Εγκλήματα πάθους: το προφίλ των δραστών


Ευχαριστώ θερμά τη δημοσιογράφο και στο παρελθόν εκπαιδευόμενή μου στο πλαίσιο του elearning προγράμματος του Πανεπιστημίου Αθηνών, με τίτλο Αστυνομικό και Δικαστικό Ρεπορτάζ για τη “φιλοξενία” στα ΠΡΩΙΝΑ ΝΕΑ, την καθημερινή πανηπειρωτική εφημερίδα.

Ακολούθως το ρεπορτάζ της Βίκυς Κώστα και το κείμενό μου για τα εγκλήματα πάθους και το προφίλ των δραστών που μπορείτε να διαβάσετε και εδώ http://www.proinanea.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=47241:2017-04-28-16-52-04&catid=23:2011-11-04-09-40-25&Itemid=7

Πρωτοσέλιδο Ιωάννινα ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΠΑΘΟΥΣ: ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΩΝ
ΕΓΚΛΗΜΑΤΑ ΠΑΘΟΥΣ: ΤΟ ΠΡΟΦΙΛ ΤΩΝ ΔΡΑΣΤΩΝ

Σάββατο, 29 Απριλίου 2017 10:09

Ρεπορτάζ: Βίκυ Κώστα, κείμενο Αγγελική Καρδαρά
Οι ιστορίες εγκλημάτων πάθους, στην επαρχία, εδώ όπου οι κοινωνίες είναι πιο κλειστές και οι κώδικες ηθικής πιο αυστηροί, έχουν μπει στη ζωή μας.
Πίσω από κλειστές πόρτες, χωρίς κανείς να μπορεί να γνωρίζει τι πραγματικά συμβαίνει μέσα στο οικογενειακό περιβάλλον.
Με αφορμή το τελευταίο έγκλημα στην Ηγουμενίτσα, αλλά και αυτό στη Μεταμόρφωση, το καλοκαίρι του 2016, που συγκλόνισαν τις τοπικές κοινωνίες, απευθυνθήκαμε στην Αγγελική Καρδαρά, Δρ Τμήματος ΕΜΜΕ Παν/μίου Αθηνών-Φιλόλογο – Συγγραφέα-Συνεργάτιδα Παν/μίου Αθηνών και Εισηγήτρια σεμιναριακών μαθημάτων στη θεματική «Media και Έγκλημα» στο Κέντρο Μελέτης του Εγκλήματος (ΚΕ.ΜΕ.), προκειμένου να σκιαγραφήσει το προφίλ των δραστών στα εγκλήματα πάθους.

Δράστες στα «εγκλήματα πάθους» είναι κατά κύριο λόγο άνδρες, ψυχικά υγιείς και με λευκό ποινικό μητρώο. Το ένα τρίτο των δραστών θέτει τέρμα στη ζωή του, διαφορετικά παραδίδεται στις αρχές ή επιδεικνύει μεταμέλεια. Η ποινική μεταχείριση τους είναι συνήθως ήπια, αν και μπορεί να επιβληθεί ακόμα και η ποινή της ισόβιας κάθειρξης. Η μορφή που εμφανίζονται είναι περιστασιακή, γι’ αυτό και συνήθως αποκλείεται η υποτροπή. Η έξαρση των εγκλημάτων αυτών παρατηρείται συνήθως τους θερινούς μήνες και ο τόπος τέλεσης τους είναι κατά κανόνα σε μέρος οικείο στο δράστη.

Σύμφωνα με τον Καθηγητή Εγκληματολογίας, κ. Νέστορα Κουράκη «ο δράστης είναι ευέξαπτος, ευσυγκίνητος, βρίσκεται υπό καθεστώς σύγχυσης συνειδήσεως και ψυχικής διαταραχής, σε συνδυασμό με έναν πιθανώς πληγωμένο εγωισμό, βιώνοντας ένα αίσθημα αδικίας και έχοντας τάσεις κτητικότητας». Ένα ακόμα σημαντικό στοιχείο είναι ότι τα άτομα που προβαίνουν σε εγκλήματα πάθους έχουν, κατά κανόνα, χαμηλό μορφωτικό και κοινωνικό επίπεδο. Επομένως, οι πιθανότητες εμπλοκής σε έγκλημα πάθους μικραίνουν όσο ανεβαίνουμε τη μορφωτική και την πολιτιστική κλίμακα, αλλά πρέπει να τονίσω ότι ακόμα και το υψηλότερο οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο δεν μπορεί να αποκλείσει την πιθανότητα διάπραξης ενός τέτοιου εγκλήματος. Οι εγκληματίες πάθους δεν μπορούν να χαρακτηριστούν «ψυχανώμαλοι» και «παρανοϊκοί», βάσει των όρων της ψυχιατρικής, αλλά πρόκειται για άτομα που διέπονται από ναρκισσισμό, εγωισμό, επιθετικότητα και κτητικότητα, ενώ μπορούν να χαρακτηριστούν κυκλοθυμικά και ευέξαπτα.
 
«Nαρκισσιστικά εγκλήματα»
Έχοντας αναλύσει αρκετά «εγκλήματα πάθους» που συγκλόνισαν την ελληνική κοινωνία, στο πλαίσιο της διδακτικής μου δουλειάς, προβληματίζομαι σχετικά με το πόσο δόκιμη είναι η συγκεκριμένη κατηγοριοποίηση, δηλαδή η αναφορά σε «εγκλήματα πάθους». Προφανώς οι δράστες διακατέχονται από έντονα συναισθήματα, όταν επιτίθενται στο θύμα τους. Αλλά όταν, μετά τη διάπραξη του εγκλήματος, έχουν την ψυχραιμία να κρύψουν το άψυχο σώμα -σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμα και να το κατακρεουργήσουν- και στη συνέχεια να «παίζουν θέατρο» στις αρχές, στην οικογένεια και τους φίλους τους ή να ρίχνουν το φταίξιμο στο ίδιο το θύμα, αναρωτιέμαι αν μπορούμε να κάνουμε λόγο για «πάθος» ή τελικά έχουμε να κάνουμε με ψυχρότητα, απάθεια, ακόμα και οργάνωση της πράξης στο μυαλό του δράστη καιρό πριν;
Σε αυτές τις περιπτώσεις, όπου ο δράστης έχει την ψυχραιμία να «ξεφορτωθεί» το άψυχο σώμα και να προσποιηθεί ότι δεν γνωρίζει τίποτα για την υπόθεση, θα έλεγα ότι το έγκλημα είναι απόρροια του πάθους που ο δράστης ανέπτυξε όχι προς το θύμα, αλλά εν τέλει προς τον ίδιο του τον εαυτό. Ο δράστης, δηλαδή, διέπεται από έναν ακραίο εγωισμό και ναρκισσισμό που τον οδηγεί στην πεποίθηση ότι είναι ένας μικρός «Θεός». Συνεπώς, θεωρώ ότι ο χαρακτηρισμός «ναρκισσιστικά εγκλήματα» ή «εγκλήματα ζήλιας και κτητικότητας» είναι πιο δόκιμοι.
 
Η βία στη σχέση μπορεί να οδηγήσει ακόμα και στο έγκλημα
Το μήνυμα που θα ήθελα να περάσω είναι ότι το άτομο που βιώνει την ακραία συμπεριφορά του/της συντρόφου/ συζύγου βρίσκεται σε κίνδυνο, συνεπώς πρέπει έγκαιρα να λάβει μέτρα πρόληψης. Η άσκηση σωματικής ή ψυχολογικής βίας δεν οδηγεί νομοτελειακά στο έγκλημα, αλλά είναι δείγμα παθολογικής συμπεριφοράς, η οποία ακόμα κι αν δεν οδηγήσει στο φόνο πρέπει να αντιμετωπιστεί προτού είναι πολύ αργά.

Ένα ακόμα στοιχείο που αξίζει να υπογραμμίσω είναι ότι κυρίως σε κλειστές κοινωνίες τα στερεότυπα δύναται να λειτουργήσουν πολύ αρνητικά, ασκώντας τεράστια πίεση σε έναν άνθρωπο με την ψυχοσύνθεση που περιέγραψα προηγουμένως. Αυτό σημαίνει ότι ένα άτομο που λόγω άκρατου εγωισμού δεν μπορεί να αντιμετωπίσει αρνητικά σχόλια και υποτιμητικές συμπεριφορές από τους συντοπίτες του μπορεί να οδηγηθεί ακόμα και στο έγκλημα, λόγω της διαστρεβλωμένης κοσμοθεωρίας του. Με το έγκλημά του θέλει να αποδείξει στο στενό αλλά και ευρύτερο περιβάλλον του (οικογενειακό, φιλικό, επαγγελματικό κλπ.) ότι δεν ανέχεται τέτοιες συμπεριφορές και ότι προτιμά το θάνατο από την προδοσία. Η αυτοκτονία του δράστη, σε αυτές τις περιπτώσεις, είναι συχνή.
Θα αναφερθώ κλείνοντας σε δύο υποθέσεις που έχουν αποτελέσει αντικείμενο της ερευνητικής μου εργασίας και παρουσιάζουν κοινά χαρακτηριστικά. Πρόκειται για τις υποθέσεις Κιούσουγλου και Μπλάχα.

Ο στραγγαλισμός της πανέμορφης Κικής Κιούσογλου από το σύντροφό της (2005) είχε απασχολήσει εκτενώς το αστυνομικό ρεπορτάζ και θα έλεγα ότι παρουσιάζει ορισμένες ομοιότητες με την υπόθεση δολοφονίας της Φαίης Μπλάχα (2013). Την αποκάλυψη της πρώτης υπόθεσης που έμεινε γνωστή ως «το έγκλημα στη Βέροια» έκανε η δημοσιογράφος Αγγελική Νικολούλη μέσα από την εκπομπή της.
Τα κοινά χαρακτηριστικά των δύο υποθέσεων αφορούν το γεγονός ότι και στις δύο περιπτώσεις θύτες και θύματα ήταν νέα παιδιά που είχαν ζήσει έναν έρωτα. Έναν έρωτα που όμως αποδείχθηκε ολέθριος, καθώς η κτητικότητα, η ζήλια, οι ναρκισσιστικές τάσεις και ο εγωισμός των δραστών φαίνεται ότι υπερίσχυσαν. Και στις δύο περιπτώσεις η σχέση ήταν «θυελλώδης» με ένταση και καυγάδες. Επίσης, και στις δύο περιπτώσεις βλέπουμε μια κοινή αντιμετώπιση των θυμάτων που προσπαθούν να διακόψουν τη σχέση, αλλά τελικά επιστρέφουν.
Είναι χαρακτηριστικά τα λόγια που είχε γράψει στο ημερολόγιο της η Κική και καταδεικνύουν ακριβώς την τεράστια ένταση στις σχέσεις τους «Και αν εσύ δεν μ’ αγάπησες, εγώ σε αγαπώ, και αν εσύ με σκότωσες, εγώ ακόμη ζω!». Τέλος, και στις δύο περιπτώσεις έχουμε την εμπλοκή τρίτου προσώπου με σκοπό τη συγκάλυψη του εγκλήματος και προσπάθεια αποπροσανατολισμού των αρχών.

Το τραγικό των δυο υποθέσεων έγκειται στο ότι τέσσερα νέα παιδιά που είχαν όλη τους τη ζωή μπροστά τους για να ονειρευτούν, να ερωτευτούν, να κάνουν σχέδια για το μέλλον, καταστράφηκαν. Δυο κορίτσια βρήκαν αποτρόπαιο θάνατο και δυο αγόρια βρίσκονται στη φυλακή.

Συνοψίζοντας, τα «εγκλήματα πάθους» παρουσιάζουν μεγάλο ερευνητικό ενδιαφέρον και υπογραμμίζω την ανάγκη της ουσιαστικής παρέμβασης και διαχείρισης του θυμού, ειδικά στο πλαίσιο της σύγχρονης κοινωνίας, όπου το έγκλημα σκληραίνει και η κρίση αξιών οδηγεί σε εγκλήματα που διαπράττονται με μεγάλη βιαιότητα.
 
ΠΗΓΕΣ – ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
Νέστορα Ε. Κουράκη: Εισαγωγή στη μελέτη εγκλημάτων από ερωτικό πάθος
Π. Παπαϊωάννου, (2001), Εγκλήματα Ζηλοτυπίας. Εγκληματολογική Θεώρηση και Νομολογία, Αθήνα, Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα.
Φ. Τσαλίκογλου, (1984), Σχιζοφρένια και Φόνος. Μια ψυχολογική-εγκληματολογική έρευνα, Παπαζήσης, Αθήνα.
Α. Τσιγκρής, (2004), Εγκλήματα από Έρωτα, ΑΝΤ.Ν. Σάκκουλα, Αθήνα – Θεσσαλονίκη.
Etienne de Greeff, (1989-μτφρ. Η. Σαγκουνίδου-Δασκαλάκη. Επιστημονική διεύθυνση: Ι. Φαρσεδάκης), Έρωτας και εγκλήματα από έρωτα, Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s