Monthly Archives: January 2013

Τρομοκρατία

Η τρομοκρατία είναι ένα πολυσύνθετο φαινόμενο με βαθιές ιστορικές, πολιτικές και κοινωνικές ρίζες. Οι επιπτώσεις της συχνά έχουν τεράστιο αντίκτυπο στην πορεία της ανθρωπότητας. Ωστόσο, είναι εξαιρετικά δύσκολο να την προσδιορίσουμε με απόλυτη ακρίβεια. Όπως εύστοχα έχει διατυπωθεί από έναν διεθνολόγο: «Την τρομοκρατία είναι δύσκολο να την ορίσεις, αλλά την καταλαβαίνεις». Ασφαλώς, αυτό που εξ αρχής πρέπει να τονισθεί είναι ότι η τρομοκρατία αποτελεί μια πολιτική έννοια και όχι παν ό,τι τρομάζει, όπως ισχυρίζονται ορισμένοι.
Το ερώτημα «τι είναι τρομοκρατία» και κατ’ επέκταση «ποιος είναι τρομοκράτης» παραμένει μέχρι σήμερα αναπάντητο, κυρίως λόγω της πληθώρας των ερμηνειών που επιδέχεται αυτή η έννοια. Με άλλα λόγια, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει ένας καθολικά αποδεκτός ορισμός περί «τρομοκρατίας» και «τρομοκρατών», αλλά ερμηνεύονται κατά το δοκούν. Είναι αξιοσημείωτο ότι ενώ το σύνολο των αναλύσεων και των επιστημονικών προσεγγίσεων διέπεται από την άποψη ότι τόσο η έννοια, όσο και η πρακτική της τρομοκρατίας είναι ιστορικό και πολιτικό γεγονός, δεν ασχολείται καθόλου με τις αιτίες γένεσης, ύπαρξης, εξέλιξης και πρόληψής της. Οι μελετητές περιορίζονται σε παραινέσεις προς τις κυβερνήσεις για τη θέσπιση ενός νομοθετικού πλαισίου που θα αποσκοπεί στην αντιμετώπιση ή καταστολή του φαινομένου της τρομοκρατίας ή απλώς καταγράφουν τις ποικίλες μορφές έκφρασής της.
Επιχειρώντας, μία σύντομη ιστορική αναδρομή, θα λέγαμε ότι η έννοια της τρομοκρατίας συναντάται σε πολλά κείμενα αρχαίων συγγραφέων και κυρίως Ελλήνων φιλοσόφων. Η λέξη «τρομοκρατία» για πρώτη φορά απαντάται στη Γαλλική Επανάσταση του 1789, καθώς ο συγκεκριμένος όρος χρησιμοποιήθηκε από τους Ιακωβίνους, την πιο ακραία πτέρυγα της Επανάστασης. Οι Ιακωβίνοι χρησιμοποίησαν πράξεις βίας και τρομοκρατίας προκειμένου να οικοδομήσουν τη νέα κοινωνική τάξη. Δεν δίσταζαν μάλιστα να εκτελούν άτομα που ανήκαν στην αριστοκρατία με μόνη αιτιολογία ότι ήσαν αριστοκράτες. Συχνά κατέφευγαν σε τρομοκρατικές ενέργειες προκειμένου να «τιμωρήσουν» τους αντιφρονούντες της επανάστασης. Την ίδια εποχή η λέξη «τρομοκρατία» ερμηνεύεται από το Λεξικό της Γαλλικής Ακαδημίας ως ‘σύστημα, καθεστώς του τρόμου’ και γρήγορα αποκτά αρνητική έννοια, ενώ στον «τρομοκράτη» αποδίδονται εγκληματικές προθέσεις. Σταδιακά, η τρομοκρατία ταυτίζεται με την εγκληματική δράση. Η τρομοκρατία που κορυφώθηκε από τον Μάρτιο του 1793 έως τον Ιούλιο του 1794 ταυτίστηκε με το καθεστώς του τρόμου. Η κυριαρχία των Ιακωβίνων οφείλεται στις εσωτερικές διεργασίες για πολιτική αλλαγή. Ένα κύριο χαρακτηριστικό των τρομοκρατικών επιθέσεων ήταν ότι δεν στρέφονταν μόνο εναντίον των μελών της αριστοκρατίας, αλλά και εναντίον άλλων επαναστατών.
Από τα μέσα του 19ου αιώνα όμως οι όροι «τρομοκρατία» και «τρομοκράτης» απέκτησαν αυτόνομο ιδεολογικό περιεχόμενο. Μάλιστα, το 1818 – 81 αναπτύχθηκε έντονη δράση Ρώσων επαναστατών κατά της αυταρχικής κυβέρνησης. Στο σύνολο της ευρωπαϊκής επικράτειας εμφανίζονται εθνικιστικές ομάδες, όπως των Ιρλανδών, των Μακεδόνων και των Αρμενίων στην Τουρκία, που διεκδικούν την αυτονομία τους καταφεύγοντας σε πράξεις βίας. Αργότερα, η Βιομηχανική Επανάσταση συνέβαλε στην ανάπτυξη της εθνικής συνείδησης και αποτέλεσε το πλαίσιο για την ανάπτυξη της τρομοκρατικής δράσης των αναρχικών του τέλους του 19ουαιώνα .Τα αναρχικά κινήματα έδρασαν σε χώρες, όπως η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και οι ΗΠΑ, όπου η ραγδαία ανάπτυξη οδήγησε σε ιδεολογικές αντιπαραθέσεις εξαιτίας της εκμετάλλευσης του ατόμου από τη νέα τάξη βιομηχάνων.
Στα τέλη του 19ου αιώνα κα στις αρχές του 20ου γενικεύεται το κύμα βίας. Το θεμελιώδες χαρακτηριστικό του είναι ότι πηγάζει από τις προϋπάρχουσες πολιτικές και κοινωνικές ανισότητες και αντιθέσεις, οι οποίες όμως μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν εκφράζονταν ιδεολογικά. Η αναρχική ιδεολογία συνεχίζει να διέπει αυτό το ευρύ κύμα βίας, αλλά η διαφορά με το παρελθόν είναι ότι αποτελεί πλέον μόνο ένα μέρος του. Στη διάρκεια αυτής της χρονικής περιόδου η καταπίεση πολιτών από αυταρχικές κυβερνήσεις, η έλλειψη δικαιωμάτων για τους μειονοτικούς πληθυσμούς και οι διεκδικήσεις λαών της αυτονομίας και ανεξαρτησίας τους, οδήγησαν στη δημιουργία κινημάτων που έδρασαν εκείνη την περίοδο. Ο Διαφωτισμός αποτέλεσε την ιστορική αφετηρία και την αιτία δημιουργίας αυτών των κινημάτων, καθώς παρείχε το φιλοσοφικό υπόβαθρο για να τεθούν υπό αμφισβήτηση από τους διανοούμενους της εποχής τα υπάρχοντα πολιτικά και οικονομικά συστήματα και συμφέροντα.
Επιστρέφοντας, τέλος, στη νεότερη εποχή, θα ήταν σκόπιμο να υπογραμμιστεί ότι από τις πρώτες κιόλας προσπάθειες που έγιναν προκειμένου να οριστεί το φαινόμενο της τρομοκρατίας κατά τη δεκαετία του 60 φάνηκε ότι υπάρχουν πολλές δυσκολίες, οφειλόμενες στα διαφορετικά ζητούμενα κάθε κοινωνίας, αλλά και στις διαφορετικές σκοπιμότητες κάθε κυβερνητικής εξουσίας. Παρ’ όλα αυτά σε αρκετούς ορισμούς της τρομοκρατίας που κατά καιρούς έχουν διατυπωθεί, κυρίως από κυβερνήσεις των ΗΠΑ, είναι φανερή η ταύτιση της τρομοκρατίας με το έγκλημα. Ακόμη και σήμερα παραμένει ρευστή η διάκριση ανάμεσα σε τρομοκρατική οργάνωση, εθνικό – απελευθερωτικό μέτωπο ή κίνημα πολιτικών διεκδικήσεων.
Συνοψίζοντας, πρέπει να επισημανθεί ότι μέσα στην πληθώρα των ορισμών περί τρομοκρατίας, διαχωρίζουμε τρεις τύπους ορισμών: οι θεωρούμενοι ως απλοί ορισμοί ταυτίζουν την τρομοκρατία με τη βία ή την απειλή χρήσης βίας με σκοπό τον εκφοβισμό ή την επίτευξη μιας αλλαγής στις στάσεις ή στις διαθέσεις μιας ομάδας πληθυσμού. Μια δεύτερη κατηγορία ορισμών την εντάσσουν σε ένα καθαρά νομικό πλαίσιο και προσπαθούν να την αντιμετωπίσουν ποινικά, ταυτίζοντάς την με την εγκληματική βία. Τέλος, έχουμε τους αναλυτικούς ορισμούς που επικεντρώνονται στην πολιτική διάσταση και στα κοινωνικά κίνητρα που έχουν ή ισχυρίζονται ότι έχουν οι δράστες.
Σε γενικές γραμμές η τρομοκρατία διακρίνεται σε τέσσερις κατηγορίες.
• Η πρώτη κατηγορία περιλαμβάνει τα απελευθερωτικά κινήματα, με εθνικό ή θρησκευτικό χαρακτήρα, τα οποία έχουν λαϊκή βάση και κάνουν χρήση ένοπλων δυνάμεων. Τα κινήματα αυτά στοχεύουν στην αυτό-κυβέρνηση ή ανεξαρτησία. Σε αυτή την κατηγορία ανήκει η Παλαιστινιακή Απελευθερωτική Οργάνωση και ο IRA.
• Η δεύτερη κατηγορία περιλαμβάνει τους αντι – ιμπεριαλιστές ή επαναστατικές ομάδες, χωρίς λαϊκό έρεισμα, που συνήθως μάχονται για την πάλη των τάξεων και χρησιμοποιούν τον ένοπλο αγώνα, εφαρμόζοντας και την τακτική του αντάρτικου πόλεων σε μη δημοκρατικές κοινωνίες, όπως είναι οι: Tupamaros στην Ουρουγουάη, Marighella στην Βραζιλία και Montoneros στην Αργεντινή.
• Η τρίτη κατηγορία περιλαμβάνει τις περιθωριακές πολιτικές ομάδες που επιδιώκουν να φέρουν την επανάσταση σε δημοκρατικές βιομηχανοποιημένες κοινωνίες. Δεν έχουν λαϊκό έρεισμα, ενώ η στρατηγική τους στηρίζεται στην ιδεολογική θέση ότι το σύστημα είναι καταπιεστικό. Εδώ εντάσσονται οι Ερυθρές Ταξιαρχίες και οι Weathermen.
• Η τέταρτη κατηγορία περιλαμβάνει την κρατική και παρακρατική τρομοκρατία που στοχεύουν στη διατήρηση της κυριαρχίας τους σε κράτη και κοινωνικές ομάδες. Γι’ αυτό αποβλέπουν στην απόκτηση οπαδών ακόμη και μέσα στα πλαίσια του εκφοβισμού, αλλά και στην εξόντωση (συχνά σε μαζική κλίμακα) των πραγματικών ή εν δυνάμει αντιπάλων τους.
Συμπερασματικά, η τρομοκρατία θα παραμείνει ένα από τα σημαντικότερα διεθνικά ζητήματα και θα προκαλεί εθνικά, θρησκευτικά, πολιτικά και οικονομικά προβλήματα μέχρι οι κοινωνίες και τα κράτη να αναζητήσουν τις γενεσιουργικές αιτίες της και να κατανοήσουν ότι είναι απαραίτητη η πολιτική αντιμετώπιση του φαινομένου.
Αναμφίβολα, η ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών συνέβαλε αποφασιστικά στην αλλαγή της φύσης των τρομοκρατικών χτυπημάτων. Στη σύγχρονη εποχή, δηλαδή, παρατηρείται μια σημαντική διαφοροποίηση στη στρατηγική, αλλά και στη φιλοσοφία της τρομοκρατίας, συγκριτικά με παρελθούσες εποχές. Το γεγονός αυτό σε μεγάλο βαθμό είναι άμεση ή έμμεση συνέπεια της τεχνολογικής εξέλιξης, κυρίως σε ό,τι αφορά τα μέσα μεταφοράς, τα μέσα ενημέρωσης και τον χρησιμοποιούμενο οπλισμό. Ειδικότερα, είναι πλέον σύνηθες φαινόμενο να αποτελεί η κάλυψη μιας τρομοκρατικής ενέργειας από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης τον πρωταρχικό σκοπό των τρομοκρατών. Οι τρομοκράτες στη σημερινή κοινωνία δύνανται να «σκηνοθετήσουν» ένα χτύπημά τους προκειμένου να σκορπίσουν τον πανικό, εφόσον γνωρίζουν ότι οι ενέργειες τους θα μεταδοθούν με απευθείας συνδέσεις σε ολόκληρο τον κόσμο.
Κατά συνέπεια, λόγω των ευρύτατων τεχνολογικών αλλά και κοινωνικών αλλαγών η τρομοκρατία στην εποχή μας αποκτά νέο «πρόσωπο». Μολονότι είναι πολύ δύσκολο να την ορίσουμε, τουλάχιστον μπορούμε να προσδιορίσουμε τις ποικίλες μορφές της: πυρηνική, χημική, βιολογική και ηλεκτρονική. Οι τρομοκράτες «νέας γενιάς», του 21ου αιώνα δηλαδή, έχουν μια σχέση εξάρτησης από τις τεχνολογικές δυνατότητες που προσφέρουν τα ΜΜΕ και κατά κύριο λόγο η τηλεόραση. Όπως έχει λεχθεί, ο τεράστιος και διαρκώς αυξανόμενος αντίκτυπος, όπως και η διάδοση, των τρομοκρατικών ενεργειών οφείλεται σχεδόν αποκλειστικά στην ανάπτυξη των ΜΜΕ και κυρίως στην τηλεοπτική εικόνα, η οποία συχνά λειτουργεί ως όργανο προπαγάνδας. Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι σε διεθνές επίπεδο τα τρομοκρατικά χτυπήματα έχουν γίνει πολύ πιο αιματηρά από τότε που τα ΜΜΕ δίνουν έμφαση σε αυτά, προβάλλοντάς τα με τρόπο δραματοποιημένο και διογκωμένο πολλές φορές. Σύμφωνα με πολλές μελέτες που πραγματεύονται το θέμα της τρομοκρατίας τα ΜΜΕ σε διεθνές επίπεδο έχουν μετατραπεί σε όργανο που μπορεί εύκολα να χρησιμοποιηθεί από τους τρομοκράτες προκειμένου οι ενέργειες τους να έχουν τεράστιες συνέπειες παγκοσμίως.
Στο σύγχρονο πολιτισμό των ΜΜΕ και της εικόνας είναι φυσικό επακόλουθο να υπάρχει στενή σχέση μεταξύ τρομοκρατίας και μέσων επικοινωνίας. Η αρχή και το τέλος της σύγχρονης δημοσιογραφίας είναι το «μάτι» της κάμερας. Ό,τι δεν καταγράφεται στην κάμερα είναι σαν να μην έχει συμβεί ποτέ. Η επίθεση στους Δίδυμους Πύργους ίσως να μην είχε λάβει πότε χώρα, εάν οι εμπνευστές της δεν ήταν βέβαιοι ότι το γεγονός θα καταγραφόταν σε απευθείας μετάδοση και θα αιχμαλώτιζε τα μάτια ολόκληρης της ανθρωπότητας.
Φτάνοντας στην χθεσινή επίθεση στο εμπορικό κέντρο του Αμαρουσίου, Mall, εκφράζω τον σοβαρό προβληματισμό μου για την επιλογή τοποθέτησης εκρηκτικού μηχανισμού στο συγκεκριμένο χώρο τη συγκεκριμένη μέρα και ώρα. Επιλέχθηκε το πρωί της Κυριακής, όπου στο εν λόγω εμπορικό συχνάζουν ως επί το πλείστον οικογένειες με παιδιά (βρέφη, παιδάκια του νηπιαγωγείου και του δημοτικού, έφηβοι) προκειμένου να παίξουν με τον κλόουν που έρχεται κάθε Κυριακή σε καφετέρια του Mall, να παρακολουθήσουν κινηματογραφικές παραστάσεις και να πιούνε το αναψυκτικό τους, συζητώντας τα νέα του σχολείου! Ένα τέτοιο χτύπημα «εντυπωσιασμού», όπου ναι μεν είχε προηγηθεί προειδοποιητικό τηλεφώνημα, χωρίς όμως ακριβή ενημέρωση για το μέρος τοποθέτησης του μηχανισμού, με προβληματίζει. Κατά την προσωπική μου άποψη, επιβεβαιώνει το «καμπανάκι» κινδύνου που έχουν κρούσει οι ειδικοί επιστήμονες, ότι δηλαδή στο πλαίσιο μίας κοινωνίας, όπου όλοι οι συνεκτικοί δεσμοί ακόμα και οι θεσμοί τελούν ή απειλούνται με κατάρρευση, η εγκληματικότητα θα λαμβάνει πολύ πιο επικίνδυνες διαστάσεις, νέες μορφές, νέα πρόσωπα και «προσωπεία» προς χάριν «εντυπωσιασμού», «εκφοβισμού», «πίεσης» για εξυπηρέτηση συγκεκριμένων συμφερόντων….. Ελπίζω και εύχομαι, από τα βάθη της ψυχής μου, να μη θρηνήσουμε αθώα θύματα….

Σχετική βιβλιογραφία

Μπόση, Μ. Περί του Ορισμού της Τρομοκρατίας, Αθήνα: Π. Τραυλός, 2000.
Βαφειάδης, Ν. “Ο Πολιτισμός της Κάμερας” στο Οι Ειδήσεις του Πολέμου και ο Πόλεμος κατά της Είδησης, Αθήνα: Λιβάνης, 2002.
Chaliand, G. Terrorism: from popular struggle to media spectacle, London: Saqi Books, 1987.
Gupta, S. The Replication of Violence: thoughts on international terrorism after September 11th 2001, London: Pluto Press, 2002.
Warldlaw, G. Political Terrorism: theory, tactics and counter-measures, Cambridge: Cambridge University Press, 1998, 2nd edition.

1 Comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας

Παρουσίαση παιδικού βιβλίου

Η αγαπημένη και βραβευμένη συγγραφέας, κ. Μαρία Ρουσάκη, η οποία «εγκαινίασε» στη σελίδα μας την πρώτη συνέντευξη για το έτος 2013, παρουσιάζει αυτό το Σάββατο, 19/1, στις 11:00 πμ στο Παράρτημα Κοντόπευκου (Χίου & Σωτήρος 2, Αγία Παρασκευή), το καινούργιο της βιβλίο «Ρέος, ο καλύτερος φίλος». Μαζί της η υπέροχη εμψυχώτρια, κ. Μαρία Λαγωνίκα.
Προσωπικά, εύχομαι, ολόψυχα, στην Μαρία καλή επιτυχία και προτρέπω τους φίλους-αναγνώστες να παρευρεθούν στην όμορφη εκδήλωση!! Είμαι σίγουρη ότι τόσο οι μικροί, όσο και οι μεγάλοι, θα αποκομίσουν σημαντικά πράγματα από την ανάγνωση του βιβλίου που έχει γραφτεί με πολλή αγάπη και μεράκι.

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Κοινωνικά, Uncategorized

Παραβατικότητα ανηλίκων στην κοινωνία της κρίσης

Η παραβατικότητα ανηλίκων αποτελεί, αναμφισβήτητα, ένα φλέγον ζήτημα, πολυσύνθετο και πολυδιάστατο, το οποίο αφορά ολόκληρη την κοινωνία και όχι μόνον τους ειδικούς. Πρωτίστως, στο πλαίσιο της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας που καταρρέει οικονομικά, κοινωνικά και «ηθικά», η παραβατικότητα ανηλίκων αλλάζει μορφή αποκτώντας μεγαλύτερη βιαιότητα. Όλοι εμείς, ως ενεργά μέλη της κοινωνίας, δεν πρέπει να παραμείνουμε απλοί θεατές, αλλά είναι υποχρέωσή μας να αντιδράσουμε! Οφείλουμε, σε αυτή την εξαιρετικά δύσκολη εποχή που διανύουμε, να είμαστε δίπλα στα παιδιά μας, στη νέα γενιά που έχει το δικαίωμα στη ζωή και το όνειρο. Η θέση των παιδιών μας είναι στα σχολεία και όχι στις φυλακές!! Δυστυχώς, όμως, όπως πολλές φορές έχω θίξει με τα κείμενά μου, το ελληνικό δημόσιο σχολείο, όπως εξακολουθεί να είναι δομημένο, περιθωριοποιεί τους μαθητές και τελικά τους διώχνει από τους κόλπους του, οδηγώντας τους ακόμα και στην παρανομία. Επομένως, πρεσβεύω την άποψη ότι, τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο, οφείλουμε όλοι μας να ενημερωθούμε για το πολυδιάστατο αυτό θέμα και να δουλέψουμε κυρίως όσον αφορά το κομμάτι της πρόληψης. Οφείλουμε, σε ένα δεύτερο επίπεδο, να πιέσουμε την οργανωμένη πολιτεία για τη λήψη αποτελεσματικών μέτρων στον τομέα της πρόληψης και της καταστολής.
Μία πολύ σπουδαία προσωπικότητα στο χώρο της εγκληματολογίας, ο Καθηγητής και Διευθυντής του περιοδικού the art of crime (βλ.σχετικά http://www.theartofcrime.gr), κ. Νέστωρ Κουράκης, σε συνέντευξη που είχε παραχωρήσει στον ασκούμενο δικηγόρο, κ. Μάνο Τεχνίτη, στο διαδικτυακό κανάλι art of crime web tv, για το επετειακό 20ο τεύχος την ελληνικής έκδοσης του περιοδικού, αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων σοβαρών ζητημάτων, στο θέμα της παραβατικότητας ανηλίκων. Έκρινα σκόπιμο, με το παρόν άρθρο, να αναφερθώ στις βασικές διαπιστώσεις στις οποίες προέβη ο κ. Κουράκης, οι οποίες δείχνουν την πραγματικότητα και μας αφυπνίζουν.
Κατ’ αρχάς, αναφέρθηκε στην κοινωνικοοικονομική κρίση και στη συσχέτισή της με τη δράση των ανηλίκων. Υποστήριξε ότι μία αρχική αντίδραση απέναντι στις εν λόγω συνθήκες μπορεί να χαρακτηριστεί υγιής. Από εκεί και πέρα όμως, μέσα σε μία κοινωνική αναστάτωση χαλαρώνουν οι κοινωνικοί δεσμοί ανάμεσα στα μέλη μιας κοινωνίας και εκεί ακριβώς έγκειται, κατά τον κ. Κουράκη, ο βίαιος τρόπος με τον οποίον τελείται από ανήλικο κάποιο έγκλημα, το οποίο σε προηγούμενες συνθήκες θα τελούνταν με πολύ μικρότερη βιαιότητα. Συνεπώς, οφείλουμε να δώσουμε έμφαση στις συνθήκες που διαμορφώνονται σήμερα στην κοινωνία μας, διότι αυτές δύναται να οδηγήσουν έναν ανήλικο όχι μόνο στην υιοθέτηση παραβατικής συμπεριφοράς, αλλά και στην τέλεση ενός ακραίου και βίαιου εγκλήματος.
Ο Καθηγητής αναφέρθηκε σε ένα ακόμα σημαντικό και επίκαιρο ζήτημα, αυτό των καταλήψεων στα σχολεία, τονίζοντας ότι οι καταλήψεις αποδεικνύουν ότι τα παιδιά μας δεν βλέπουν κάποια διέξοδο από τα υπάρχοντα προβλήματα και ότι έχουν πάψει να ονειρεύονται.
Ουσιαστικά, οι καταλήψεις είναι μία άλλη «κραυγή» διαμαρτυρίας και αγωνίας –θα έλεγα- απέναντι σε ένα καταπιεστικό σχολείο. Σε αυτό ακριβώς το σημείο, θα ήθελα να σταθώ εγώ προσωπικά, ως εκπαιδευτικός, και να αναζητήσω τις ευθύνες όλων των εκπαιδευτικών και ασφαλώς των εκάστοτε Υπουργών Παιδείας, θέτοντας το εξής ερώτημα: «γιατί τα παιδιά μας δεν ονειρεύονται πλέον; Μήπως εμείς, οι ‘σοφοί’ ενήλικες πρέπει να κάνουμε κάτι για να τους δώσουμε πίσω το αναφαίρετο δικαίωμά τους στο όνειρο και να φτιάξουμε ένα σχολείο που θα καλλιεργεί τις δεξιότητες και τις κλίσεις όλων των μαθητών, αντί να καταρρακώνει τα παιδιά μας;».
Ο κ. Καθηγητής, επίσης, εντόπισε τη λύση του προβλήματος στην «ορθή» παιδεία και στην αναζήτηση των πραγματικών προβλημάτων πίσω από τέτοιες αντιδράσεις. Παράλληλα, αναφέρθηκε στα αποτελέσματα μίας έρευνας που διεξήχθη στη Βρετανία, σύμφωνα με την οποία οι Βρετανοί πολίτες θεωρούν ως πιο πρόσφορη απάντηση στα εγκλήματα ανηλίκων πρώτον, την αποκαταστατική δικαιοσύνη, δεύτερον, την ποινική συνδιαλλαγή και τρίτον, τον εγκλεισμό σε κατάστημα κράτησης. Σχολιάζοντας αυτά τα αποτελέσματα ο κ. Κουράκης, διατύπωσε την άποψη ότι ναι μεν η αποκαταστατική δικαιοσύνη είναι ένας ορθός τρόπος για απάντηση στο έγκλημα, υπογράμμισε ωστόσο ότι δεν μπορούμε να θέτουμε στα τρία αυτά μέσα γενικούς βαθμούς καταλληλότητας αφού η χρησιμότητα τους θα πρέπει να κρίνεται κατά περίπτωση. Συμφωνεί όμως με την άποψη ότι ο εγκλεισμός του ανηλίκου πρέπει να γίνεται μόνο ως ακραία λύση.
Ακόμα, σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου, οι Έλληνες θεωρούνται πιο αυστηροί σε ότι αφορά τον σκοπό της ποινής σε αντιδιαστολή με τους Βρετανούς, παρουσιάζοντας τους πρώτους ως περισσότερο τιμωρητικούς. Αυτή ακριβώς η άποψη των ερωτηθέντων Ελλήνων όπως είναι φυσικό δεν μπορεί να βοηθήσει ώστε και ο νόμος να γίνει ηπιότερος. Εν τούτοις, τα δικαστήρια τείνουν να αντιμετωπίζουν στην πλειονότητα τους, τους ανήλικους ως περιστασιακούς εγκληματίες, με αποτέλεσμα λιγότεροι ανήλικοι να καταλήγουν έγκλειστοι φυλακών.
Σε ότι τώρα αφορά το σοβαρότατο θέμα της πρόληψης των παραβατικών πράξεων των ανήλικων δραστών και ειδικά των υποτρόπων, ο Καθηγητής τόνισε ότι θα πρέπει να εμβαθύνουμε κυρίως στον τρόπο με τον οποίο οι ίδιοι οι ανήλικοι προσλαμβάνουν της κοινωνικοποιητικές δομές μίας κοινωνίας, το πώς δηλαδή υπακούουν και αντιδρούν στους κανόνες που θέτει η κοινωνία και κυρίως σε ότι αφορά τις τρεις βασικές κοινωνικές δομές δηλαδή την οικογένεια, το σχολείο και στη συνέχεια την εργασία. Κυρίως σε επίπεδο οικογένειας είναι αναγκαίο να αυξηθούν οι δεσμοί ανάμεσα στον γονιό και το παιδί, σε επίπεδο σχολείου αντίστοιχα να υπάρχει σύμβουλος για το μαθητή καθώς και περισσότερα σχολεία δεύτερης ευκαιρίας, ενώ είναι σημαντικό να μπορεί και η κοινωνία να προσφέρει καλύτερες και περισσότερες ευκαιρίες εργασίας.
Τέλος έκρινε ότι είναι σημαντικό τα παιδιά έπειτα από τον εγκλεισμό τους να μπορούν να επιστρέψουν στην γονεϊκή στέγη και αν αυτό δεν είναι εφικτό, να μπορούν να λειτουργούν θεσμοί όπως αυτός των ανάδοχων οικογενειών ή κάποιος αντίστοιχος με τα «Χωριά SOS». Περισσότερες λεπτομέρειες για την εφαρμογή τέτοιων πρακτικών πρόληψης στη Βρετανία μπορεί να βρει κανείς σε άρθρο του καθηγητή κ. Φάρινγκτον όπως δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Ποινικός Λόγος το 2003. Άλλωστε, σε χώρες όπως η Γερμανία και η Βρετανία, η υιοθέτηση τέτοιων πρακτικών πρόληψης έχει δείξει σταδιακή μείωση των φαινομένων παραβατικότητας και αυτό ίσως να οφείλεται ιδιαίτερα στο θεσμό του κοινωνικού λειτουργού σε σχολεία και νηπιαγωγεία.
Συνοψίζοντας, τα παραπάνω ήταν τα βασικά συμπεράσματα της συνέντευξης του κ. Κουράκη, την οποία αξίζει να παρακολουθήσετε όλοι διαδικτυακά. Η δική μου πρόταση είναι να αφυπνιστούμε, προτού είναι πολύ αργά, διότι όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, όταν οι δομές μίας κοινωνίας αρχίζουν να καταρρέουν, το έγκλημα αυξάνεται δραματικά και αποκτά πολύ πιο επικίνδυνες διαστάσεις και μορφές.

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας

Παιδική λογοτεχνία στην Ελλάδα και τον κόσμο:η πρώτη συνέντευξη της χρονιάς

Η πρώτη συνέντευξη της νέας χρονιάς δημοσιεύεται σήμερα στη σελίδα μας, στο πεδίο “Συνεντεύξεις”. Πρόκειται για την 20 σε σειρά συνέντευξη, με τίτλο «Παιδική λογοτεχνία στην Ελλάδα και τον κόσμο».
Μία συγγραφέας με πολύ πλούσιο βιογραφικό στο χώρο της παιδικής λογοτεχνίας, με βιβλία που έχουν αγαπηθεί και διακριθεί σε Ελλάδα και εξωτερικό, η κ. Μαρία Ρουσάκη μου παραχώρησε μία πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη που πραγματικά όλοι οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί, αλλά και όσοι αγαπάμε τα παιδιά, αξίζει να διαβάσουμε. Είναι η γυναίκα που έγραψε το πρώτο παιδικό βιβλίο με θέμα τη δυσλεξία. Έχοντας ασχοληθεί τόσο πολύ με τη λογοτεχνία προσχολικών και πρωτοσχολικών ηλικιών, η Μαρία δίνει πολύτιμες συμβουλές σε εμάς τους γονείς. Εκφράζει την άποψή της για τη διάκριση ανάμεσα σε «καλή» και «κακή» παιδική και νεανική λογοτεχνία και εντοπίζει τις ομοιότητες και τις διαφορές ανάμεσα σε ελληνική και ξένη παιδική λογοτεχνία. Μας μιλάει για τους αγαπημένους της Έλληνες και ξένους συγγραφείς και μας ενημερώνει για την οργάνωση SCBWI Greece (Society of Children’s Book Writers and Illustrators) στην οποία είναι υπεύθυνη. Τέλος, δίνει χρήσιμες συμβουλές στους νέους, επίδοξους συγγραφείς παιδικών βιβλίων.

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Κοινωνικά

“Τι είναι ευτυχία;”

«Τι είναι ευτυχία, μαμά;», με ρώτησε σήμερα το πρωί η 4,5 ετών κόρη μου. Προτού προλάβω να της απαντήσω, μου έδωσε εκείνη την απάντηση, όπως συχνά κάνουν τα παιδιά μας: «είναι να εμπιστεύεσαι την καρδιά σου». Ακούγοντας αυτήν τη συγκλονιστική φράση, ρίγησα από συγκίνηση. Ενδεχομένως, της την είχε πει η δασκάλα στο σχολείο, όπου πραγματικά μαθαίνουν πολύ όμορφα πράγματα. Ενδεχομένως, την είχε ακούσει σε κάποιο από τα αγαπημένα της dvd που παρακολουθεί με προσήλωση….Ειλικρινά, δεν ξέρω….Η ουσία είναι ότι τα παιδιά μας δείχνουν συνέχεια το δρόμο και μας βγάζουν πάντοτε από τα αδιέξοδα στα οποία βρισκόμαστε.
Δεν θα μπορούσε, πάντως, η κόρη μου να συνοψίσει την έννοια της «ευτυχίας» με καλύτερο τρόπο και εύχομαι να κρατήσει στο μυαλουδάκι της αυτό που με τόση αθωότητα ξεστόμισε σήμερα, χωρίς να γνωρίζει το μεγαλείο αυτής της φράσης. Γιατί, πράγματι, αυτό σημαίνει «ευτυχία»: να εμπιστεύεσαι την καρδιά σου στις πιο σημαντικές επιλογές της ζωής σου. Να δίνεις όλη σου την ψυχή σε ό,τι και σε όποιον πιστεύεις ότι αξίζει. Να δίνεσαι με όλο σου το είναι στην οικογένειά σου, στους αληθινούς φίλους σου, στη δουλειά σου. Να ζεις τις στιγμές σου, με αγάπη και χωρίς μιζέρια. Σημασία δεν έχουν τα πολλά, αλλά τα ουσιαστικά. Σημασία έχει να φτάσεις στο τέλος της ζωής σου και να νιώθεις ότι η καρδιά σου είναι γεμάτη από τα πιο έντονα συναισθήματα και από τις πιο όμορφες εικόνες, γιατί σε αυτήν εδώ τη γη ερχόμαστε γυμνοί και γυμνοί φεύγουμε. Τουλάχιστον, ας είναι η καρδιά μας γεμάτη χαρά και γαλήνη….
«Ευτυχία είναι να εμπιστεύεσαι την καρδιά σου», τόσο απλή φράση και όμως τόσο δύσκολα εφαρμόσιμη στην πράξη. Στη ρουτίνα της καθημερινότητας, στο άγχος του πλουτισμού, στο βωμό του κέρδους, η άτεγκτη λογική, που πολλές φορές ξεπερνάει ακόμα και τα όρια της λογικής και μετατρέπεται σε σκληρότητα και φαυλότητα, είναι αυτή που τελικά καθοδηγεί τις πράξεις μας. Οι επιταγές της καρδιάς περνούν σε δεύτερη ή τρίτη μοίρα και τελικά γίνονται παρανάλωμα του πυρός σε μία εποχή τόσο πεζή και μίζερη και σε έναν κόσμο βασισμένο σε αδικίες, προκαταλήψεις, υποκρισία, ψέμα και επιφανειακές σχέσεις, δίχως καμίαν ουσία και κανένα βαθύτερο νόημα και περιεχόμενο.
Κι όμως, η έννοια της «ευτυχίας» βρίσκεται ακριβώς δίπλα μας, στο μέρος της καρδιάς. Γιατί να μην την αγγίξουμε, γιατί να μην την νιώσουμε; Πόσο διαφορετική θα ήταν, άραγε, η ζωή μας, εάν ο καθένας από εμάς εμπιστευόταν την καρδιά του; Ας αναλογιστούμε λίγο….Πόσο πιο χαρούμενα θα ήταν τα πρόσωπά των παιδιών μας; Αλλά κι εμείς οι μεγάλοι θα καταφέρναμε να νιώσουμε τη χαρά πιο έντονα….Όλος ο κόσμος θα ήταν μία ζεστή αγκαλιά και ένα τρυφερό χαμόγελο!!
Αυτά τα λόγια σε πολλούς ακούγονται «ποιητικά», «ουτοπικά», ακόμα και «εξωπραγματικά» και «ανούσια». Η ζωή, όμως, είναι δυστυχώς πολύ μικρή, για να αφήσουμε τη ματαιοδοξία και την κενότητα να βασιλεύουν και να ορίζουν τις πράξεις και τις επιλογές μας. Κάποια στιγμή, έρχεται για όλους μας, το «τέλος», όχι μόνον το βιολογικό, αλλά και το «πνευματικό». Μιλάω για κάποια περίοδο στη ζωή μας, όπου κάτι συγκλονιστικό μας συμβαίνει και συνειδητοποιούμε πόσο δυστυχισμένοι ήμασταν που δεν εμπιστευτήκαμε την καρδιά μας όταν έπρεπε. Αναλογιζόμασταν τι χάσαμε όταν στις πιο σημαντικές αποφάσεις της ζωής μας –προσωπικές και επαγγελματικές- δεν ακολουθήσαμε το δρόμο που μας έδειχνε η καρδιά και δεν πιστέψαμε στη δύναμή της. Γιατί η καρδιά μας, όταν είναι γεμάτη συναισθήματα, έχει τεράστια δύναμη!
Προσωπικά, πιστεύω απόλυτα ότι για όλους μας έρχεται εκείνη η μέρα, έστω και αργά, που συνειδητοποιούμε το πόσο πιο όμορφη θα ήταν η δική μας η ζωή και ολόκληρος ο κόσμος εάν όλοι δίναμε λίγη περισσότερη βαρύτητα στην καρδιά μας. Ακόμα και η δύσκολη καθημερινότητά μας και η πεζή ρουτίνα μας, θα άλλαζαν και θα μας έβγαζαν από το άχρωμο και άτονο παρόν που μας καταπιέζει και συχνά μας «πνίγει».
Άνθρωποι πωρωμένοι που τρέχουν ιλιγγιωδώς, χωρίς ποτέ να κοιτάζουν τον άλλον στα μάτια, χωρίς να ξέρουν καν τι σημαίνει «να αγαπάς» και «να νοιάζεσαι», έτοιμοι να θυσιάσουν ακόμα και την ίδια τους την οικογένεια, στο βωμό του κέρδους, καταφέρνουν τελικά να γίνουν «σπουδαίοι» και «τρανοί» ηγέτες χωρών και κρατούν στα χέρια τους τη μοίρα μας. Παρά ταύτα, ακόμα και αυτοί κάποια στιγμή καταλαβαίνουν τι έχασαν και εάν άξιζε αυτό που πίστεψαν ότι «κέρδισαν».
Γι’ αυτό κι εγώ αποφάσισα το πρώτο κείμενο του νέου έτους να το αφιερώσω στην αληθινή έννοια της «ευτυχίας» που είναι τόσο κοντά μας και να προτρέψω όλους μας να απλώσουμε τα χέρια για να την αγγίξουμε. Σαφώς, είναι χρήσιμα και τα υλικά αγαθά που διευκολύνουν τη ζωή μας και πολλές φορές μας ανοίγουν δρόμους, ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας. Αλλά είμαστε «μηδενικά» όταν καταλήγουμε να φεύγουμε από τη ζωή με μία καρδιά «άδεια» που δεν έχει ζήσει τίποτα και δεν έχει νιώσει αυτήν τη μοναδικότητα και τη χαρά της στιγμής!
Ας κρατήσουμε λοιπόν την υπέροχη φράση που μου είπε η κορούλα μου, σήμερα το πρωί, «ευτυχία είναι να εμπιστεύεσαι την καρδιά σου» και καθώς ένας καινούργιος χρόνος έχει ξημερώσει ας εμπιστευτούμε την καρδούλα μας στις πιο σπουδαίες μας αποφάσεις. Αποκλείεται να μας προδώσει….

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Κοινωνικά