Daily Archives: 22/06/2018

Αποκαταστατική δικαιοσύνη

Το δεύτερο άρθρο που επιλέγω να παρουσιάσω από το ηλεκτρονικό εγκληματολογικό περιοδικό Crime Times είναι της δικηγόρου, μεταπτυχιακής φοιτήτριας Ποινικού Δικαίου στη Νομική Κομοτηνής, Βενετίας Ζαχαράκη, με τον τίτλο Αποκαταστατική Δικαιοσύνη και Διαμεσολάβηση: Εργαστήριο Παντείου Πανεπιστημίου.
Μπορείτε να διαβάσετε όλο το άρθρο εδώ: http://www.crimetimes.gr/apokatastatikh-dikaiosynh-kai-egklhma-sthn-ellada/

Η έννοια και το περιεχόμενο της αποκαταστατικής δικαιοσύνης μας απασχόλησε στο πλαίσιο του πρώτου μας σεμιναριακού μαθήματος στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος «Φυλακές: Έρευνα και Γλωσσικά Ζητήματα», καθώς ξεκινήσαμε την ανάλυσή μας με μια ιστορική αναδρομή, όπου διαπιστώνεται ότι όλες οι φυλές και οι κοινότητες έχουν οργανωθεί βάσει ενός άγραφου κώδικα συμπεριφοράς, ο οποίος καθορίζει ποιες ενέργειες είναι αποδεκτές και ποιες όχι, άρα πρέπει να τιμωρούνται.

Μάλιστα ο χαρακτηριζόμενος και ως «κώδικας ηθικής» διαπιστώνουμε ότι είναι συχνά πιο αυστηρός και έχει μεγαλύτερη βαρύτητα από τους θεσμικά καθιερωμένους νόμους, γιατί απορρέει από το «λαϊκό αίσθημα» περί δικαίου. Επομένως, ένα πρώτο συμπέρασμά μας ήταν ότι η ποινή από την αρχαιότητα μέχρι τη σύγχρονη εποχή, είτε στηρίζεται σε άγραφους είτε σε γραπτούς κανόνες, αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο όλων των κοινωνιών, απαραίτητο για τη διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας τους. Μέσα από αυτή την ιστορική αναδρομή η συζήτηση οδηγήθηκε στο σήμερα, στη βαρύτητα που διαδραματίζει ακόμα και στη σύγχρονη εποχή, ιδίως σε κλειστές κοινωνίες αλλά και εντός των καταστημάτων κράτησης, ο “άγραφος κώδικας ηθικής”. Αυτή η συζήτηση μας οδήγησε τελικά και στην ανάδειξη ενός άλλου ζητήματος που αφορά την «αποκαταστατική δικαιοσύνη»-την επίλυση των διαφορών μεταξύ δράστη-παθόντος. Συνεπώς, το άρθρο της κυρίας Ζαχαράκη κέντρισε αμέσως το ενδιαφέρον μου.

Η κ. Ζαχαράκη στην εισαγωγή του άρθρου της επισημαίνει ότι «Η αποκαταστατική δικαιοσύνη αποτελεί μια νέα, παγκόσμια τάση στους τομείς της θυματολογίας και της εγκληματολογίας, μια νέα δυναμική που αναζητά να φέρει μεταβολές στο ποινικό δίκαιο. Στην περίπτωση της ποινικής δικαιοσύνης, το έγκλημα προσβάλλει το ίδιο το κράτος και ο ένοχος πρέπει να λάβει την κατάλληλη τιμωρία, η οποία καθορίζεται και επιβάλλεται από τους κρατικούς λειτουργούς. Αντιθέτως, στην επανορθωτική δικαιοσύνη θύματα είναι οι άνθρωποι και η ευθύνη για την αποκατάσταση της βλάβης ανήκει στον δράστη, ενώ ο μόνος τρόπος με τον οποίο θα επανορθώσει, προκύπτει μέσα από τη συμφωνία των εμπλεκόμενων μερών[1]».

Όσον αφορά τον ορισμό, αναφέρει «Ο όρος αποκαταστατική δικαιοσύνη εισήχθη για πρώτη φορά το 1977 από τον Albert Eglash, σύμφωνα με τον οποίο η συγκεκριμένη μορφή δικαιοσύνης παρέχει μια οικειοθελή ευκαιρία τόσο στο δράστη και στο θύμα να αποκαταστήσουν τις σχέσεις τους, όσο και στο θύτη, ιδιαίτερα, να βρει έναν τρόπο να επανορθώσει για το κακό που προκάλεσε στο θύμα του[2]».

Στη συνέχεια η κ. Ζαχαράκη προχωρά σε μια συστηματική και ολοκληρωμένη ανάλυση του όρου και των εφαρμογών του, ενώ αναφέρεται στο «Εργαστήριο Αποκαταστατική Δικαιοσύνη και Διαμεσολάβηση» του Πάντειου Πανεπιστήμιου, μέλη του οποίου είναι υποψήφιοι διδάκτορες και εθελοντές, υπό την επιστημονική διεύθυνση της Καθηγήτριας Εγκληματολογίας του Πάντειου Πανεπιστήμιου, κ. Βασιλικής Αρτινοπούλου, το οποίο ιδρύθηκε το έτος 2015 και στις δράσεις του, «μεταξύ των οποίων εντάσσεται και η διοργάνωση επιστημονικών σεμιναρίων, συνεδρίων, ημερίδων και διαλέξεων με σκοπό την ευαισθητοποίηση, την εκπαίδευση, την εφαρμογή και την προώθηση εφαρμοσμένων πρακτικών εναλλακτικών μορφών ειρηνικής επίλυσης των συγκρούσεων».

Ολοκληρώνοντας τη σημερινή μου ανάρτηση, θα ήθελα να υπογραμμίσω ότι θα υπάρξει συνέχεια στην παρουσίαση των άρθρων του Crime Times, γιατί όλα τα άρθρα είναι εξαιρετικά και τα «δικά μου παιδιά», όπως τα νιώθω -Μαίρη Φωσκόλου, Δέσποινα Τζάνη, Βαρβάρα Βαγιανού- έχουν ασχοληθεί με πολύ ενδιαφέροντα θέματα!

1 Αν. Κονιδάρη, Αποκαταστατική δικαιοσύνη και έγκλημα στην Ελλάδα: οι στάσεις των Ελλήνων δικαστικών λειτουργών, διδακτορική διατριβή. Διαθέσιμη στο διαδικτυακό τόπο: https://www.didaktorika.gr/eadd/handle/10442/35868 2015.
10http://sociology.panteion.gr/index.php?p=content§ion=2&id=259&lang=el
2 Mirsky L., “Albert Eglash and Creative Restitution”, Restorative Practices E-Forum, h
ttp://www.realjustice.org/libraty/eglasj.html.2003 p.2

Advertisements

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Εκπαιδευτικά