Διακήρυξη της Μάλτας κατά του σχολικού εκφοβισμού και της ενδοσχολικής βίας


Πριν από λίγες ημέρες έλαβα από το “Χαμόγελο του Παιδιού” τη Διακήρυξη της Μάλτας κατά του σχολικού εκφοβισμού και της ενδοσχολικής βίας, την οποία μελέτησα προσεκτικά.

Είναι άξιο επισημάνσεως ότι επείγουσα έκκληση προς την Ευρώπη και όλες τις κοινωνίες για την αντιμετώπιση του ολοένα αυξανόμενου προβλήματος του σχολικού εκφοβισμού και της ενδοσχολικής βίας απηύθυνε το Ευρωπαϊκό Δίκτυο κατά του Σχολικού Εκφοβισμού (Ε.Α.Ν.) στο 3ο Διεθνές Συνέδριο του Δικτύου, την Προεδρία του οποίου ασκεί “Το Χαμόγελο του Παιδιού”.

Διαπιστώνουμε, συνεπώς, τη βαρύνουσα σημασία του θέματος στο πλαίσιο μιας εποχής όπου τα παιδιά και οι νέοι δέχονται συνεχείς πιέσεις από παντού, μεγαλώνουν με αρνητικά πρότυπα, νομιμοποιούν στο μυαλό τους τη βία και υιοθετούν επιθετικές συμπεριφορές. Δεν είναι τυχαίο ότι, σύμφωνα με πρόσφατα καταγεγραμμένα παραδείγματα, βλέπουμε νέους ανθρώπους να χρησιμοποιούν άμετρη κι άσκοπη βία απαξιώνοντας πλήρως τη ζωή των συνανθρώπων τους για λόγους, συχνά, ασήμαντους (στα δικά τους μάτια, όμως, αποκτούν άλλη βαρύτητα), οι οποίοι θα μπορούσαν να είχαν επιλυθεί με τη συζήτηση.

Σχετικά με το προαναφερθέν συνέδριο, να αναφέρω ότι έλαβε χώρα στη Μάλτα στις 24 Ιουνίου 2016 και τίμησε με την παρουσία της η Πρόεδρος της Μάλτας, κα Marie Louise Coleiro Preca, ο Υπουργός Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Οικογενειακών Θεμάτων της Μάλτας, Δρ. Michael Farrugia, καθώς και άλλοι υψηλόβαθμοι κρατικοί αξιωματούχοι της χώρας.

Η Γενική Συνέλευση του Ε.Α.Ν. υιοθέτησε τη Διακήρυξη της Μάλτας κατά του Σχολικού Εκφοβισμού και της Ενδοσχολικής Βίας, μέσω της οποίας τα μέλη του Δικτύου συμφωνούν για την ανάληψη συγκεκριμένων δράσεων και μιας κοινής στρατηγικής για την πρόληψη, ευαισθητοποίηση και εν γένει αντιμετώπιση του φαινομένου σε εθνικό και πανευρωπαϊκό επίπεδο. Η Διακήρυξη της Μάλτας θα αποτελέσει την πλατφόρμα για τη διαδικασία προώθησης αυτών των στόχων μέσα από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο κατά του Σχολικού Εκφοβισμού (Ε.Α.Ν.).

Θα σταθώ στην προειδοποίηση που απηύθυναν τα μέλη του Ε.Α.Ν. στο συνέδριο, σύμφωνα με την οποία μια σειρά κοινωνικών εξελίξεων, όπως η αυξανόμενη έλλειψη συμπόνιας, η πίεση ως απόρροια έντονου ανταγωνισμού, τα στερεότυπα, η έλλειψη ανεκτικότητας και η πάλη δύναμης, οδηγούν στο φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού που επηρεάζει πρωτίστως τα παιδιά αλλά επίσης και όλες τις κατηγορίες των μειονοτικών ομάδων στις κοινωνίες. Ταυτόχρονα η ραγδαία αύξηση του εκφοβισμού στο διαδίκτυο (cyber bullying), που εισβάλλει στην ιδιωτική ζωή πολύ περισσότερο σε σύγκριση με τις παραδοσιακές μορφές εκφοβισμού, αποτελεί θέμα ιδιαίτερης και ολοένα αυξανόμενης ανησυχίας.

Τα προαναφερθέντα καθιστούν σαφές ότι η εκπαιδευτική κοινότητα οφείλει να είναι ενημερωμένη και ευαισθητοποιημένη. Ο έφηβος που έρχεται αντιμέτωπος με όλες αυτές τις βίαιες αλλαγές δεν μπορεί, πάντοτε, να τις διαχειριστεί. Ειδικά, όταν δεν υπάρχει ένα υποστηρικτικό οικογενειακό περιβάλλον και οι καθηγητές του δείχνουν παγερή αδιαφορία σε όσα νιώθει και -κυρίως- σε όσα συναισθήματα “καταχωνιάζει” στην ψυχή του, επειδή δεν έχει πού να απευθυνθεί και δεν ξέρει πώς να “εκτονώσει” την ένταση και επιθετικότητα που κρύβει μέσα του. Ένα πολύ απλό παράδειγμα: το παιδί που απειλεί ότι θα βλάψει συμμαθητές του, μπορεί και να το κάνει. Άρα, ο εκπαιδευτικός πρέπει να το ακούσει και να το βοηθήσει να ξεπεράσει το θυμό και την οργή του, με τη στήριξη ειδικού όπου κριθεί ασφαλώς αναγκαίο.

Όπως έχω πολλές φορές τονίσει μέσα από τα κείμενά μου, είναι εξαιρετικά σημαντικό να δώσουμε -ουσιαστικά- το λόγο στα ίδια τα παιδιά, τα οποία με οργανωμένες ομάδες, στις οποίες θα συμμετέχουν όλοι οι μαθητές με εναλλασσόμενους ρόλους και σε συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς, θα τοποθετούνται σε ζητήματα σχολικού εκφοβισμού -από τις πιο απλές και μικρής κλίμακας σχολικές εντάσεις μέχρι τα πιο σοβαρά περιστατικά- με μηνιαίες εκθέσεις, θα οργανώνουν συζητήσεις και -το κυριότερο- θα λαμβάνουν ενεργό μέρος στη λήψη αποφάσεων για την αποτελεσματική αντιμετώπιση εντάσεων, συγκρούσεων και όλων των περιστατικών βίας κι επιθετικότητας που αναπτύσσονται μεταξύ των μαθητών.

Είναι υψίστης σημασίας, κατά την άποψή μου, ο έφηβος να γίνεται υπεύθυνος και να συμμετέχει ενεργά (με ουσιαστικούς ρόλους) σε διαδικασίες και γεγονότα που τον αφορούν άμεσα. Με αυτό τον τρόπο και το παιδί που υφίσταται τη βία θα αισθανθεί μεγαλύτερη ασφάλεια έχοντας δίπλα του τους ίδιους τους συμμαθητές του, ενώ το παιδί που ασκεί βία και υιοθετεί επιθετικές συμπεριφορές θα μιλήσει πιο εύκολα στις ομάδες των συμμαθητών του και θα καταφέρει να “εκτονώσει” τα αρνητικά του συναισθήματα. Παράλληλα, η ανάληψη ρόλων ευθύνης από όλα τα παιδιά -ακόμα και από τα ίδια τα εμπλεκόμενα σε σχολικές εντάσεις, είτε ως θύτες, είτε ως θύματα- θα δώσει την πολύτιμη ευκαιρία σε όλους τους μαθητές να γίνουν πιο υπεύθυνοι και να διαχειριστούν δύσκολες καταστάσεις με τρόπο αποτελεσματικό. Θα τους δώσει τη δυνατότητα να στηριχτούν στις δυνάμεις τους και να επικοινωνήσουν με την αληθινή σημασία του όρου. Όλα αυτά θα είναι, σίγουρα, πολύ σημαντικά μαθήματα ζωής και θα δώσουν νέα ώθηση στο σύγχρονο σχολείο.

Σε κάθε περίπτωση κρίνω ανούσιο να αποφασίζουμε για τα παιδιά χωρίς τα παιδιά. Συχνά, μάλιστα, εμείς διογκώνουμε καταστάσεις που θα μπορούσαν να επιλυθούν πολύ πιο άμεσα κι αποτελεσματικά από τα ίδια τα παιδιά ή, αντίθετα, δείχνουμε αδιαφορία για περιστατικά που δύναται να οδηγήσουν ακόμα και σε ακραίες συμπεριφορές, όπως συμπλοκές με απρόβλεπτες συνέπειες. Άρα, το παιδί οφείλει να έχει λόγο και κρίση, ώστε -με τη στήριξη των εκπαιδευτικών- να ενεργεί ως υπεύθυνο μέλος της μαθητικής κοινότητας, αποκτώντας ταυτόχρονα ιδανικά και μαθαίνοντας να εκτιμά τη ζωή και την αξία των συμμαθητών του, γιατί όπως εξαρχής τόνισα η απαξίωση της ανθρώπινης ζωής και η απάθεια στον πόνο του συνανθρώπου οδηγούν στη χρήση της άμετρης, άσκοπης και σαδιστικής βίας μεταξύ των νέων ανθρώπων.

Συνοψίζοντας, διανύουμε εποχές που διέπονται από σκληρότητα και κυριαρχία αρνητικών -αρκετές φορές και νοσηρών- προτύπων. Σε αυτήν τη σκληρότητα, η εκπαιδευτική κοινότητα οφείλει να δώσει στα παιδιά μας εναλλακτικούς δρόμους. Να γίνει “ασπίδα” και εκπαιδευτικοί-μαθητές να συμπορευτούν, με υψηλούς στόχους και όραμα για ένα πιο δημιουργικό αύριο. Το σχολείο, άλλωστε, δεν πρέπει να βιώνεται σαν φυλακή των εφηβικών ονείρων, αλλά να δίνει διέξοδο στα όνειρα των παιδιών να εκφραστούν. Διαφορετικά, οι εντάσεις θα αυξηθούν ραγδαία…

Advertisements

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας, Ζητήματα Κοινωνικά

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s