Με επίκεντρο το παιδί, συνεργασία εκπαιδευτικών-οικογένειας


Σύμφωνα με διεθνείς έρευνες, παιδιά θύματα ενδοοικογενειακής βίας έχουν 2 με 3 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να κακοποιηθούν από τους συμμαθητές τους ή να ασκήσουν βία στους συμμαθητές τους. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ένας γονιός που κακοποιεί το παιδί του, ουσιαστικά του μαθαίνει, μέσω της μίμησης, ότι η βίαιη και επιθετική συμπεριφορά είναι ένας “αποδεκτός” και “ορθός” τρόπος επίλυσης συγκρούσεων. Το μήνυμα, επομένως, που λαμβάνει από τον γονιό το παιδί είναι ότι πρέπει να υπομένει τη βία ή, αντίθετα, να την ασκεί. Υπό αυτή την έννοια, βλέπουμε ότι το παιδί μεγαλώνοντας εκλαμβάνει τη βία ως τρόπο έκφρασης και αντιμετώπισης των προβλημάτων του ή φτάνει στο σημείο να δέχεται παθητικά τη βία που υφίσταται. Το στοιχείο αυτό αποδεικνύει τον καθοριστικό ρόλο της οικογένειας τόσο στη δημιουργία του προβλήματος, όσο και στην αντιμετώπισή του.

Όπως επισημαίνει ο Φιλόλογος, Δρ Φιλοσοφίας, κ. Γεράσιμος Ρεντίφης, στη μελέτη του με τίτλο Η σχέση του σχολικού εκφοβισμού με την οικογενειακή κοινωνικοποίηση του εφήβου (2016) “Υπάρχουν επαρκείς μελέτες που τεκμηριώνουν την άποψη ότι υπάρχει υψηλή συσχέτιση ανάμεσα στο σχολικό εκφοβισμό και τον αυταρχικό τρόπο ανατροφής στην οικογένεια. Η ιδιαίτερα τιμωρητική στάση των γονέων, ειδικά αν συνοδεύεται και από σωματική βία, λειτουργεί ως πρότυπο συμπεριφοράς για τα παιδιά αφού δίνεται το μήνυμα ότι μ’ αυτόν τον τρόπο φτάνει κανείς στο επιθυμητό αποτέλεσμα συντελώντας έτσι στη δημιουργία παιδιών- δραστών. Αλλά η αυταρχική συμπεριφορά των γονιών συμβάλλει και στη δημιουργία παιδιών- θυμάτων καθώς κάνει κακό στην αυτοεικόνα τους και βλάπτει την αυτοπεποίθησή τους διδάσκοντάς τους πώς να υπομένουν παθητικά. Οι οικογενειακοί παράγοντες, οι οποίοι ενοχοποιούνται για την εμφάνιση του φαινομένου του σχολικού εκφοβισμού – θυματοποίησης είναι η έλλειψη φροντίδας, ενθάρρυνσης και υποστήριξης των παιδιών, η έλλειψη ισορροπημένης σχέσης και οι συγκρούσεις μεταξύ των γονιών, καθώς και η παραμέληση ή/και κακοποίηση των παιδιών από τους γονείς (Κωνσταντίνου, χ.χ.). Αντίθετα γονείς οι οποίοι προσέχουν τα παιδιά τους, τα επιτηρούν στενά και έχουν υψηλές προσδοκίες από αυτά συμβάλλουν στη μείωση της επιθετικής συμπεριφοράς εντός και εκτός της οικογένειας (Γεωργίου, 2009). Σχετικά με την επιβολή τιμωρίας που, όπως προκύπτει από την έρευνα, αποτρέπει την εκφοβιστική συμπεριφορά, η βιβλιογραφία υποστηρίζει μεν ότι η σκληρή και επίμονη τιμωρία οδηγεί συχνά στην παιδική επιθετικότητα (Γεωργίου, 2009 ) ωστόσο στην περίπτωσή μας υποθέτουμε ότι μάλλον πρόκειται για έλεγχο και επιβολή ορίων από την πλευρά των γονιών παρά για επίπονη τιμωρία, ειδικά σωματική”.

Βλ. σχετικά https://eproceedings.epublishing.ekt.gr/index.php/edusc/article/viewFile/416/378

Όπως είχε υπογραμμίσει η Ψυχολόγος-Εικαστική Ψυχοθεραπεύτρια-Υπ. Διδ.Εγκληματολογίας, κ. Ματίνα Μαλανδρή, σε συνέντευξη που μου είχε παραχωρήσει στο postmodern.gr και στη στήλη μου “Έγκλημα και Media”, στις 23/7/2017, με τίτλο Παιδική κακοποίηση: Το προφίλ των γονιών και οι ζωγραφιές των παιδιών που αποκαλύπτουν τον πόνο “Η συμπεριφορά του παιδιού μπορεί να περιλαμβάνει ανάμεσα σε άλλες εκφοβισμό άλλων παιδιών ή εκφοβισμό από άλλα παιδιά, φτωχές διαπροσωπικές σχέσεις με συνομήλικους, ή αναφορικά με την σχολική του επίδοση μπορεί να υπάρχει μεγάλος αριθμός απουσιών ή δυσκολία στην ολοκλήρωση μιας εργασίας. Πώς νιώθει το ίδιο το παιδί πέρα από το πώς συμπεριφέρεται στους άλλους, αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό θέμα. Το παιδί βρίσκεται σε σύγχυση διότι ο γονιός είναι αυτός που σε «κανονικές» συνθήκες εκφράζει αγάπη, ενώ αντίθετα στην περίπτωση της κακοποίησης, ο γονιός επιφέρει κακομεταχείριση. Τα παιδιά αυτά, συχνά μεγαλώνουν με ένα πυρηνικό αίσθημα αναξιότητας, ντροπής και χαμηλής αυτοεκτίμησης. Οι σχέσεις τους σημειώνονται από εξαιρετική ευαισθησία στα συναισθήματα των άλλων και αναζητούν έντονα την αποδοχή και την αγάπη”.

Βλ. σχετικά http://www.postmodern.gr/pediki-kakopiisi-to-profil-ton-gonion-ke-i-zografies-ton-pedion-pou-apokalyptoun-ton-pono/

Όσον αφορά τις αντιδράσεις των οικογενειών που ενημερώνονται από το σχολείο ότι τα παιδιά τους υιοθετούν εκφοβιστικές συμπεριφορές, κυμαίνονται, σύμφωνα με μαρτυρίες εκπαιδευτικών, από τον προβληματισμό και την απόγνωση μέχρι τη διαμαρτυρία και την επιθετική στάση απέναντι στους εκπαιδευτικούς. Ωστόσο, ούτε η αδιαφορία, ούτε η επιθετικότητα αλλά ούτε και η ενοχική στάση των γονέων είναι λύση στο πρόβλημα.

Η αγαστή συνεργασία της οικογένειας με την εκπαιδευτική κοινότητα είναι αναγκαία. Να αναγνωρίσουμε το πρόβλημα, να αντιληφθούμε ότι δεν θα λυθεί δια μαγείας, ότι απαιτείται χρόνος, ψυχραιμία και ουσιαστική διάθεση για αλλαγή.

Για το συγκεκριμένο θέμα, ο ψυχολόγος του “Χαμόγελου του Παιδιού”, κ. Στέφανος Αλεβίζος στη συνέντευξη που μου είχε παραχωρήσει στο postmodern.gr και στη στήλη μου “Έγκλημα και Media”, με τίτλο Σχολικός εκφοβισμός: Τα προφίλ των παιδιών και οι τρόποι αντιμετώπισης του bullying που δημοσιεύτηκε την 1η Σεπτεμβρίου του 2017 “Όντως πολλοί γονείς θεωρούν ότι κάτι «στραβό» έκαναν και το παιδί τους παρουσιάζει αυτήν τη συμπεριφορά. Σημασία στη ζωή έχει τι κάνουμε από εδώ και πέρα. Μπορούν να δουν με ποιον τρόπο μπορεί άθελα τους να ενίσχυσαν την συμπεριφορά αυτή του παιδιού τους και να τα τροποποιήσουν. Παράλληλα θα πρέπει να θέσουν όρια και συνέπειες στην συμπεριφορά του παιδιού τους (και φυσικά να τα τηρούν και οι ίδιοι οι γονείς), να του ορίσουν τις αποδεκτές και μη συμπεριφορές, να συζητήσουν με το παιδί τους τόσο για τα δικά του συναισθήματα όσο και για του παιδιού που εκφοβίζει, να αποφύγουν τη σωματική τιμωρία και φυσικά να συνεργαστούν ομαλά με τον / την εκπαιδευτικό του παιδιού τους. Επίσης μπορούν να καλούν οποιαδήποτε στιγμή και μέρα, δωρεάν και ανώνυμα, στην «Ευρωπαϊκή Γραμμή Υποστήριξης Παιδιών 116111» ώστε να συζητήσουν με έναν ψυχολόγο όλα αυτά που μπορεί να τους απασχολούν σε σχέση με το παιδί τους”.

Βλ. σχετικά http://www.postmodern.gr/scholikos-ekfovismos-ta-profil-ton-pedion-ke-i-tropi-antimetopisis-tou-bullying/

Συμπερασματικά, το στοιχείο εκείνο που πρέπει κατά την άποψή μου να μας προβληματίσει εντόνως είναι η “νομιμοποίηση” της βίας, η αντίληψη ότι “με βία, επιθετικότητα και έλλειψη σεβασμού λύνονται όλα τα προβλήματα”. Μια λογική που αναπαράγεται από ένα μέρος της κοινωνίας και αντιγράφεται από τους ανηλίκους στις διαπροσωπικές τους σχέσεις και εκφάνσεις της ζωής τους, γιατί το σχολείο είναι η μικρογραφία της κοινωνίας και ο εκφοβισμός, όπως τόνισα σε προηγούμενο άρθρο μου, δεν ξεκινά από τα σχολεία και τους ανηλίκους, είναι κοινωνικό φαινόμενο. Βλ. σχετικά https://aggelikikardara.wordpress.com/2018/09/12/ο-εκφοβισμός-bullying-ως-κοινωνικό-φαινόμενο/

Συνεπώς, είναι ανούσιο να επιρρίπτουμε συνεχώς ευθύνες, αλλά οφείλουμε να δείξουμε μέσα από το δικό μας παράδειγμα, ως γονείς και εκπαιδευτικοί, νέους δρόμους έκφρασης συναισθημάτων, τρόπους διεκδίκησης του δίκιου και κυρίως να αυξήσουμε τις ευκαιρίες συνεργασίας και δημιουργικών δράσεων όλων των μαθητών στα σχολεία.

Αυτό σημαίνει αύξηση των καλών πρακτικών στα σχολεία, με στόχο να έρθουν τα παιδιά πιο κοντά, να γνωρίσει το ένα το άλλο, να επικοινωνήσουν μεταξύ τους θέτοντας στόχους, τους οποίους θα κληθούν από κοινού να υλοποιήσουν και να εξαλειφθούν τα περιθώρια υιοθέτησης βίαιων συμπεριφορών και περιθωριοποίησης παιδιών.

Έγκαιρα να αντιληφθεί η εκπαιδευτική κοινότητα ότι ένα παιδί αισθάνεται μοναξιά και ότι χρειάζεται την καθοδήγηση των εκπαιδευτικών για να ενταχθεί στην ομάδα. Η ενίσχυση των ευκαιριών να λειτουργήσουν τα παιδιά ως ομάδα και ταυτόχρονα των ευκαιριών να συζητήσουν με ομάδες συμμαθητών τους και καθηγητών τους τα προβλήματα και τις ανησυχίες τους πιστεύω ότι θα επιφέρει θετικά αποτελέσματα στην αντιμετώπιση του φαινομένου του στιγματισμού και της περιθωριοποίησης.

Σας περιμένω να συζητήσουμε τις καίριες πτυχές του ζητήματος την Κυριακη (16/9/2018) στις 2 το μεσημέρι (14:00-15:00) στην Τεχνόπολη. Μπορείτε, ασφαλώς, να μου στέλνετε και τις δικές σας επισημάνσεις για το θέμα στο mail μου: kardaraa@gmail.com

Πληροφορίες για τις ομιλίες που θα πραγματοποιηθούν στις 16/9 στην Τεχνοπόλη https://p100.gr/events/sizitontas-2/

Πληροφορίες για την ομιλία μου με τίτλο Εντάσεις μεταξύ μαθητών στο σύγχρονο σχολείο και επιθετικές συμπεριφορές ως μέσο “έκφρασης”: Κατάθεση προτάσεων για την αντιμετώπιση εκφοβιστικών συμπεριφορών στο σχολικό περιβάλλον
https://www.facebook.com/events/898950623638887/

Advertisements

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Εκπαιδευτικά, Ζητήματα Κοινωνικά

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.