Tag Archives: Αργκό

Συγκρότηση της επιστημονικής ομάδας στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος

Συγκροτήθηκε η επιστημονική ομάδα μας στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος (ΚΕ.Μ.Ε.), αποτελούμενη από εκπαιδευόμενους του σεμιναριακού κύκλου “Φυλακές: Έρευνα και Γλωσσικά Ζητήματα”, για την υλοποίηση της επαναληπτικής έρευνας/follow up research “Φυλακή και Γλώσσα”. Ξεκινάμε συστηματική και μεθοδική δουλειά, με στόχο να παρουσιάσουμε ένα αξιόλογο υλικό (γραπτό και οπτικό) για το θέμα μας. Ελπίζω ότι θα έχουμε τη στήριξη από τους αρμόδιους φορείς και τα καταστήματα κράτησης.

Η ομάδα μας αποτελείται από νέους επιστήμονες -νομικούς, κοινωνιολόγους, εγκληματολόγους, δημοσιογράφους, ψυχολόγους-άρτια καταρτισμένους στο αντικείμενό τους και με πάθος για την επιστήμη και την έρευνα.

Στα μηνύματα που λαμβάνω να απαντήσω ότι τα μαθήματά μας στη θεματική “Φυλακές: Έρευνα και Γλωσσικά Ζητήματα” θα επαναληφθούν. Η έναρξη του νέου κύκλου θα ανακοινωθεί στο προσεχές διάστημα. Μεγάλο ενδιαφέρον θα είχε μάλιστα να διευρυνθεί ο κύκλος των εκπαιδευόμενων και στον φιλολογικό χώρο, ώστε πέρα από τη δική μου οπτική να έχουμε και την προσέγγιση ενός νέου επιστήμονα, με ειδίκευση στη γλωσσολογία

Advertisements

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Εκπαιδευτικά

Η γλώσσα ως πολύμορφο και πολυλειτουργικό φαινόμενο

Οι διάλογοι της ομάδας των 8 που ανατίναζε τα ΑΤΜ στο φως της δημοσιότητας. Ενδιαφέρον επίσης παρουσιάζει και η σχέση που φέρεται να έχουν μεταξύ τους τα μέλη της ομάδας.

Τα μέλη της δικής μας επιστημονικής ομάδας μας στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος ας κρατούν σημειώσεις για τον τρόπο που λειτουργεί η γλώσσα παρακαλώ!! Οι αναγραμματισμοί, οι βραχύνσεις αλλά και συνθέσεις των λέξεων, οι νεολογισμοί, οι δανεισμοί από άλλους γλωσσικούς κώδικες και από ξένες γλώσσες, η πληθώρα εικόνων και μεταφορικών σχημάτων, αποτελούν τα κύρια μέσα με τα οποία οι ομιλητές των γλωσσικών κωδίκων επικοινωνίας και οι ομιλητές της “γλώσσας του υποκόσμου” δημιουργούν νέες εκφράσεις.

Το αξιοσημείωτο είναι ότι και στο κλειστό και περιοριστικό πλαίσιο της φυλακής, παρά τις ιδιόμορφες συνθήκες διαβίωσης, οι κρατούμενοι καταφεύγοντας στα απλά μέσα που η ίδια η γλώσσα προσφέρει καταφέρνουν να πλάσουν πρωτότυπες εκφράσεις κεντρίζοντας το ενδιαφέρον όσων τις ακούνε για πρώτη φορά.

Συνοψίζοντας, η γλώσσα είναι ένα πολύμορφο και πολυλειτουργικό φαινόμενο, ενώ προσαρμόζεται στα δεδομένα και στις απαιτήσεις κάθε ομάδας.

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Εκπαιδευτικά, Ζητήματα Κοινωνικά

«Πήγε στο κιούπι και έγινε κομοδίνο»: Η φυλακή έχει τη δική της γλώσσα

Ευχαριστώ θερμά τη δημοσιογράφο, κ. Κατερίνα Κοντίνη, για την πολύ ωραία και εκτενή παρουσίαση της έρευνάς μου για τη γλώσσα της φυλακής στο lifo.gr

Μπορείτε να διαβάσετε το άρθρο εδώ http://www.lifo.gr/articles/greece_articles/179022/pige-sto-kioypi-kai-egine-komodino-i-fylaki-exei-ti-diki-tis-glossa

Να υπενθυμίσω ότι η μελέτη εκπονήθηκε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, στο τμήμα Επικοινωνίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, με Ακαδημαϊκό Υπεύθυνο τον Καθηγητή Εγκληματολογίας, κ. Γιάννη Πανούση. Το 2014 εκδόθηκε σε βιβλίο από τις εκδόσεις νομικών βιβλίων Αντωνίου Σάκκουλα, υπό τον τίτλο «Φυλακή και γλώσσα».

Αφιερώνω με όλη μου την καρδιά το άρθρο στον Καθηγητή μου και Ακαδημαϊκό Υπεύθυνο της μελέτης, κ. Γιάννη Πανούση, στον οποίο άλλωστε ανήκει η ιδέα να επεξεργαστώ το συγκεκριμένο πρωτότυπο θέμα, με κύριο στόχο του να ενώσουμε τις τρεις επιστήμες -φιλολογία-δημοσιογραφία-εγκληματολογία- και να αναδείξουμε ερευνητικά τον θεμελιακό ρόλο που διαδραματίζουν οι αργκό στα κλειστά και περιοριστικά περιβάλλοντα, όπως είναι τα καταστήματα κράτησης. Είναι βέβαιο ότι η ερευνητική εμπειρία στις φυλακές αποτελεί μια από τις πιο σημαντικές εμπειρίες που με βοήθησαν να διευρύνω τους γνωστικούς μου ορίζοντες και να προσεγγίσω καίρια ζητήματα εγκληματολογικού ενδιαφέροντος.

Περιμένω, όπως πάντα, με μεγάλο ενδιαφέρον και τα δικά σας μηνύματα στο mail μου: kardaraa@gmail.com

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας

Η γλώσσα της φυλακής

Είναι πάντα τιμή και χαρά να συνεργάζομαι με συνεργάτες που εκτιμώ και ανθρώπους που αγαπώ.

Η γλώσσα της φυλακής: παρουσίαση στο νέο, τέταρτο τεύχος του ηλεκτρονικού εγκληματολογικού περιοδικό Crime Times των πορισμάτων της έρευνας που πραγματοποίησα στις Δικαστικές Φυλακές Κορυδαλλού και στο Ειδικό Κατάστημα Κράτησης Νέων Αυλώνα.

Όπως σημειώνω στην εισαγωγή του άρθρου στο Crime Times, στο παρόν άρθρο παρουσιάζουμε τα πορίσματα της έρευνάς μας που πραγματοποιήθηκε στις Δικαστικές Φυλακές Κορυδαλλού και στο Ειδικό Κατάστημα Κράτησης Νέων Αυλώνα, με θέμα τον ιδιαίτερο γλωσσικό κώδικα επικοινωνίας των εγκλείστων. Στόχος μας είναι να αναδείξουμε την τεράστια σημασία των γλωσσικών κωδίκων επικοινωνίας και να δώσουμε έμφαση στη συμβολική λειτουργία που λαμβάνουν, ιδίως στο κλειστό και περιοριστικό πλαίσιο ιδρυμάτων, όπως είναι τα καταστήματα κράτησης. Ειδικότερα, στο άρθρο καταδεικνύεται ο τρόπος με τον οποίο ο γλωσσικός κώδικας επικοινωνίας που χρησιμοποιείται στις φυλακές καθίσταται ρυθμιστικός παράγοντας της καθημερινής ζωής των εγκλείστων, άρα δομικό στοιχείο της ίδιας της φυλακής. Η γλώσσα της φυλακής συνεπώς, λόγω της συμβολικής λειτουργίας της, δεν αποτελεί μόνο μέσο έκφρασης αλλά υπερβαίνει τη γλωσσική λειτουργία και αποτελεί τελικά το κύριο μέσο ένταξης του κάθε εγκλείστου τόσο στις «υπο-ομάδες» των κρατουμένων, όσο και στη μεγάλη «ομάδα» της φυλακής. Για να γίνει ωστόσο κατανοητή η δημιουργία και η ιδιαίτερη λειτουργία της γλώσσας της φυλακής, καθώς και οι σημαντικές διαφοροποιήσεις της από τη γλώσσα της φυλακής της παραδοσιακής κοινωνίας, κρίνουμε σκόπιμο να ξεκινήσουμε την ανάλυσή μας με το φαινόμενο της γλωσσοπλασίας, από το οποίο πηγάζουν τα συνθηματικά ιδιώματα.

Όσοι ενδιαφέρεστε για το θέμα, μπορείτε να διαβάσετε το άρθρο μου εδώ http://www.crimetimes.gr/%ce%b7-%ce%b3%ce%bb%cf%8e%cf%83%cf%83%ce%b1-%cf%84%ce%b7%cf%82-%cf%86%cf%85%ce%bb%ce%b1%ce%ba%ce%ae%cf%82/ και ελπίζω κάποια στιγμή νεότεροι ερευνητές να συνεχίσουν την έρευνα στα καταστήματα κράτησης και να διερευνήσουν τη γλώσσα της φυλακής σήμερα.

Ολόκληρη η μελέτη βρίσκεται στο βιβλίο μου με τίτλο Φυλακή και Γλώσσα, πρόλογος Καθηγητή Γ. Πανούση, εκδ. ΑΝΤ.Ν. Σάκκουλα, Αθήνα-Κομοτηνή 2014, στη σειρά βιβλίων του Εργαστηρίου Ποινικών και Εγκληματολογικών Ερευνών του Τμήματος Νομικής Πανεπιστημίου Αθηνών.

Ευχαριστώ θερμά τους αγαπημένους συνεργάτες για τη “φιλοξενία” στο έγκριτο εγκληματολογικό περιοδικό Crime Times και εύχομαι από καρδιάς να πορεύονται πάντα με αγάπη και πάθος για την επιστήμη τους.

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας

Η γλώσσα της φυλακής: Αργκό και κρυπτική συνεννόηση μεταξύ των κρατουμένων

Στο postmodern μπορείτε να διαβάσετε το άρθρο μου για τον ιδιαίτερο γλωσσικό κώδικα επικοινωνίας μεταξύ των φυλακισμένων και τη συμβολική λειτουργία που λαμβάνει στο κλειστό και περιοριστικό πλαίσιο της φυλακής.

Πρόκειται για το άρθρο με τίτλο Η γλώσσα της φυλακής: Αργκό και κρυπτική συνεννόηση μεταξύ των κρατουμένων και μπορείτε να το διαβάσετε εδώ http://www.postmodern.gr/i-glossa-tis-fylakis-argko-ke-kryptiki-synennoisi-metaxy-ton-kratoumenon/

Να αναφέρω στο σημείο αυτό ότι βασίζεται στα πορίσματα της διδακτορικής μου διατριβής με Ακαδημαϊκό Υπεύθυνο τον ΚαΘηγητή Εγκληματολογίας, κ. Γιάννη Πανούση.

Όσοι ενδιαφέρεστε για το θέμα, μπορείτε να βρείτε ολόκληρη τη μελέτη στο βιβλίο μου με τίτλο Φυλακή και Γλώσσα, εκδ. Αντ.Ν.Σάκκουλα, Αθήνα-Κομοτηνή, 2014, στη σειρά βιβλίων του Εργαστηρίου Ποινικών και Εγκληματολογικών Ερευνών του Τμήματος Νομικής Πανεπιστημίου Αθηνών.

Περιμένω τα σχόλια και τα μηνύματά σας στο mail μου: kardaraa@gmail.com και στο postmodern

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας

«Γλώσσα των νέων»:Βασικά συμπεράσματα

Τι σημαίνει «γλώσσα των νέων»; Ποιες είναι οι ανάγκες και οι σκοποί που εξυπηρετεί; Ποια είναι τα εκφραστικά μέσα που χρησιμοποιεί; Ποιες είναι οι ρίζες του φαινομένου; Ποια είναι η σχέση της «γλώσσας των νέων» με άλλες αργκό; Ποια είναι η σχέση της «γλώσσας των νέων» με την τηλεόραση, το διαδίκτυο και τα υπόλοιπα μέσα κοινωνικής δικτύωσης; Και το κυριότερο ερώτημα «φτωχαίνει» σήμερα η ελληνική γλώσσα; Σε όλα αυτά τα φλέγοντα ζητήματα τοποθετείται η έγκριτη γλωσσολόγος του Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Μάρω Κακριδή, στη συνέντευξη που μου παραχώρησε, η οποία λόγω του πλούσιου υλικού, χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο άρθρο που ακολουθεί συνοψίζονται ορισμένα βασικά σημεία της συνέντευξης της κ. Κακριδή.
Κατ’ αρχάς, αναφορικά με τους σκοπούς και τις ανάγκες που εξυπηρετεί, η κ. Κακριδή τονίζει ότι η συμβολική λειτουργία των νεανικών ιδιωμάτων είναι η οικοδόμηση και η έκφραση της ταυτότητας που χαρακτηρίζει την ομάδα όπου ανήκει ο/η κάθε νέος/α, της θέσης της στον ευρύτερο κοινωνικό χώρο, των αντιλήψεών της, των στάσεων, των αξιών, των ενδιαφερόντων της, με δυο λόγια της «κοσμοθεωρίας» της. Γι’ αυτόν το λόγο, η γλώσσα συνεργάζεται και με άλλους σημειολογικούς κώδικες, όπως π.χ. τον εξίσου σημαντικό ενδυματολογικό κώδικα. Η νεανική γλωσσική διαφοροποίηση τονίζει συγχρόνως την ανάγκη αλληλεγγύης και συσπείρωσης της παρέας, δημιουργεί σύσφιξη των συναισθηματικών δεσμών, ενώ, αντίθετα, εκφράζει και τη συμβολική αντίσταση σε κυρίαρχες ομάδες και ιδεολογίες. Παράλληλα όμως, μέσω της χρήσης της γλώσσας τους, οι ίδιοι οι νέοι αποφασίζουν ποιοι θέλουν να ανήκουν στην κουλτούρα τους και ποιοι όχι, χρησιμοποιούν δηλαδή τη νεανική αργκό και ως τρόπο κοινωνικού «ελέγχου» της συμμετοχής στην ομάδα. Όποιος δεν ξέρει να τη μιλά ή δεν τη μιλά αρκετά καλά, σύμφωνα με τους κανόνες της παρέας, στιγματίζεται ή και εξοβελίζεται από αυτήν.
Ως προς τις ρίζες του φαινομένου, φαίνεται ότι οι μεταπολεμικές συνθήκες ευνόησαν τη μετατροπή των νέων σε ομάδα με ακόμη σαφέστερα ιστορικοκοινωνικά χαρακτηριστικά και σ’ αυτό συνετέλεσαν ορισμένοι πολύ συγκεκριμένοι παράγοντες. Πρώτα απ’ όλα, με την καταπολέμηση της παιδικής θνησιμότητας και των ασθενειών, ο εφηβικός πληθυσμός που φτάνει 18 ετών διπλασιάζεται στον δυτικό κόσμο μετά τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο. Συγχρόνως, ο αναπτυσσόμενος τεχνολογικός πολιτισμός καταργεί παλαιά επαγγέλματα ή καθιστά παλαιότερες δεξιότητες άχρηστες για την εξέλιξη ορισμένων από αυτά. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να εξασθενούν ακόμα περισσότερο οι δεσμοί μεταξύ των γενεών, μια που οι γνώσεις και η εμπειρία των γονέων δεν είναι επαρκείς για τις ανακατατάξεις που ακολούθησαν τον πόλεμο. Η δημιουργία μεγαλύτερου χάσματος και ασυνέχειας μεταξύ των ηλικιών είναι, κατά συνέπεια, αναπόφευκτη.
Επιπλέον, τα προβλήματα κοινωνικής ενσωμάτωσης των ατόμων στις μεταβιομηχανικές κοινωνίες, με την υψηλή εξειδίκευση στην κατανομή εργασίας, συνεπάγονται μακρές περιόδους εκπαίδευσης και εξάσκησης για την προετοιμασία των ενήλικων ρόλων και της υπευθυνότητάς τους. Η μεταπολεμική δηλαδή επέκταση της εκπαίδευσης συντελεί στο να μορφώνονται περισσότεροι νέοι και περισσότερο απ’ ό,τι μορφώνονταν οι γονείς τους, ποσοτικά και ποιοτικά. Αυτό, πρακτικά, σημαίνει ότι ξοδεύουν πολύ περισσότερο χρόνο με συνομηλίκους τους στα σχολεία, τη γειτονιά και όπου αλλού τους οδηγεί το άνοιγμα της κοινωνικής ζωής. Τα σχολεία κυρίως, και η γειτονιά, γίνονται ο βασικός τόπος επαφής των εφηβικών πληθυσμών και εκεί σχηματίζονται οι εφηβικές κοινότητες με τις χαρακτηριστικές αξίες, τις νόρμες και την (αυστηρή) ιεραρχική δομή τους.
Ο διπλασιασμός του εφηβικού πληθυσμού, οι δεσμοί ανάμεσα σε ενηλίκους και εφήβους που εξασθενούν ακόμα περισσότερο και ο μεγαλύτερος συγχρωτισμός των εφήβων μεταξύ τους ευνοούν έτσι την εμφάνιση μιας σαφέστερης κοινωνικής αυτοσυνειδησίας των μεταπολεμικών εφηβικών ομάδων από ό,τι στις προηγούμενες περιόδους, καθώς και τη δημιουργία μιας νεανικής κουλτούρας με τις δικές της δραστηριότητες, στάσεις και πολιτισμικά περιεχόμενα.
Όσον αφορά τη σχέση με άλλους γλωσσικούς κώδικες επικοινωνίας, η κ. Κακριδή αναφέρει χαρακτηριστικά ότι τα νεανικά ιδιώματα αντλούν τα στοιχεία τους από όλους τους γλωσσικούς κώδικες με τους οποίους έρχονται σε επαφή, όπως ανέφερα παραπάνω. Το γεγονός όμως ότι οι βασικές τους λειτουργίες είναι να διαφοροποιούνται από την καθιερωμένη γλώσσα, χωρίς κιόλας να γίνονται κατανοητά από άλλους, σημαίνει ότι εμπεριέχουν πολλά στοιχεία από στιγματισμένους κώδικες, π.χ. του περιθωρίου, όπως την παλαιότερη αργκό (τη γλώσσα της πιάτσας), τα καλιαρντά, κώδικες ναρκομανών κ.ά. Μάλιστα, πολλές φορές δεν ξέρουν και οι ίδιοι οι νέοι που τις χρησιμοποιούν από πού προέρχονται ορισμένες από τις εκφράσεις που έχουν δανειστεί για το γλωσσικό τους πάζλ. Αυτό συντελεί σε μεγάλο βαθμό και στον αποστιγματισμό αυτών των εκφράσεων, μόλις περνούν σε ευρύτερη χρήση: π.χ. το τριπάκι, από τον κόσμο των ναρκωτικών, που χρησιμοποιείται πολύ ακόμη και στο οικείο ύφος των μεγαλύτερων και έχει χάσει τόσο την αρχική του σημασία όσο και τη συνειρμική σύνδεσή του με τις ομάδες από τις οποίες προήλθε.
Ως προς τα μέσα, τώρα, που χρησιμοποιούν οι νέοι για να εκφράσουν γλωσσικά τις σκέψεις, τις ιδέες, τα συναισθήματά τους, είναι πολλά. Ενδεικτικά αναφέρουμε, τους σημασιολογικούς νεολογισμούς, δηλαδή αλλαγή σημασίας σε γνωστές λέξεις ή εκφράσεις: τζάμι, δεν υπάρχει = υπέροχο, δε λέει = δεν αξίζει, Τατιάνα = κουτσομπόλα, παρέδωσα πινακίδες, κατέβασα γενικό = κουράστηκα, το ’χω = είμαι ικανός να το κάνω κλπ. Δεύτερον, την επέκταση της χρήσης παραγωγικών καταλήξεων που προϋπάρχουν. Ο στόχος είναι η δημιουργία είτε νέων εννοιών με νέες λέξεις είτε απλώς νέων λέξεων: χαριτωμενιά, ανετιά, κλαμπάκιας, φοιτητόνι, τα πουλητάρια (= οι φίλοι που σε πουλούν) κλπ.
Τρίτον, το δανεισμό διαφόρων στοιχείων, κυρίως από τα αγγλικά (αλλά όχι μόνο), τα οποία μπορεί να παραμένουν αυτούσια, τις περισσότερες φορές όμως είτε προσαρμόζονται στα ελληνικά είτε συντίθενται με ελληνικά στοιχεία, με ιδιαίτερα δημιουργικό και παιγνιώδη τρόπο: χαϊχλίδογλου, μούλιγκαν, σινταουνιάσου, πουρέϊντζερ, κρεββατάμπλ, καταστασιόν, τρεζ απελπιστίκ (από τα γαλλικά) κλπ. Τέταρτον, τη δημιουργία νέων ιδιωματικών εκφράσεων είτε με αξιοποίηση συντακτικών μηχανισμών που προϋπάρχουν (από το γνωστό σε εμάς του μεγαλύτερους πάμε πλατεία, όπως π.χ. πάω Πάτρα, τρώω ήττα, τρώω χι όπως π.χ. τρώω χυλόπιτα) είτε με δημιουργία νέων, π.χ. με ανακατανομή των συντακτικών κατηγοριών: η κατάσταση είναι όπα (επιφώνημα ως κατηγορούμενο).
Σύμφωνα, τέλος, με την έγκριτη γλωσσολόγο, κ. Μάρω Κακριδή, η γλώσσα μας δεν «φτωχαίνει»! Αντίθετα, όπως ισχυρίζεται η γλωσσολόγος, μετά τη μεταπολίτευση και την απελευθέρωση, μεταξύ άλλων, και γλωσσικών δυνάμεων, τα νέα ελληνικά έχουν εμπλουτιστεί. Έχουν αποκτήσει μια νέα κοινή γλώσσα, πάνω στη συντακτική δομή της δημοτικής, με την ένταξη όμως πολλών λόγιων στοιχείων σ’ αυτήν, και εξυπηρετούν με επάρκεια και αποτελεσματικότητα πολλά είδη λόγου: από τον επιστημονικό μέχρι τον εκφραστικό καθημερινό, από τον λογοτεχνικό μέχρι τον τηλεοπτικό κ.ο.κ. Παράγεται πολύς και εξαιρετικός λόγος τα τελευταία χρόνια, με την εξέλιξη της κοινωνίας και την ανάπτυξη της επιστήμης, των τεχνών και της επικοινωνίας – διαδικτυακής και άλλης. Η κ. Κακριδή, θεωρεί ότι αποτελεί στερεοτυπική άποψη το ότι η γλώσσα «φτωχαίνει» και «παρακμάζει» στις σημερινές, δύσκολες συνθήκες της παγκόσμιας πορείας. Τα παράπονα που εκφράζονται αποτελούν μέρος συγκεκριμένων ιδεοληψιών για τα δάνεια, την εξέλιξη της γλώσσας, τη γλωσσική συμπεριφορά νέων, που συζητάμε εδώ, και άλλα διάφορα. Αυτό που υπογραμμίζει η κ. Κακριδή, κλείνοντας, είναι ότι η ελληνική γλώσσα αποκτά συνεχώς νέους ομιλητές, λόγω των διαφόρων μεταναστευτικών κυμάτων που δεχόμαστε, οι οποίοι αναζωογονούν τόσο την ίδια τη γλώσσα όσο και τη μελέτη της.

1 Comment

Filed under Ζητήματα Κοινωνικά