Tag Archives: φυλακές

Ο δάσκαλος των φυλακών

“Ο δάσκαλος των φυλακών” στο bloko.gr

Βλ. σχετικά http://www.bloko.gr/2019/11/blog-post_15.html

Ο δάσκαλος των φυλακών που διδάσκει με την ψυχή του είναι, αναμφίβολα, “δύο φορές” δάσκαλος και οι μαθητές του πάντα τον κοιτάζουν με σεβασμό μέσα στα μάτια. O σεβασμός, αληθινός και ουσιαστικός, μπορεί να γίνει πιο σημαντικός και από την αγάπη! Δεν είναι τυχαίο ότι για τους άγραφους νόμους της φυλακής η λ. “σεβασμός” λαμβάνει ένα πολύ ιδιαίτερο νόημα και ένα βαθύτερο περιεχόμενο.

Καλή Κυριακή στην υπέροχη παρέα του blog! Σήμερα για τις φίλες και τους φίλους που ενδιαφέρονται για το θέμα, τοποθέτησή μου στην εφημερίδα ΝΕΑ ΣΕΛΙΔΑ για εγκλήματα κατά της γενετήσιας ελευθερίας με θύματα ανήλικους.

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Εκπαιδευτικά, Ζητήματα Κοινωνικά

“Φυλακή και Γλώσσα”: Έναρξη μαθημάτων στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος

Ετοιμαζόμαστε δυναμικά (και πάντα δημιουργικά) για την έναρξη του πρώτου κύκλου σεμιναριακών μας μαθημάτων στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος στις 7/11. Πολλά ερωτήματα μου κάνατε χθες για το σεμινάριο “Φυλακές: Έρευνα και Γλωσσικά Ζητήματα”, το οποίο κάθε χρόνο κεντρίζει το ενδιαφέρον φοιτητών, νομικών, εγκληματολόγων, ψυχολόγων, εκπαιδευτικών και επαγγελματιών δημοσιογράφων που εντάσσονται στις εκπαιδευτικές μας ομάδες.

Εχθές μάλιστα, στο τέλος της ομιλίας, αναφέρθηκα στις δύο επόμενες συγγαφικές δουλειές/projects που έχω στο μυαλό και στον προγραμματισμό μου και θα ήθελα να υλοποιηθούν μέσα στην επόμενη διετία. Η μία αφορά από τις πιο αγαπημένες μου θεματικές ενότητες στις οποίες θέλω να εμβαθύνω περισσότερο και έχω ξεκινήσει τα τελευταία χρόνια να συγκεντρώνω υλικό και η δεύτερη που φτάνει στο τέλος της (ένα τουλάχιστον μεγάλο μέρος της) είναι η σπουδαία δουλειά που έχει κάνει η επιστημονική ομάδα του Κέντρου Μελέτης του Εγκλήματος, εκπαιδευόμενοι του σεμιναρίου μας για τη γλώσσα της φυλακής, με θέμα “Φυλακή και Γλώσσα: επαναληπτική έρευνα”.

Η ομάδα έχει κάνει μία εξαιρετική δουλειά, με πρωτότυπα κείμενα που έχουν γράψει προσεγγιζόντας ο καθένας μία διαφορετική πτυχή του θέματος και αναδεικνύοντας καίρια σημεία. Επίσης, η ομάδα έχει πραγματοποιήσει συνεντεύξεις με ειδικούς επί του θέματος επιστήμονες, ποινικολόγους, εγκληματολόγους και δημοσιογράφους του αστυνομικού και δικαστικού ρεπορτάζ και συνεντεύξεις με αποφυλακισμένους για τη γλώσσα μετά τη φυλακή που αποτελεί το νεότερο στοιχείο που εισάγει η παρούσα μελέτη, ενώ έχουν συλλεχθεί 50 ερωτηματολόγια αποφυλακισμένων που πρέπει τώρα να αναλυθούν.

Μία ομάδα που εργάστηκε σκληρά, με δημιουργικό πάθος και προσήλωση στον στόχο, εμβαθύνοντας σε ένα πολύ ενδιαφέρον θέμα το οποίο αξίζει κατά την άποψή μου να εκδοθεί σε βιβλίο.

Θα τα πούμε όμως όλα αυτά αναλυτικά με την έναρξη των μαθημάτων μας τον Νοέμβριο.

Πληροφορίες και εγγραφές στη σελίδα του ΚΕ.Μ.Ε. στο facebook https://m.facebook.com/events/694150281083275?tsid=0.7667443233140399&source=result και στην επίσημη σελίδα του Κέντρου Μελέτης του Εγκλήματος: http://e-keme.gr/%cf%83%ce%b5%ce%bc%ce%b9%ce%bd%ce%ac%cf%81%ce%b9%ce%bf-%ce%bc%ce%b5-%ce%b8%ce%ad%ce%bc%ce%b1-%cf%86%cf%85%ce%bb%ce%b1%ce%ba%ce%ad%cf%82-%ce%ad%cf%81%ce%b5%cf%85%ce%bd%ce%b1-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-2/

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Εκπαιδευτικά, Ζητήματα Κοινωνικά

Γλωσσικά ζητήματα και θεματικές ενότητες

Ευχαριστώ θερμά το bloko.gr και τον κ. Γιώργο Καραϊβάζ. http://www.bloko.gr/2019/10/blog-post_643.html

“Σχέση γλώσσας-νόησης” η πρώτη θεματική ενότητα για τα γλωσσικά ζητήματα που ετοίμασα εν όψει του προγραμματισμού των μαθημάτων μας στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος, με θέμα μας “Φυλακές: Έρευνα και Γλωσσικά Ζητήματα”. Θα συνεχίσουμε τη διερεύνηση με τη σχέση γλώσσας-κοινωνίας.
Έναρξη μαθημάτων: 7/11.

Η εκδήλωσή μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: https://www.facebook.com/events/694150281083275/?event_time_id=694150284416608

Για πληροφορίες και εγγραφές: http://e-keme.gr/σεμινάριο-με-θέμα-φυλακές-έρευνα-και-2/

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Εκπαιδευτικά, Ζητήματα Κοινωνικά

Σχέση γλώσσας-νόησης

Με μεγάλη χαρά διαπιστώνω, πραγματοποιώντας τα μαθήματα στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος, ότι οι εκπαιδευόμενοι πάντα ενδιαφέρονται και ζητούν να εμβαθύνουμε στα γλωσσικά μας ζητήματα. Η αλήθεια είναι ότι το υλικό στη θεματική “Φυλακή και Γλώσσα” είναι εκτενές και θα χρειαζόμασταν ένα εξάμηνο για να το παρουσιάσουμε όλο και να μπορέσουμε να εμβαθύνουμε στις σημαντικές πτυχές των γλωσσικών μας ζητημάτων. Ωστόσο, εν όψει του προγραμματισμού των μαθημάτων μας και της έναρξής τους στις 7 Νοεμβρίου στη θεματική “Φυλακές: Έρευνα και Γλωσσικά Ζητήματα”, αποφάσισα να ετοιμάσω σε επίπεδο αρθρογραφίας ορισμένες θεματικές ενότητες για ζητήματα γλώσσας. Θα ξεκινήσω με τη σχέση γλώσσας-νόησης και το επόμενο χρονικό διάστημα θα συζητήσουμε για τη σχέση γλώσσας-κοινωνίας.

Γλώσσα-Νόηση

Η γλώσσα αποτελεί μία μοναδικής μορφής επικοινωνία και ταυτόχρονα εξυπηρετεί μία εξίσου σημαντική λειτουργία που εντοπίζεται στην οργάνωση της ανθρώπινης γνώσης και εμπειρίας. Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι όχι μόνο επικοινωνούν με τη γλώσσα αλλά τουλάχιστον σε μεγάλο βαθμό σκέπτονται διά μέσου της γλώσσας. Αναμφίβολα η σχέση γλώσσας-νόησης είναι ένα ζήτημα με πολλές και συμβολικές προεκτάσεις, το οποίο απασχόλησε τους μεγαλύτερους διανοητές, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.

Το ερώτημα στο οποίο επικέντρωσαν το ενδιαφέρον τους οι μελετητές ήταν εάν η σκέψη είναι αυτή που καθορίζει τη γλώσσα ή, αντίστροφα, εάν η γλώσσα καθορίζει τη σκέψη. Οι απόψεις που διατυπώθηκαν είναι πολλές και συχνά αντικρουόμενες μεταξύ τους. Δύσκολα θα μπορούσε να δοθεί μία κατηγορηματική απάντηση στο συγκεκριμένο ερώτημα, γιατί οι δύο όροι είναι πολύσημοι και οι θεωρίες πολυάριθμες. Αξίζει ωστόσο να καταγράψουμε ορισμένες από τις σπουδαιότερες απόψεις που έχουν παίξει καταλυτικό ρόλο στην πορεία των ερευνών σε παγκόσμιο επίπεδο, χωρίς να παραγνωρίζουμε ότι το θέμα είναι ανεξάντλητο και δεν μπορεί να αναλυθεί σε λίγες γραμμές.

Σύμφωνα με τον Καθηγητή Μπαμπινιώτη (1), ο όρος «νόηση» σημαίνει την ικανότητα να αντιλαμβάνεται κανείς την πραγματικότητα με τη βοήθεια της λογικής και όχι των αισθήσεων και του ενστίκτου, αξιοποιώντας τα δεδομένα της πείρας του και του περιβάλλοντός του, καθώς επίσης να διακρίνει τις σχέσεις μεταξύ γεγονότων και εννοιών, να παράγει κρίσεις, συλλογισμούς, να διατυπώνει συμπεράσματα και να επιτελεί ένα πλήθος ακόμα διεργασιών που απαιτούν τη χρήση του νου. Σε γενικές γραμμές, ο εν λόγω όρος παραπέμπει σε κάθε παραστατική, φαντασιακή, νοητική αντίληψη και σε κάθε εμπειρία που ο άνθρωπος ως ιστορικό και κοινωνικό ον σχηματίζει για τον εαυτό του, την κοινωνία και τον κόσμο που τον περιβάλλει (2).

Δεν είναι τυχαίο ότι στην αρχαία και νέα ελληνική χρησιμοποιήθηκε η λέξη «λόγος» για να ορίσει τόσο τη γραπτή όσο και την προφορική επικοινωνία. Το γεγονός αυτό αποδεικνύει ότι οι Έλληνες διαπίστωσαν πολύ νωρίς τη στενή σχέση ανάμεσα στη γλώσσα και τη νόηση. Οι Ρωμαίοι χρησιμοποίησαν το oratio, «γλώσσα, λόγος» (από το ρήμα oro «προσεύχομαι, παρακαλώ, επικοινωνώ με τον Θεό») και το sermo. Από ρίζες που σήμαιναν «μιλώ» ή «λέγω» προήλθαν τα αγγλικά speech, γερμανικά sprache, ολλανδικά spraak κ.λπ.(3).

Ακολούθως, διακρίνουμε τις θεωρίες σε τρεις μεγάλες κατηγορίες: α) θεωρίες που πρεσβεύουν ότι η νόηση είναι αυτή που διαμορφώνει τη γλώσσα και τη χρήση της, β) θεωρίες που πρεσβεύουν ότι η γλώσσα είναι αυτή που διαμορφώνει τη σκέψη και γ) θεωρίες που υπογραμμίζουν την αλληλεπίδραση γλώσσας-νόησης. Ένα από τα κριτήρια παράθεσης θεωριών είναι και η χρονολογική σειρά διατύπωσής τους. Ξεκινάμε, δηλαδή, από την αρχαιότητα και φτάνουμε στη νεότερη και σύγχρονη εποχή, καταγράφοντας ορισμένες απόψεις που διαδραμάτισαν σημαίνοντα ρόλο στο ερευνητικό πεδίο.

α) αρχαιότητα
Στο περίφημο έργο του Κρατύλος ο Πλάτων εξετάζει τη σχέση ανάμεσα στο «όνομα» και το «πράγμα» που ονομάζεται και θέτει το καίριο ερώτημα εάν τα ονόματα (οι λέξεις) προέρχονται από την ίδια τη φύση των πραγμάτων ή εάν αποτελούν προϊόν κοινωνικής σύμβασης. Καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η ορθότητα των ονομάτων για όλα τα πράγματα προέρχεται από την ίδια τη φύση τους και ότι δεν είναι όνομα αυτό με το οποίο μπορούν ορισμένοι να αποκαλούν τα πράγματα μετά από συμφωνία, ονομάζοντάς τα με κάποιους δικούς τους ήχους. Μάλιστα, ισχυρίζεται ότι υπάρχει εγγενής ορθότητα στα ονόματα, η οποία είναι κοινή τόσο για τους Έλληνες όσο και για τους βάρβαρους. Στο Σοφιστή ο Πλάτων κάνει μία σημαντική διάκριση ανάμεσα στο «λέγειν» και το «ονομάζειν» και διατείνεται ότι η ουσία της γλώσσας βρίσκεται μέσα στην πρόταση (4).

Κατά συνέπεια, παρατηρούμε ότι κατά την άποψη του Πλάτωνα η γλώσσα δεν παίζει ρόλο στη γνωστική διαδικασία, αφού γλώσσα, πραγματικότητα και κόσμος των ιδεών, διαχωρίζονται αυστηρά, καθώς η γλώσσα διαστρέφει μάλλον παρά αντανακλά την αληθινή φύση των πραγμάτων. Το παραπάνω ζήτημα απασχολεί και το μεγάλο φιλόσοφο Αριστοτέλη, μαθητή του Πλάτωνα, ο οποίος δανείζεται από το δάσκαλό του τη φιλοσοφία των ιδεών.

Ο Αριστοτέλης υπογραμμίζει ότι σκέψη και γλώσσα ανάγονται στις ίδιες νοητικές λειτουργίες. Πρωταρχική θέση του είναι ότι τα πράγματα του εξωτερικού κόσμου υπάρχουν ανεξάρτητα από τη γλώσσα και ότι εκ των υστέρων δίνουμε σε αυτά ονόματα, γιατί γι’ αυτόν τα ονόματα είναι πεπερασμένα, ενώ τα πράγματα απειράριθμα. Με άλλα λόγια, το όνομα είναι ήχος που έχει νόημα χάρη σε κάποια σύμβαση μεταξύ των ανθρώπων. Επιπλέον, πιστεύει ότι τα ονόματα έχουν νόημα ακόμα κι αν δεν αναφέρονται σε υπαρκτά πράγματα αλλά σε αντικείμενα της σκέψης, όπως π.χ. η πλατωνική ιδέα. Στο περίφημο έργο του Μετά τα Φυσικά καθίσταται εμφανές ότι η γλώσσα είναι ο «καθρέπτης» του κόσμου (5).

Προτού ολοκληρώσουμε αυτή την ενότητα σχετικά με την αρχαιότητα, αξίζει να αναφερθούμε στα φιλοσοφικά συστήματα του στωικισμού και του επικουρισμού, γιατί αποτέλεσαν τους κύριους εκφραστές του φιλοσοφικού στοχασμού κατά τη διάρκεια των ελληνιστικών χρόνων. Σύμφωνα με την επικούρεια φιλοσοφία (6), η οποία διαδραμάτισε σημαίνοντα ρόλο στην εξελικτική πορεία της σκέψης, ο άνθρωπος με τη δύναμη της φωνής και της γλώσσας «σημάδεψε» τα πράγματα με λέξεις ανάλογα με το έθνος στο οποίο ανήκε, τα ιδιαίτερα αισθήματα που του προκαλούσαν και τις παραστάσεις του. Επίσης, όταν συνειδητοποίησε κάποια πράγματα που δεν τα έβλεπαν όλοι, τα πρόβαλε στους υπόλοιπους προφέροντας συγκεκριμένες λέξεις. Επομένως, και ο Επίκουρος και οι υποστηρικτές του δίνουν μεγάλη έμφαση στην επίδραση της σκέψης στο σύστημα της γλώσσας (7).

Αντίθετα οι στωικοί φιλόσοφοι (8), που ανέπτυξαν τις απόψεις τους μετά τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη και στις αρχές των οποίων στηρίχτηκε το φιλοσοφικό ρεύμα του νομιναλισμού, εξάρτησαν εξ ολοκλήρου τη σκέψη από τη γλώσσα. Με τις θέσεις τους επηρέασαν την επιστημονική και φιλοσοφική σκέψη του τέλους του 17ου και των αρχών του 20ου αιώνα. Κέντρο του φιλοσοφικού στοχασμού των στωικών είναι ότι τα πράγματα διακρίνονται για την αυτοτέλεια και εξατομίκευσή τους.

β) νεότερη εποχή
Οι παραπάνω απόψεις επηρέασαν βαθύτατα το φιλοσοφικό στοχασμό της νεότερης εποχής, στο πλαίσιο της οποίας διατυπώθηκαν νέες θέσεις που στηρίχτηκαν, άλλοτε σε μεγάλο και άλλοτε σε μικρότερο βαθμό, στις σημαντικές ιδέες των αρχαίων φιλοσόφων. Αναλυτικότερα, ο Chomsky (9) σημειώνει εμφατικά ότι τα άτομα κάθε γλωσσικής κοινότητας είναι βιολογικά καθορισμένα να μιλήσουν, καθώς ο εγκέφαλος έχει την ιδιότητα που αποκαλεί γλωσσική ικανότητα (language faculty). Οι S.K. Levinson (10) και M. Bowerman (11) υποστηρίζουν ότι συγκεκριμένες δομές (συντακτικές και λεξικές) ορισμένων γλωσσών επιδρούν με τρόπο καταλυτικό στην εννοιολογική ανάπτυξη· έδειξαν επίσης ότι οι εννοιολογικές δομές επιδρούν σε πρακτικές δραστηριότητες προσανατολισμού στο χώρο, άρα κατ’ αυτούς η γλώσσα καθορίζει τη σκέψη και μάλιστα με πρακτικό τρόπο. Η αντίληψη την οποία μοιάζουν να επιβεβαιώνουν οι μελέτες των Levinson και Bowerman είναι πολύ παλιά.

Ήδη το 1911 ο Franz Boas (12) διατύπωνε την άποψη ότι η γλώσσα αντανακλά τη σκέψη και πιο συγκεκριμένα, ότι οι ποικιλίες μεταξύ των γλωσσών αντανακλούν τις διαφορετικές ιστορικές εμπειρίες των ομιλητών κάθε λάου. Εξίσου και ο Benjamin Lee Whorf (13), μαθητής του Edward Sapir (14), διατύπωσε την άποψη ότι η γλώσσα διαμορφώνει τη σκέψη. Σύμφωνα με τη θεώρησή του, η σημασιολογική ανάπτυξη μπορεί να επιφέρει καταλυτικές αλλαγές και στη νοητική ανάπτυξη.

Ειδικότερα, ο Whorf ασχολήθηκε με το «εννοιολογικό περιεχόμενο» (conceptual content), δηλαδή με την καθημερινή σκέψη των ομιλητών, το «μικρόκοσμο» που κουβαλάει κάθε άνθρωπος, μέσω του οποίου κατανοεί ολόκληρο το σύμπαν, όπως χαρακτηριστικά γράφει. Ουσιαστικά ο Whorf υιοθετεί και διευρύνει τις ιδέες των Boas και Sapir. Ο Sapir ωστόσο, εν αντιθέσει με τον Boas, τόνισε ότι η γλώσσα ως ένα ολοκληρωμένο, τέλειο σύστημα οδηγεί σε συστηματική ανασυγκρότηση της πραγματικότητας.

Πολλοί όμως είναι οι μελετητές που πρεσβεύουν ότι η γλώσσα στηρίζεται στην αλληλεπίδραση των μελών της. Οι Erving Goffman (15) και George Herbert Mead (16), ισχυρίζονται ότι, κατά τη διάρκεια της αλληλεπίδρασης μεταξύ των ατόμων μίας γλωσσικής κοινότητας, κάθε άτομο εκφράζει μέσω της γλώσσας τη σκέψη του, η οποία κατ’ ουσίαν πηγάζει από τη γλώσσα. Αντιμετωπίζουν με άλλα λόγια τη γλώσσα ως το κύριο συστατικό από το οποίο απορρέει η σκέψη.

Στην παρούσα θεματική ενότητα πρεσβεύουμε μία τρίτη άποψη, γιατί είναι αδιαμφισβήτητο ότι τόσο οι θεωρίες που εξαρτούν μόνο τη γλώσσα από τη σκέψη όσο και οι θεωρίες που εξαρτούν μόνο τη σκέψη από τη γλώσσα είναι μονομερείς, εφόσον κατ’ ουσίαν σκέψη και γλώσσα βρίσκονται σε μία διαρκή σχέση αλληλεπίδρασης και αλληλεξάρτησης. Αυτό σημαίνει ότι δεν μπορεί να νοηθεί και να πραγματωθεί το πολυσύνθετο γλωσσικό φαινόμενο χωρίς την πολύτιμη στήριξη της σκέψης και ταυτόχρονα το σύνολο των συναισθημάτων, φαντασιώσεων, ιδεών, προτάσεων και γενικότερων προβληματισμών, που πηγάζουν από τη σκέψη, λαμβάνουν συγκεκριμένη μορφή μόνο όταν εκφράζονται με τη γλώσσα.

Αξίζει να αναφερθούμε στις απόψεις αξιόλογων μελετητών σχετικά με το θέμα, οι οποίες καταστούν ακόμα πιο σαφή την αδιάσπαστη σχέση γλώσσας-σκέψης. Κατ’ αναλογία με τον πατέρα της γλωσσολογίας, Ferdinand de Saussure (17), ο οποίος τόνισε ότι σκέψη και ήχος είναι οι δύο πιο σημαντικές όψεις του γλωσσικού φαινομένου από τις οποίες δεν μπορεί να διαχωριστεί, πιστεύουμε ότι γλώσσα και σκέψη αποτελούν τις όψεις του ίδιου νομίσματος. Εν κατακλείδι, η αλληλεπίδραση γλώσσας-νόησης αφορά όλες τις δραστηριότητες της ζωής μας, γεγονός που επιβεβαιώνει τη σπουδαιότητά της.

Υποσημειώασεις

(1) Γ. Μπαμπινιώτης, Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, Αθήνα: Κέντρο Λεξικολογίας, 1998, σελ. 1196.
(2) Α. Φραγκουδάκη, Γλώσσα και Ιδεολογία: Κοινωνιολογική Προσέγγιση της Ελληνικής Γλώσσας, 8η έκδ., Αθήνα: Οδυσσέας, 1999, σελ. 13.
(3) Γ. Μπαμπινιώτης, , ό.π., σσ. 433-434.
(4) Για μία εμβάθυνση στο θέμα, βλ. τα αρχαία κείμενα του Πλάτωνα Κρατύλος και Σοφιστής, όπως παρουσιάζονται στο έργο του I. Burnet, Platonis Opera, τόμ. 1, Oxford: University Press, 1973, σσ. 383-440 και 216-268.
(5) Για μία εμβάθυνση στο θέμα, βλ. τα αρχαία κείμενα του Αριστοτέλη Ρητορική, Φυσικά και Μετά τα Φυσικά, όπως παρουσιάζονται στα έργα των J. Henderson, επιμ, αγγλική μτφ. J.H. Freese, 9η έκδ., Aristotle: Art of Rhetoric, London: Harvard University Press, 2000, σσ. 2-471, W.D. Ross, Aristotelis: Physica, 2η αναθεωρημένη έκδ., Oxford: University Press, 1960, W. Heinemann, Aristotle: The Metaphysics, αγγλική μτφ. H. Tredennick, 3η έκδ., London: Harvard University Press, 1956, αντίστοιχα. Επίσης, αναφορικά με το θέμα, αντλούνται στοιχεία από την ιστοσελίδα του Ελληνικού Λογοτεχνικού και Ιστορικού Αρχείου, γνωστού ως Ε.Λ.Ι.Α. http://www.elia.org.gr
(6) Σημειώνεται ότι η επικούρεια θεωρία στηρίζεται σε μία ηθικολογική προσέγγιση της φιλοσοφίας. Η κύρια αναζήτησή της έγκειται στις αιτίες της ανθρώπινης δυστυχίας και των εσφαλμένων δοξασιών που την προκαλούν, όπως η δεισιδαιμονία. Απώτερος στόχος της είναι να προσφέρει, μέσω συγκεκριμένων φιλοσοφικών συμβουλών, μία αντιπρόταση για την προοπτική μίας ευτυχέστερης ζωής. Πρέπει να υπογραμμίσουμε ότι η φιλοσοφία του Επίκουρου αποτέλεσε τη βάση της ατομιστικής αντίληψης για το σύμπαν και της υλιστικής μεταφυσικής. Είναι αξιοσημείωτο ότι οι αρχές της επικούρειας φιλοσοφικής Σχολής στην Αθήνα (του Κήπου) άσκησαν τεράστια στον ελληνικό και ρωμαϊκό κόσμο. Κατά το 19ο αιώνα, η φιλοσοφία του Επίκουρου εντυπωσίασε τον Κάρολο Μαρξ, ο οποίος το 1841 έγραψε διατριβή με τον τίτλο: «Διαφορά μεταξύ της φυσικής φιλοσοφίας του Δημοκρίτου και του Επικούρου». Τα στοιχεία αντλούνται από την ιστοσελίδα της ελεύθερης εγκυκλοπαίδειας, Βικιπαίδεια, http://www.wikipedia.org
(7) Βλ. σχετικά: ανάλυση D.S. Hutchinson, Επίκουρος, μτφ. Π. Οικονόμου, Θεσσαλονίκη: Θύραθεν, 2000, σελ. 69.
(8) Βλ. σχετικά: ανάλυση του L. Edelstein, Ο Στωικός Σοφός, μτφ. Ρ. Μπέρκνερ, Θεσσαλονίκη: Θύραθεν, 2002, σσ. 43-70. Σημειώνουμε ότι ο στωικισμός αποτελεί μία σημαντική φιλοσοφική Σχολή των Ελληνιστικών και Ρωμαϊκών χρόνων (300 π.Χ. – περίπου 250 μ.Χ.), η οποία ιδρύθηκε στην Αθήνα από το Ζήνωνα τον Κιτιέα. Οι Στωικοί δόμησαν τη φιλοσοφία τους στη βάση τριών κλάδων, άρρηκτα συνδεδεμένων μεταξύ τους: τη λογική, η οποία ασχολείται με τον ανθρώπινο λόγο, τη φυσική που επιχειρεί να δώσει απαντήσεις στα ερωτήματα της φύσης και του τρόπου λειτουργίας του κόσμου και την ηθική που προτείνει έναν τρόπο ζωής που δύναται να οδηγήσει στο ύψιστο αγαθό, την ευδαιμονία. Σύμφωνα με την πρωταρχική αρχή του στωικισμού, ο άνθρωπος έχει καθήκον να θέσει τον εαυτό του σε αρμονία με το Σύμπαν, το οποίο, ως λογικό και αγαθό, τού μεταφέρει τις ιδιότητές του. Με το να βλάπτει κανείς τους άλλους για να εξυπηρετήσει το ατομικό του συμφέρον, υπονομεύει την ίδια του τη φύση. Ο στωικός δεν αρνείται τον κόσμο των θνητών πραγμάτων, ούτε όμως εξαρτάται από αυτόν. Ζει ατάραχα μέσα σε αυτόν ενώ, σε αντίθεση προς την απόσυρση των επικούρειων, συμμετέχει σε όλους τους τομείς και δραστηριότητες της κοινωνικής ζωής (οικογένεια, πολιτική κ..λπ.). Επίσης, για τους στωικούς φιλοσόφους, ο δρόμος που πρέπει να ακολουθούμε για να εξασφαλίσουμε τη γαλήνη στην ψυχή και να είμαστε ευτυχισμένοι, δεν είναι όπως ισχυριζόταν ο Επίκουρος οι ηδονές αλλά η αρετή. Η φιλοσοφία υποδεικνύει το δρόμο προς την αρετή, οπότε η φιλοσοφία είναι, κατά πρώτο λόγο, «άσκηση» της αρετής. Βλ. σχετικά ακόλουθες ιστοσελίδες: http://www.wikipedia.org (ιστοσελίδα της ελεύθερης εγκυκλοπαίδειας, Βικιπαίδεια) http://www.archive.gr (ιστοσελίδα του Project Archive, δικτυακού τόπου που έχει ως στόχο τη δημοσίευση μελετών, δοκιμίων και πηγών σε θεματικές ενότητες που σχετίζονται με κάθε όψη του πολιτισμού) και http://www.rassias.gr όπου παρατίθεται απόσπασμα από το βιβλίο του Θ. Πελεγρίνη, Οι Πέντε Εποχές της Φιλοσοφίας.
(9) Ν. Chomsky, New Horizons in the Study of Language and Mind, Cambridge: Cambridge University Press, 2000, σσ. 77-79.
(10) S.K. Levinson, «Vision, Shape and Linguistic Description: Tzetal Body Part Terminology and Object Descriptions», Linguistics, 32, 1994, σσ. 791-885.
(11) M. Bowerman, «Learning a Semantic System: What Role do Cognitive Predispositions Play» στο M. Rice & R. Schiefelbusch (επιμ), The Teachability of Language, Baltimore: Paul Brooks, 1989, σσ. 133-169.
(12) F. Boas, Handbook of American Indian Languages, Washington, D.C: Smithsonian Institution, 1911, σελ. 67.
(13) B.L. Whorf, «The Relation of Habitual Thoughts and Behavior to Language» στο B.G. Blount (επιμ), Language, Culture and Society, Language, Culture and Society: A Book of Readings, 2η έκδ. Long Grove, Illinois: Waveland Press, 1995, σσ. 64-66 και 81-84.
(14) E. Sapir, ό.π., σσ. 49-50.
(15) E. Goffman, Interaction Ritual: Essays on Face -to- Face Behavior, N. York: Pantheon Books, 1963, σσ. 5-15.
(16) G.H. Mead, ό«Relation of Mind to Response and Environment» στο B.G. Blount (επιμ), Language, Culture and Society: A Book of Readings, ό.π., σσ. 85-101.
(17) F.de Saussure, Cours de Linguistique Générale, 3η έκδ., Paris: Payot, 1965, σελ. 157.

Η εκδήλωσή μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: https://www.facebook.com/events/694150281083275/?event_time_id=694150284416608

Για πληροφορίες και εγγραφές: http://e-keme.gr/σεμινάριο-με-θέμα-φυλακές-έρευνα-και-2/

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εκπαιδευτικά, Ζητήματα Κοινωνικά

Φυλακές και Έρευνα

Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος

Φυλακές: Έρευνα και Γλωσσικά Ζητήματα

Έναρξη μαθημάτων: 7-11-2019

Βλ.σχετικά: https://m.facebook.com/events/694150281083275?acontext=%7B%22ref%22%3A%223%22%2C%22action_history%22%3A%22null%22%7D&aref=3

Για πληροφορίες και εγγραφές: http://e-keme.gr/%cf%83%ce%b5%ce%bc%ce%b9%ce%bd%ce%ac%cf%81%ce%b9%ce%bf-%ce%bc%ce%b5-%ce%b8%ce%ad%ce%bc%ce%b1-%cf%86%cf%85%ce%bb%ce%b1%ce%ba%ce%ad%cf%82-%ce%ad%cf%81%ce%b5%cf%85%ce%bd%ce%b1-%ce%ba%ce%b1%ce%b9-2/

Πληροφορίες: τηλ. επικοινωνίας 6948591604

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Εκπαιδευτικά, Ζητήματα Κοινωνικά

Εγκλεισμός και παιδιά φυλακισμένων

Παιδιά φυλακισμένων γονέων: το πριν και το μετά… ένα πολύ σοβαρό κοινωνικό ζήτημα, με πολυσύνθετες διαστάσεις και προεκτάσεις.

Ευχαριστώ θερμά το bloko.gr για την αναδημοσίευση του θεματος.

Βλ.σχετικά http://www.bloko.gr/2019/08/blog-post_236.html

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Ένας ιερέας πλησιάζει τον χώρο του εγκλήματος και των φυλακών

Ένας ιερέας πλησιάζει τον κόσμο του εγκλήματος και των φυλακών: μία πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη ιατρού-ιερέα που προσέγγισε με ευαισθησία τους φυλακισμένους, από το πολύτιμο υλικό του Ομ.Καθηγητή Εγκληματολογίας, κ. Αντώνη Μαγγανά.

Αναδημοσίευση του θέματός μου στο pm (http://www.postmodern.gr/enas-iereas-plisiazei-ton-choro-toy-egk/) και στο bloko.gr

Βλ.σχετικά http://www.bloko.gr/2019/07/blog-post_7167.html?fbclid=IwAR1Y1GSkmggfVrY4EVczad7-0z2uEiSBPAhovQ5ZKnmFmL4B7e3lnw38fFw

1 Comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Κοινωνικά

Ιερέας-ιατρός πλησιάζει τον κόσμο του εγκλήματος και των φυλακών

Μία ξεχωριστή, θα έλεγα, συνέντευξη παρουσιάζουμε σήμερα στο pm. O Πατήρ Χριστόδουλος, ιατρός και ιερέας, καταθέτει την πολύτιμη εμπειρία του από τον χώρο των φυλακών και από τον σκληρό κόσμο του εγκλήματος και των εξαρτήσεων. Μιλά χωρίς αφορισμούς αλλά με σκληρές αλήθειες τόσο για τον χώρο του εγκλήματος όσο και για τον «σωφρονισμό».

Αγάπησα πολύ αυτό το θέμα, από το πολύτιμο υλικό του Ομ.Καθηγητή Εγκληματολογίας Παντείου Πανεπιστημίου, κ. Αντώνη Μαγγανά, γιατί είναι μία διαφορετική προσέγγιση που παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον και αναδεικνύει καίριες πτυχές της ζωής και της σκέψης των φυλακισμένων αλλά και γενικότερα των ατόμων που κινούνται στον κόσμο του εγκλήματος και των εξαρτήσεων εκτός φυλακής.

Θα ήθελα επομένως να συγχαρώ και δημόσια τον Καθηγητή που στο πλαίσιο των μαθημάτων του, στο προπτυχιακό και μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών, έδωσε και συνεχίζει να δίνει το έναυσμα στις φοιτήτριες και στους φοιτητές να ερευνήσουν πολλές και διαφορετικές όψεις του εγκλήματος και του εγκληματικού φαινομένου, να καταγράψουν σημαντικές απόψεις από διαφορετικές πλευρές σε σχέση με τον κόσμο του εγκλήματος -και από την οπτική γωνία του θύματος και του δράστη και του επιστήμονα και του ερευνητή κ.λπ.- δίνοντας μία ολοκληρωμένη εικόνα του φαινομένου και εμβαθύνοντας σε φλέγοντα ζητήματα με εγκληματολογικές αλλά και κοινωνικές διαστάσεις. Θα τονίσω ότι μας δείχνει τον δρόμο για να συνεχίσουμε ερευνητικά και σε επίπεδο διαλέξεων και παρουσιάσεων.

Ένας ιερέας πλησιάζει τον χώρο του εγκλήματος και των φυλακών στο postmodern.gr εδώ http://www.postmodern.gr/enas-iereas-plisiazei-ton-choro-toy-egk/

Υ.Γ. Γράφω μέσα στο αυτοκίνητο (εννοείται ότι δεν οδηγώ εγώ) με την κατάλληλη μουσική να με “συνοδεύει” και πιστεύω ότι ταιριάζει απόλυτα με το σημερινό μας θέμα!!
Συνεχίζουμε, αγαπημένοι μου, δυνατά και δυναμικά!!

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Κοινωνικά

3 χρόνια συνεργασίας με το postmodern.gr

Τρία χρόνια συνεργασίας με το postmodern.gr!!!!

Τρία χρόνια “Έγκλημα και Media”!!!!

Το πρώτο μου θέμα στις 14-7-2016, με τίτλο Φυλακές: οι αποθήκες ψυχών είναι απειλή για όλους http://www.postmodern.gr/fylakes-i-apothikes-psychon-ine-apili-gia-olous/

Δεν θα ξεχάσω εκείνο το μήνυμά του Δημήτρη Καλαντζή, μέσα στη νύχτα, με την πρόταση συνεργασίας στο site του. Είχα χίλιες δύο απορίες (κλασικά) όταν του απάντησα το επόμενο πρωί και μου έγραψε να του τηλεφωνήσω στο Mega, όπου τότε ήταν αρχισυντάκτης, για να συζητήσουμε τις λεπτομέρειες.

Έφευγα διακοπές, ήμουν σε προετοιμασίες και αναβρασμό και του πρότεινα να μεταθέσουμε την επικοινωνία μας για Σεπτέμβριο. Το έχω ξαναγράψει ήταν τόσο “ωραία πειστικός” που τελικά όχι μόνο δέχτηκα την πρόταση αλλά και με τις βαλίτσες στο χέρι κανόνιζα επόμενα θέματα, με ενθουσιασμό κι ανυπομονησία!!

Από τις 14-7-2016 ξεκίνησε μία υπέροχη συνεργασία και ευχαριστώ από καρδιάς τον Δημήτρη και όλη την ομάδα του postmodern.gr για τις ξεχωριστές στιγμές που έχουμε ζήσει, μέσα από την αρθρογραφία, αυτά τα τρία χρόνια. Ελπίζω και εύχομαι να έχουμε πάντα την ευκαιρία να γράφουμε, γιατί η αρθρογραφία είναι ένα πάρα πολύ σημαντικό κομμάτι στη ζωή μου.

Συνεχίζουμε δυναμικά και, πάντα, με δημιουργικό πάθος!!!! Σας ευχαριστούμε που είσαστε δίπλα μας!!!!

Καλή Κυριακή στην υπέροχη παρέα του blog!!!

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Κοινωνικά

Οι σημαντικές απουσίες στη ζωή των νεαρών παραβατών

Παραθέτω ένα απόσπασμα από το σημερινό μας θέμα στο pm με τίτλο Ανθρωποκτονία από αμέλεια: Βιοαφήγηση εγκλείστου στο Ειδικό Κατάστημα Κράτησης Νέων Αυλώνα (βλ.σχετικά http://www.postmodern.gr/anthropoktonia-apo-ameleia-vioafigis/?fbclid=IwAR3gzVdfD69vW_jc3iGnX_wzBmulZkhPKy3RCsiY0-EQW2R76GiXDBDnkq8), το οποίο θεωρώ ότι μας δίνει το έναυσμα για σκέψη και σοβαρό προβληματισμό.

Ο Mark Johnson, ένας άνθρωπος που βρέθηκε από πολύ νωρίς στους δρόμους της παρανομίας, καταγράφει την εμπειρία του στο αυτοβιογραφικό βιβλίο του με τον τίτλο, Wasted: A Childhood Stolen, An Innocence Betrayed, A Life Redeemed.

«Ήμουν 8 ετών όταν μέθυσα. Είχα ήδη δει έναν ψυχίατρο επειδή ήμουν βίαιος στο σχολείο. Ο πατέρας μου ήταν βίαιος αλκοολικός, η μητέρα μου ήταν μάλλον ασταθής, και δεν χρειάζεται ένας επιστήμονας για να προβλέψει τι θα ακολουθήσει. Στα είκοσι μου ήμουν παγιδευμένος σε έναν κύκλο εγκλήματος και ναρκωτικών. Ζούσα στους δρόμους και λήστευα για λεφτά.

Οι άνθρωποι που ήταν εκεί για μένα ήταν οι «κολλητοί» μου. Αλλά το να γίνω αποδεκτός στην παρέα τους, σήμαινε κλιμάκωση της βίας και της χρήσης ναρκωτικών ουσιών . Είναι μια τόσο λογική διαδρομή.

Η απάντηση είναι αγάπη και κάποιος να νοιαστεί πραγματικά για σένα. Οι νέοι άνθρωποι αποκρίνονται θετικά σε αυτό. Αυτός που με έσωσε από τους δρόμους ήταν ένας εργαζόμενος της ομάδας δράσης, που έκανε το επιπλέον βήμα μαζί μου. Με αναζήτησε ακόμα και πίσω από τους κάδους σκουπιδιών. Με έβαλε σε ένα κέντρο απεξάρτησης και μάλιστα παραβίασε τους κανόνες για να με κρατήσει εκεί. Αυτό μου έδωσε το χρόνο να καθίσω με εκπαιδευμένους θεραπευτές και να βλέπω όλες τις απατηλές σκέψεις που με βασάνιζαν να φεύγουν.

Πρέπει να κατανοήσουμε το πρόβλημα. Αποκαλώ τους εφαρμόζοντες πολιτικές «έχοντες». Έχουν μεγαλώσει με ισορροπία, με έναν κώδικα αξιών, πιθανώς με δύο γονείς. Παίρνουν αποφάσεις με βάση τη δική τους λογική για μία ομάδα ανθρώπων για τους οποίους δεν γνωρίζουν τίποτα. Υπάρχουν τόσες πολλές συνθήκες που οδηγούν στο έγκλημα των νέων. Μιλήστε με αυτούς τους νέους ανθρώπους και θα σας πουν ότι μεγαλώνουν με την απουσία ενός σημαντικού ενήλικου στη ζωή τους, ότι δεν συμμετείχαν ποτέ σε ό,τι αφορά το σχολείο, ότι μεταφέρουν μαχαίρια για προστασία επειδή φοβούνται. Η άποψή τους για την κοινωνία είναι διαστρεβλωμένη.

Αυτά τα παιδιά χρειάζονται έναν σημαντικό ενήλικο στη ζωή τους. Πρέπει να διδαχθούν θεμελιώδεις αρχές αλληλεπίδρασης μεταξύ τους με υγιή τρόπο. Πρέπει να διδαχθούν τη διαφορά μεταξύ σωστού και λάθους και τις συνέπειες της συμπεριφοράς» Βλ.σχετικά https://www.independent.co.uk/news/uk/crime/the-solutions-whats-to-be-done-807437.html).

Κρίνω εξαιρετικά πολύτιμη την κατάθεση και καταγραφή της εμπειρίας των νεαρών παραβατών. Πραγματικά ο λόγος τους είναι συγκλονιστικός και αποτυπώνει τις πιο σκληρές αλήθειες που όμως πρέπει να αντιμετωπίσουμε και να δώσουμε πιο αποτελεσματικές λύσεις.

Το παραπάνω απόσπασμα είναι ενδεικτικό της κατάστασης που καταγράφεται και στην ελληνική πραγματικότητα, πίσω από τα κάγκελα των φυλακών. Οι σημαντικές απουσίες στη ζωή ενός εφήβου δύναται να είναι καταλυτικές για τη ζωή του και την πορεία του ως ενήλικου ατόμου. Η απουσία ενός υγιούς και σταθερού οικογενειακού περιβάλλοντος, η απουσία ενός σχολικού περιβάλλοντος που θα λαμβάνει υπ’ όψιν τις ανάγκες και τα ιδιαίτερα στοιχεία της προσωπικότητας του κάθε νέου ανθρώπου, η απουσία εξειδικευμένης προσέγγισης και κοινωνικής μέριμνας, αποτελούν πολύ σοβαρά στοιχεία που διαδραματίζουν έναν καθοριστικό ρόλο στη μετέπειτα πορεία ζωής αυτών των νέων.

Τα πράγματα είναι πολύ απλά και παραδόξως πολύ σύνθετα στην αντιμετώπισή τους, σε πρακτικό επίπεδο.

Ένα παιδί που δεν πήρε ποτέ αγάπη και ουσιαστικό ενδιαφέρον από κανέναν, που δεν έμαθε ποτέ να εκφράζει τα συναισθήματά του και να διαχειρίζεται τις εκρήξεις θυμού του, που δεν διαγνώσθηκε έγκαιρα μία ενδεχόμενη ψυχοπαθολογία του, που δεν έλαβε μόρφωση και παιδεία και βρέθηκε στην πιο τρυφερή του ηλικία στους δρόμους, ωθούμενο συχνά από τους ίδιους τους γονείς που ήταν βίαιοι ή απόντες, διατρέχει πολύ σοβαρό κίνδυνο να γίνει παραβάτης, να γίνει δούλος των εξαρτήσεων, όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται στη βιοαφήγηση του νεαρού εγκλείστου από το Ειδικό Κατάστημα Κράτησης Νέων Αυλώνα, και να εγκληματήσει. Επομένως, αυτός ο νέος είναι τελικά “θύτης” ή “θύμα”;

Με άλλα λόγια φταίει ο έφηβος που δεν είχε τις αντιστάσεις, το ψυχικό σθένος, να ξεφύγει από αυτόν το φαύλο κύκλο της βίας ή είναι τελικά το θύμα των ακραίων συνθηκών ζωής του από τις οποίες δεν μπόρεσε να ξεφύγει λόγω ηλικίας; Ασφαλώς υπάρχει και ο πολύ σοβαρός αντίλογος που συνοψίζεται στο εξής ερώτημα: όταν αυτός ο έφηβος ή νεαρός ενήλικος εγκληματήσει, πώς πρέπει ως κοινωνία να τον προσεγγίσουμε; Να τον αντιμετωπίσουμε ως δράστη ή ως θύμα στον οποίο αξίζει μία δεύτερη ευκαιρία ζωής, όταν πλέον υπάρχει και μία άλλη οικογένεια που έχει χάσει, τόσο άδικα και βίαια, και το δικό της παιδί; Μία οικογένεια που δεν θα αγκαλιάσει ποτέ ξανά το δικό της παιδί και που η απώλεια του δικού της παιδιού δεν θα μπορέσει ποτέ και με κανέναν απολύτως τρόπο να ξεπεραστεί. Αυτό είναι ένα πολύ μεγάλο ηθικό δίλιμμα και για εμάς τους ερευνητές που ακούμε και καταγράφουμε τόσο σκληρές εμπειρίες νέων και κατανοούμε τη σοβαρότητα και πολυπλοκότητα του φαινομένου.

Θα τόνιζα στο σημείο αυτό ότι όταν πλέον η κατάσταση εκτροχιαστεί, όταν ο νέος εγκληματήσει και εάν μάλιστα διαπράξει ένα πολύ βίαιο έγκλημα, κατά της ζωής ή/και κατά της γενετήσιας ελευθερίας, είναι πολύ αργά να “ψάχνουμε” για δράστες και θύματα. Το κακό εχει διαπραχθεί και η κοινωνική ευθύνη για τα παιδιά και τους νέους που δεν προλάβαμε και δεν προστατεύσαμε είναι πολύ μεγάλη. Γι’ αυτό αναδεικνύουμε τον σημαντικό ρόλο της πρόληψης, ιδίως σε μία κοινωνία που αλλάζει και υφίσταται ισχυρούς κλυδωνισμούς, με αποτέλεσμα πολλές οικογένειες να αδυνατούν να έχουν μία ουσιαστική επικοινωνία με τα παιδιά τους. Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να προλάβουν ανάλογες καταστάσεις, όχι όμως μόνοι τους και αυθαίρετα αλλά πάντα με τη συμβολή της επιστημονικής κοινότητας και με την καθοδήγηση και μέριμνα της οργανωμένης Πολιτείας.

Leave a comment

Filed under Uncategorized