεν θα είχε καμιά σημασία. Εκείνοι κάνουν τις δικές τους επιλογές.

-Κύριε Κοντολέων, στο σημείο αυτό θα ήθελα να μιλήσουμε για την εφηβική λογοτεχνία. Από τη δική σας εμπειρία, ο έφηβος σήμερα διαβάζει λογοτεχνία; Ποιες είναι οι διαφορές που εσείς εντοπίζετε ανάμεσα στον έφηβο αναγνώστη του χθες και του σήμερα;

-Αν κανείς κρίνει από τον αριθμό των αντιτύπων που κάθε χρόνο αγοράζονται, θα πρέπει να πει πως ναι, υπάρχει αύξηση των εφήβων αναγνωστών. Αλλά εγώ περισσότερο ενδιαφέρομαι όχι για το πόσοι είναι εκείνοι οι έφηβοι που αγοράζουν βιβλία, αλλά τι είδους λογοτεχνία διαβάζουν. Και στον τομέα αυτό είμαι μάλλον αισιόδοξος. Μπορεί στη λογοτεχνία για παιδιά, όπως και στη λογοτεχνία των ενηλίκων να υπάρχει αρκετή ‘σκαρταδούρα’, αλλά κάτι τέτοιο δε συμβαίνει στη λογοτεχνία για εφήβους. Τα βιβλία που στην χώρα μας κυκλοφορούν –ελληνικά ή μεταφρασμένα- είναι στην πλειοψηφία τους καλά.

-Τι είδους βιβλία προτιμάει ο έφηβος του σήμερα;

-Οι κατά καιρούς μόδες τον σπρώχνουν άλλοτε σε φαντασίας, άλλοτε σε περιπέτειας μυθιστορήματα… Αλλά σταθερά οι έφηβοι προτιμούν τα λογοτεχνικά έργα που αναφέρονται στον δικό τους εσωτερικό κόσμο.

-Με ποιον τρόπο πιστεύετε ότι οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί θα μπορούσαν να δείξουν στα παιδιά και τους εφήβους τη μαγεία που κρύβεται μέσα στα βιβλία; Πώς σε μία κοινωνία τόσο σκληρή, ανταγωνιστική, με σοβαρά κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα και την τεχνολογία να κυριαρχεί σε κάθε τομέα δράσης, ο νέος μπορεί να αγαπήσει τη λογοτεχνία; Ποιες είναι οι δικές σας προτάσεις;

-Μία και μόνο πρόταση έχω να κάνω. Να αγαπώ εγώ τη λογοτεχνία. Με άλλα λόγια το παράδειγμα.

-«Λογοτεχνία και Διαδίκτυο»:Ποια είναι η δική σας άποψη; Έχει μέλλον;

-Νομίζω πως ναι. Η τεχνολογία στην υπηρεσία της Τέχνης. Δεν ξέρω πως ακριβώς θα υλοποιηθεί κάτι τέτοιο, αλλά πιστεύω πως θα γίνει…

-Γράφετε και για παιδιά και για εφήβους και για ενήλικες. Ποιο είναι το πιο “απαιτητικό” αναγνωστικό κοινό; Οι ενήλικες του σήμερα τι βιβλία προτιμάνε να διαβάζουν;

-Όταν γράφω έχω εγώ απαιτήσεις από τον εαυτό μου. Και είναι πάντα αυτές οι απαιτήσεις σκληρές –είτε γράφω για παιδιά , είτε για εφήβους ή για ενήλικες. Τελικά οι διαχωρισμοί οι ηλικιακοί δεν έχουν να κάνουν με τη συγγραφική μου ταυτότητα, αλλά με τις ταυτότητες των αναγνωστών μου. Σχετικά δε με το τι βιβλία προτιμάνε να διαβάζουν οι ενήλικες σήμερα, δεν χρειάζεται εγώ να σας το πω… Μια ματιά στους καταλόγους των Best sellers θα σας δώσει την απάντηση.

-Είσαστε ένας συγγραφέας με ευαισθησίες. Πώς βιώνετε την επικρατούσα οικονομική και κοινωνική κατάσταση στη χώρα μας; Πιστεύετε ότι υπάρχει διέξοδο από την κρίση;

-Πιστεύω πως η ζωή συνεχίζεται. Διέξοδος από την κρίση κάποια στιγμή θα υπάρξει. Σημασία έχει να δούμε όχι την γενική κρίση, αλλά την ατομική… Τα ατομικά μας αδιέξοδα. Η ζωή, είπαμε, πως συνεχίζεται. Η ζωή όμως του καθένας μας είναι πεπερασμένη. Και νομίζω πως ακριβώς αυτό είναι το ευαίσθητο σημείο που και ως άνθρωπο και ως συγγραφέα με ενδιαφέρει.

-Μπορούν οι πνευματικοί άνθρωποι αυτής της χώρας – π.χ. συγγραφείς, ακαδημαϊκοί- να παίξουν ένα σημαίνοντα ρόλο σε αυτή την κρίσιμη κατάσταση και με ποιον τρόπο;

-Για να παίξεις ρόλο σε μια τέτοια στιγμή, θα πρέπει να ήσουν στις επάλξεις συνέχεια από τα πριν. Οι πνευματικοί άνθρωποι αυτής της χώρας εδώ και πολύ καιρό είχαν κλειστεί σε σαλόνια…

-Ποια είναι η δική σας συμβουλή στους νέους ανθρώπους που θέλουν να ασχοληθούν με τη συγγραφή σήμερα;

-Ναι διαβάζουν, να σκέφτονται, να προβληματίζονται, να αμφισβητούν να τολμούν…. Να γράφουν.

-Κλείνοντας, θα ήθελα να μας πείτε τι ετοιμάζετε αυτή την περίοδο.

-Αυτό ας μείνει προς ώρας κρυφό…

-Κύριε Κοντολέων, σας ευχαριστώ πάρα πολύ για αυτήν τη συνέντευξη. Είσαστε ένας συγγραφέας που εκτιμώ και θαυμάζω. Σας ευχαριστώ, γιατί με έχετε “ταξιδέψει” με τα βιβλία σας και έχετε επηρεάσει και τον δικό μου τρόπο σκέψης και γραφής.

-Εγώ σας ευχαριστώ. Η επαφή με τον αναγνώστη είναι πάντα το ζητούμενο ενός έργου. Σας ευχαριστώ, λοιπόν, και εκ μέρους των ηρώων μου.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s