Tag Archives: Ντοστογιέφσκι

Το ανυπέρβλητο και διαχρονικό μυθιστόρημα της παγκόσμιας λογοτεχνίας “Έγκλημα και Τιμωρία”

Το κορυφαίο μυθιστόρημα της παγκόσμιας λογοτεχνίας Έγκλημα και Τιμωρία του Φιόντορ Ντοστογιέφσκι είναι αξεπέραστο, γιατί θέτει καίρια και διαχρονικά ερωτήματα που απασχολούν την ανθρώπινη φύση.

Στη θεματική ενότητα του postmodern.gr “Βιβλίο” αναλύεται το πλαίσιο συγγραφής του αριστουργηματικού έργου του Ντοστοστογιέσκι, το οποίο αποτελεί σημείο αναφοράς για τη λογοτεχνία και ταυτόχρονα για τις κοινωνικές και ανθρωπιστικές επιστήμες, για την εγκληματολογική έρευνα και σκέψη, εγείροντας υπαρξιακά ερωτήματα και αναδεικνύοντας το φλέγον ζήτημα της “κοινωνικής αδικίας” και της αντιμετώπισής της.

Έγκλημα και Τιμωρία: το πλαίσιο του αριστουργήματος του Ντοστογιέφσκι στο pm εδώ http://www.postmodern.gr/egklima-kai-timoria-to-plaisio-toy-ari/?fbclid=IwAR2AhmpO9OmvAvH72ogZToRH3d5er7EloDAW_sIna7JfX640CGJ5LSj7-3M

“Η δολοφονία μιας τοκογλύφου που καταδυναστεύει αθώους πολίτες μπορεί να θεωρηθεί έγκλημα όταν με το θάνατό της απαλλάσσονται από την αδικία και τον πόνο τόσοι άνθρωποι;” αναρωτιέται ο 23χρονος φοιτητης, Ρασκόλνικωφ, στο Έγκλημα και Τιμωρία, ο οποίος μάλιστα αποκαλεί “ψείρα” την τοκογλύφο που σκοτώνει, απαξιώνοντας την και αφαιρώντας από αυτήν οτιδήποτε σχετίζεται με την ανθρώπινη υπόσταση.

“Και γιατί να μη θεωρείται έγκλημα ο πόλεμος, εξαιτίας του οποίου χάνουν τη ζωη τους χιλιάδες άνθρωποι, ανάμεσά τους αθώα γυναικόπαιδα;”, συνεχίζει τη σκέψη του ο Ρασκόλνικωφ.

Βασιζόμενος σε αυτές τις σκέψεις, “νομιμοποιεί” στο μυαλό του τη βία, θεωρεί αναγκαία ακόμα και την αφαίρεση της ανθρώπινης ζωής, για να προστατεύσει το “κοινωνικό καλό”, να πολεμήσει την κοινωνική αδικία και να υλοποιήσει τον “ανώτερο σκοπό του”, την αποστολή του.

Αξιοσημειωτο ωστόσο είναι ότι δεν μπόρεσε να μείνει μέχρι τέλους “πιστός” στην ιδεολήψια του που είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο της γριάς τοκογλύφου και της αδελφής της (το παράπλευρο, αθώο θύμα, που έτυχε να βρίσκεται “στο λάθος μέρος τη λάθος στιγμή”, όπως θα μπορούσαν να ισχυριστούν στο δικαστήριο σε αντίστοιχη υπόθεση στη σύγχρονη εποχή).

Συνοψίζοντας, πρόκειται για ένα μυθιστόρημα που συγκλονίζει τον αναγνώστη με τα διλήμματα που του δημιουργεί και ενεργοποιεί τη σκέψη, αναδεικνύοντας μείζονα ζητήματα εγκληματολογικού, κοινωνικού, ψυχολογικού, ενδιαφέροντος. Παράλληλα, ο Ντοστογιέφσκι με αριστοτεχνικό τρόπο σκιαγραφεί το ψυχολογικό και εγκληματικό προφίλ του φοιτητή που φτάνει στο ακραίο σημείο της διάπραξης της διπλής ανθρωποκτονίας, επιτυγχάνοντας να μπει στα μύχια της ανθρώπινης ψυχής και στα δαιδαλώδη μονοπάτια του ανθρώπινου νου.

Το συγκεκριμένο μυθιστόρημα με έχει καθορίσει ερευνητικά, καθώς στο πλαίσιο των διαλέξεων του Τμήματος Επικοινωνίας και ΜΜΕ του Παν/μίου Αθηνών, αποτέλεσε το αντικείμενο μελέτης και ανάλυσής μας, με τους φοιτητές, οδηγώντας μας συχνά σε πολύ δημιουργικές, εποικοδομητικές και εξαιρετικά ενδιαφέρουσες συζητήσεις.

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Κοινωνικά

Μπλε φάλαινα: Το διαδικτυακό παιχνίδι θανάτου εναντίον των «βιολογικών αποβλήτων»

Μπλε φάλαινα: Το διαδικτυακό παιχνίδι θανάτου εναντίον των «βιολογικών αποβλήτων» είναι ο τίτλος του νέου μου άρθρου στο postmodern και μπορείτε να το διαβάσετε εδώ http://www.postmodern.gr/ble-falena-to-diadiktyako-pechnidi-thanatou-enantion-ton-viologikon-apovliton/

Στο άρθρο επιχειρώ να απεικονίσω το εγκληματικό προφίλ του 21χρονου Ρώσου δημιουργού του παιχνιδιού που φέρεται να έχει υποκινήσει σε αυτοκτονία 16 κορίτσια, σύμφωνα με τα στοιχεία του ρεπορτάζ. Προχωρώ επίσης σε συσχετισμό με τον ντοστογιεφσκικό ήρωα του κορυφαίου μυθιστορήματος “Έγκλημα και Τιμωρία”, του νεαρού φοιτητή Ρασκόλνικωφ που ήθελε να απαλλάξει την κοινωνία από τις “ψείρες”, δηλαδή άτομα που κατά την άποψή του δεν “άξιζε” να ζουν λόγω της παρασιτικής δράσης τους στην κοινωνία, εντοπίζοντας ομοιότητες αλλά και κάποιες σημαντικές διαφοροποιήσεις ανάμεσα στην μυθιστορηματική και την πραγματική υπόθεση.

Επίσης, επιχειρώ να αναδείξω την έννοια της “ιδεοληψίας” ως κίνητρο εγκληματικής δράσης και τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να λειτουργήσει σε μια εποχή που αλλάζει με ιλιγγιώδεις ρυθμούς. Τέλος, αντικείμενο προβληματισμού στο άρθρο και το γεγονός ότι ο νεαρός δέχεται ερωτικά γράμματα στη φυλακή από ανήλικα κορίτσια, παρά την διεθνή καταδίκη και την προειδοποίηση των αρχών.

Ένα θέμα, με πολλές διαστάσεις και προεκτάσεις, το οποίο εγείρει σοβαρά νομικά ζητήματα αλλά και κοινωνικούς προβληματισμούς. Να αναφέρω, κλείνοντας, ότι η ιδέα για να ασχοληθώ με το θέμα και να αναδείξω τις πολύπλευρες διαστάσεις του ανήκει στη φίλη και συνεργάτιδα Μάρθα Λεμπέση (ευτυχώς, στη ζωή μου δεν έχω απλώς φίλους, έχω πολύ αγαπημένους φίλους!!).

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας

Η Υπόθεση του Κακού: Από το σκοτάδι προέρχομαι και στο σκοτάδι πρέπει κάθε τόσο να επιστρέφω

Το αιώνιο ντοστογιεφσκικό ερώτημα “γιατί η δολοφονία ενός κακού που καταδυναστεύει αθώους πολίτες να θεωρείται έγκλημα όταν με το θάνατό του απαλλάσσονται από την αδικία και τον πόνο τόσο άνθρωποι;”,αποτελεί μέχρι σήμερα αντικείμενο διερεύνησης λογοτεχνών. Ανάμεσά τους ο Καρίζι στην Υπόθεση του Κακού το αναπτύσσει με έναν αριστοτεχνικό και ανατρεπτικό τρόπο. Αξίζει να αναφέρω στο σημείο αυτό ότι το ίδιο ερώτημα διερευνήσαμε και στο παρελθόν, στο πλαίσιο των διαλέξεων για την “εικόνα του εγκληματία” με τους φοιτητές του Τμήματος ΕΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών και καταλήξαμε σε πολύ ενδιαφέρουσες διαπιστώσεις. Αρκετοί φοιτητές μάλιστα εκπόνησαν, εκείνη την περίοδο, εξαιρετικές εργασίες για το θέμα.

Στο νέο μου άρθρο στο postmodern με αφετηρία την υπόθεση του συγκλονιστικού μυθιστορήματος του Καρίζι, επιχειρώ ταυτόχρονα να δείξω ότι η λογοτεχνία δίνει πολύτιμα “μαθήματα εγκληματολογίας”. Προχωρώ ένα βήμα παρακάτω και προσπαθώ να κάνω τη σύνδεση με τη δημοσιογραφία και να δείξω πώς αυτά τα “μαθήματα” μπορούν να αξιοποιηθούν από τον αστυνομικό συντάκτη στο ρεπορτάζ του. Σε ποια σημεία, δηλαδή, είναι σκόπιμο να δώσει βαρύτητα και ο αστυνομικός συντάκτης, ώστε να αναδείξει τα ουσιαστικά εγκληματολογικά ζητήματα και να ρίξει φως σε “σκοτεινές” πτυχές υποθέσεων που διερευνά δημοσιογραφικά, με μια πιο κριτική ματιά, πέρα από αυτό που θεωρείται προφανές και αυτονόητο.

Όπως, για παράδειγμα, σε μια υπόθεση ενός ειδεχθούς εγκλήματος -μιας εκ προθέσεως ανθρωποκτονίας- να εξετάσει ποιο είναι το όπλο του εγκλήματος και να προσπαθήσει βάσει αυτού να αποκαλύψει στοιχεία για το εγκληματικό προφίλ του δράστη. Επίσης, στηριζόμενος στο ιατροδικαστικό πόρισμα και πάντα με τη βοήθεια του ειδικού, ο αστυνομικός συντάκτης μπορεί να καταλήξει σε σημαντικές διαπιστώσεις για τον τρόπο δράσης του εγκληματία και να συντάξει ένα πιο ολοκληρωμένο ρεπορτάζ, παρέχοντας στο κοινό μια ακριβέστερη και πληρέστερη εικόνα για το δράστη.

Το άρθρο φέρει τον τίτλο Η Υπόθεση του Κακού: Από το σκοτάδι προέρχομαι και στο σκοτάδι πρέπει κάθε τόσο να επιστρέφω και μπορείτε να το διαβάσετε εδώ http://www.postmodern.gr/i-ypothesi-tou-kakou-apo-to-skotadi-proerchome-ke-sto-skotadi-prepi-kathe-toso-na-epistrefo/

Περιμένω ασφαλώς τα σχόλια και τις σκέψεις σας στο postmodern και το mail μου: kardaraa@gmail.com

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας

Θέατρο και “ταξίδι” του νου

Η Κυριακή είναι μια υπέροχη μέρα για θέατρο. Το θέατρο, άλλωστε, “ταξιδεύει” μικρούς και μεγάλους σε μαγικούς τόπους και ονειρεμένους δρόμους. Δίνει “τροφή” για σκέψη και προβληματισμό και διευρύνει τους ορίζοντες της φαντασίας και της γνώσης. Όπως πολλές φορές έχω υπογραμμίσει μέσα από τα κείμενά μου, το θεατρικό παιχνίδι θα έπρεπε να είναι κύριο μάθημα σε όλα τα σχολεία, γιατί αποτελεί πολύ σημαντική πήγη μάθησης και ανάπτυξης της προσωπικότητας και αυτό είναι ένα στοιχείο που αξίζει να ληφθεί υπ’ όψιν από τους αρμόδιους του Υπουργείου Παιδείας που οραματίζονται το “σχολείο του μέλλοντος”. Με το σημερινό μου κείμενο, λοιπόν, θα προτείνω δύο θεατρικές παραστάσεις: μια παιδική παράσταση και μια παράσταση για ενήλικες, τις οποίες αξίζει να παρακολουθήσετε.

Θα ξεκινήσω με την παράσταση του παιδικού θεάτρου που επιλέξαμε να παρακολουθήσουμε οικογενειακώς, σήμερα το πρωί. Ο τίτλος της ήταν “Πιάνω παπούτσι πάνω στο πιάνο” από την ομάδα Patari Project, στο θέατρο Πόρτα. Το συγκεκριμένο θέατρο με “ψυχή” του την Ξένια Καλογεροπούλου πάντα φιλοξενεί αξιόλογες παραστάσεις, με σεβασμό στο παιδί και το γονιό.

Αξίζει να αφιερώσω δυο λόγια στην συγκεκριμένη παράσταση, η οποία “μάγεψε” τα παιδιά, αλλά και τους γονείς. Το κείμενο ήταν δύνατο, με έξυπνες ατάκες, ωραία μουσική και πολύ δυνατές ερμηνείες. Θα έλεγα ότι το όλο στήσιμο, ο τρόπος με τον οποίο είχε δοθεί η ιστορία, ο λόγος του κειμένου, αλλά και οι ερμηνείες, στηρίζονταν σε μια πιο πολύπλοκη λογική από αυτήν που μπορεί ένα παιδί να κατανοήσει, ωστόσο το αξιοσημείωτο και η, κατά την άποψή μου, μεγάλη επιτυχία είναι ότι τελικά “αγγίζει” το παιδί, το οποίο παρακολουθεί προσηλωμένο, εάν κρίνω και από τα δικά μου παιδιά, 3,5 και 7,5 ετών και τα υπόλοιπα παιδάκια που παρακολουθούσαν. Η όλη υπόθεση διαδραματίζεται πάνω σε ενα πιάνο, επειδή όμως το θέατρο είναι φαντασία και όνειρο, εμείς “βλέπαμε” χιλιαδες εικόνες να “γεννιούνται” μπροστά μας, όπως παλάτι και άμαξες και κολοκύθες και στάχτες που γίνονταν χιόνια και όνειρα και “ό,τι άλλο εσύ θέλεις”….

Επίσης, βρήκα πολύ ενδιαφέρουσα την μοντέρνα προσέγγιση του μύθου της Σταχτοπούτας, βασισμένη σε μια ιδέα του Θωμά Μοσχόπουλου. Μεταξύ των πολλών που αποκομίσαμε παρακολουθώντας την παράσταση, το μήνυμα που κρατήσαμε και το οποίο έχει, αναμφίβολα, αντιστοιχία σε όλες τις εποχές και τις κοινωνίες αφορά την πίστη στη δύναμη της ψυχής και της προσωπικής αξίας. Μια πίστη, βαθιά και ουσιαστική, η οποία δίνει την ώθηση στον άξιο και ικανό, χωρίς να έχει ανάγκη κανέναν (ούτε καν τη “δύναμη της μαγείας”…) και χωρίς να πτοείται από κανέναν, όσο σκληρά κι αν τον πολεμά, να προχωρήσει και να κάνει το όνειρό του πραγματικότητα.

“Από κάτω πάνω και από πάνω ένα βήμα παρακάτω” είναι, συνεπώς, το μήνυμα που κρατώ από το έργο και όσοι το παρακολουθήσετε θα καταλάβετε τι εννοώ με την συγκεκριμένη φράση και ποια αντιστοιχία μπορεί να έχει με την καθημερινότητα που βιώνουμε. Τέλος, αξίζει να σημειώσω ότι, με εξαίρεση το ρόλο της Σταχτοπούτας, άντρες υποδύονται τους γυναικείους ρόλους, στοιχείο που δεν παραξένεψε καθόλου τα παιδιά, γεγονός που αποδίδω σε μεγάλο βαθμό στις πολύ καλές ερμηνείες των ηθοποιών, αλλα και στο δυνατό κείμενο που “κρατάει” το παιδί σε εγρήγορση.

Μπράβο, λοιπόν, στην ομάδα και στο θέατρο Πόρτα για την ξεχωριστή παράσταση που παρακολουθήσαμε και μας έκανε να γελάσουμε με την ψυχη μας, αλλά ταυτόχρονα να κρατήσουμε θετικά μηνύματα για τη ζωή μας….

Κλείνοντας, θα προτείνω μια εξαιρετική παράσταση στους μεγαλύτερους σε ηλικία φίλους της σελίδας, και, κυρίως, στους φοιτητές του ΕΜΜΕ που είχαμε δουλέψει μαζί το “Έγκλημα και Τιμωρία” στο πλαίσιο των μαθημάτων “Η εικόνα του εγκληματία” και είχανε κάνει αξιόλογες εργασίες: το “Έγκλημα και Τιμωρία” στην Σκηνή “Νίκος Κούρκουλος” του Εθνικού Θεάτρου, σε μετάφραση Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη και σκηνοθεσία Σωτήρη Χατζάκη.

Η υπόθεση αφορά το διπλό φόνο, τον οποίο διαπράτει ένας φοιτητής της Νομικής, ωθούμενος από μια “μεγάλη ιδέα”, μια ιδεοληψία, τελικά, να απαλλάξει τον κόσμο από μια γυναίκα-τοκογλύφο, μια “ψείρα”, όπως την αποκαλεί, η οποία, κατά την άποψή του, δεν αξίζει να ζει. Αν και έχει την πεποίθηση ότι έχει πράξει το σωστό και ότι είναι μάλιστα ο “εκλεκτός” για να εγκληματήσει με σκοπό να προστατεύσει την κοινωνία, μετά τη διάπραξη του (διπλού) φόνου αρχίζει να έχει αμφιβολίες. Μάλιστα, το γεγονός ότι έχει “αναγκαστεί” να σκοτώσει και μια αθώα γυναίκα, την αδελφή της τοκογλύφου που υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας, επιβαρύνει την ήδη άσχημη ψυχολογία του και τον οδηγεί σε ανυπόφορες τύψεις.

Το μυθιστόρημα “Έγκλημα και Τιμωρία” είναι ό,τι πιο δυνατό έχω διαβάσει, ενώ οι ερμηνείες που παρακολουθούμε στο Εθνικό είναι καθηλωτικές. Ντοστογιέφσκι και Παπαδιαμάντης αποτελούν, κατά την κρίση μου, τους κορυφαίους δημιουργούς της παγκόσμιας λογοτεχνίας και αυτή η “συνάντησή” τους είναι εξαιρετική, καθώς και οι δυο μέσα από τα έργα τους θέλουν να φτάσουν στα μύχια της ανθρώπινης ψυχής και ύπαρξης και να δώσουν απαντήσεις στα πιο σπουδαία ερωτήματα της ζωής που εξακολουθούν να μας “βασανίζουν”: “τι είναι ηθικό και τι ανήθικο;”, “ποιος, εν τέλει, θέτει τα όρια ανάμεσα στην ηθική και την ανηθικότητα;”, “στο ίδιο άτομο/στην ίδια ψυχή είναι δυνατόν να συνυπάρξει το καλό και το κακό;” “ο εγκληματίας άνθρωπος μπορεί να είναι και καλός ή είναι μόνο κακός;” “εάν κάποιος διαπράξει έγκλημα στην προσπάθειά του να σώσει τον κόσμο από κάποιον που σπέρνει το κακό θεωρείται εγκληματίας;” και τόσα άλλα ερωτήματα που, με τρόπο αριστουργηματικό, “ανιχνεύονται” από τον Ντοστογιέφσκι και τον Παπαδιαμάντη.

Είναι, πραγματικά, πολλά τα φλέγοντα ζητήματα που ανακύπτουν μέσα από το έργο και των δύο, ώστε δεν μπορώ να μην αναφερθώ σε επόμενο κείμενό μου στον τύπο του εγκληματία που περιγράφουν στα έργα τους: τον ιδεοληπτικό εγκληματία που σκοτώνει για μια μεγάλη ιδέα (Ρασκόλνικωφ στο “Έγκλημα και Τιμωρία” του Ντοστογιέφσκι, Η “Φόνισσα” στον Παπαδιαμάντη). Και τι ωραία σύμπτωση…η Φόνισσα του Παπαδιαμάντη αποτελέσε το θέμα της διπλωματικής μου εργασίας στο ΕΜΜΕ και το Έγκλημα και Τιμωρία το αντικείμενο που δίδασκα τα δυο τελευταία χρόνια στο ΕΜΜΕ. Μακάρι να ξαναδοθεί η ευκαιρία να διδαξω αυτό το βιβλίο που πραγματικά με συγκινεί….

Καλό σας βραδυ, με σκέψεις δημιουργικές και…θεατρικές!!

Leave a comment

Filed under Θέατρο