Ο “ιδανικός” δικαστής


Ο Καθηγητής Εγκληματολογίας, κ. Αντώνης Μαγγανάς, με αφορμή το κείμενο που έγραψα για το Jo Nesbo και τα στοιχεία που πρέπει να έχει, κατά την άποψή μου, ο επιτυχημένος συγγραφέας αστυνομικής λογοτεχνίας, δίνοντας έμφαση στο γεγονός ότι οφείλει να είναι “ταξιδεμένος” και να έχει πλούσιες εμπειρίες ζωής, μου έθεσε ένα πολύ ενδιαφέρον ερώτημα, σε φιλοσοφικό επίπεδο: “Ένας δικαστής που επιβάλλει ποινή εγκλεισμού τι εμπειρίες (πρέπει) να έχει;”.

Πραγματικά, ένα ερώτημα που αξίζει να διερευνηθεί περαιτέρω, γιατί οδηγεί τη σκέψη μας σε σύνθετα αλλά ταυτόχρονα εξαιρετικά ενδιαφέροντα μονοπάτια. Θα έλεγα ότι σε μια ιδανική κοινωνία, ο δικαστής θα έπρεπε να είναι σοφός. Να έχει μόρφωση και παιδεία που λίγοι άνθρωποι έχουν, να έχει ταξιδέψει ως την άκρη του κόσμου για να μελετήσει εις βάθος τον νομικό πολιτισμό και την κοσμοθεωρία πολλών χωρών και για να αποκτήσει ένα πολύ υψηλό επίπεδο κριτικής σκέψης και ευφυΐας.

Εάν θέσουμε, όμως, το ζήτημα σε ρεαλιστικές βάσεις και αναφερθούμε στις σύγχρονες κοινωνίες, ποιος είναι ο “ιδανικός” δικαστής; Το ερώτημα γίνεται πιο σύνθετο στο πλαίσιο μιας κοινωνίας που μαστίζεται από κρίση αξιών και το έγκλημα σκληραίνει. Την ίδια στιγμή όμως γίνεται και πιο επιτακτική η ανάγκη να απαντηθεί το συγκεκριμένο ερώτημα.

Αναμφισβήτητα, ο δικαστής που κρίνει τη μοίρα ανθρώπων -κατηγορουμένων αλλά και κατηγόρων- και αποφασίζει να επιβάλλει την ποινή του εγκλεισμού ή να απαλλάξει από τις κατηγορίες χαρίζοντας το μεγάλο δώρο της ελευθερίας, πρέπει να βλέπει πέρα από εκεί που βλέπουμε όλοι οι υπόλοιποι. Να έχει εμβαθύνει σε τόσο μεγάλο βαθμό όχι μόνο στο γράμμα αλλά κυρίως την ουσία του νόμου, ώστε να μπορεί να πάρει στα χέρια του τις ζωές ανθρώπων -κατηγορουμένων και κατηγόρων- και να αποφασίσει εκείνος για την τύχη τους.

Ο “ιδανικός” δικαστής έχει την ικανότητα, βασιζόμενος στην πείρα, τη γνώση και τη συνεχή μελέτη και επικαιροποίηση της γνώσης του, να βλέπει στα μάτια των ανθρώπων την αλήθεια. Εξίσου έχει την κρίση να επιλέγει εκείνη την ποινή που θα είναι ουσιαστική και πραγματικά δίκαιη για τον κατηγορούμενο και τον κατήγορο.

Ο δικαστής δεν λειτουργεί παρορμητικά, ούτε συναισθηματικά γιατί το συναίσθημα μπορεί να στρεβλώσει την κρίση, αλλά ούτε και με απάθεια. Λειτουργεί με ψυχραιμία και απόλυτη νηφαλιότητα, αναζητώντας την άκρη του νήματος που θα δώσει τη λύση και θα απονείμει πραγματική δικαιοσύνη για όλες τις πλευρές.

Πιστεύω, τέλος, ότι είναι πολύ σημαντικό να “βλέπει” ο δικαστής την επόμενη μέρα: τι σημαίνει, πρακτικά, η ποινή που επιβάλλει και ποια είναι η ζωή για τον κατηγορούμενο και τον κατήγορο τις επόμενες μέρες εβδομάδες, μήνες, χρόνια…γιατί είναι σκόπιμο η κάθε ποινή, όταν επιβάλλεται, να περνάει κάποια μηνύματα, σε συμβολικό και πρακτικό επιπεδο, για να έχει ουσία. Αλλιώς, είναι κενή περιεχομένου.

Ο ρόλος, ασφαλώς, του δικαστή είναι τόσο σοβαρός που, σε ορισμένες περιπτώσεις, μοιάζει με αυτόν του Θεού, καθώς πρέπει να αποφασίσει για την ενοχή ή αθωότητα, για την καταδίκη ή ελευθερία, ανθρώπων. Επομένως, η γνώση που αποκτά μέσω των σπουδών του είναι θεμελιώδης, αλλά είναι μονον η αρχή. Η συνέχεια είναι ένας αγώνας ζωής -με ταξίδια, απόκτηση πλούσιων εμπειριών ζωής, ατελείωτο διάβασμα, εμβάθυνση στο αντικείμενό του, διαρκή ενημέρωση από την διεθνή εμπειρία, ανοιχτοί ορίζοντες και το κυριότερο αληθινή αγάπη για τον άνθρωπο- για να φτάσει στη “σοφία” που απαιτείται, προκειμένου να κρίνει, να αθώωνει ή να καταδικάζει.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Κοινωνικά

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s