“Ανεξάρτητη δημοσιογραφία”, “Ελευθερία του Τύπου”, “Ερευνητική Δημοσιογραφία”: μπορούν να υπάρξουν στην Ελλάδα της κρίσης;


Η τηλεφωνική παρέμβαση του Προέδρου ιδιωτικού μέσου στον “αέρα” πρωινής, ψυχαγωγικής εκπομπής, το ύφος της “επίπληξης” που ουσιαστικά ήταν ένας δημόσιος εξευτελισμός των υπαλλήλων και η επαναφορά της “τάξης” οφείλει να μην περάσει στα ψιλά, αλλά να προβληματίσει τον δημοσιογραφικό κόσμο. Χωρίς να θέλω να δικάσω ή να καταδικάσω, γιατί όλοι είμαστε άνθρωποι και ορισμένες φορές η ένταση της στιγμής υπερτερεί της λογικής, ακόμα κι όταν οι προθέσεις δεν είναι κακές, δεν μπορώ να αφήσω ασχολίαστη μια τέτοια παρέμβαση. Αυτό που, πρωτίστως, με προβλημάτισε είναι ότι στην “καρδιά” της κρίσης και με την ανεργία να “χτυπάει” κόκκινο, ο εργοδότης χρησιμοποιεί ως επιχείρημα για να καταδικάσει μια άποψη που δεν εγκρίνει το μισθό που δίνει κάθε μήνα στον εργαζόμενό του και μάλιστα όταν το τηλεοπτικό κοινό παρακολουθεί. Σαν να είμαστε θεατές σε αρένα και περιμένουμε να δούμε αν θα πέσει η χαριστική βολή ή θα δοθεί η χάρη της τελευταίας στιγμής.

Η συγκεκριμένη παρέμβαση αποδεικνύει με τον πιο κυνικό, θα έλεγα, τρόπο μια σκληρή αλήθεια: ότι η έννοια της “ανεξάρτητης δημοσιογραφίας” στη χώρα μας απλώς δεν υφίσταται. Ο πλουραρισμός των απόψεων, η ολόπλευρη κάλυψη ενός θέματος, η ανάγκη και επιθυμία του κοινού να “πέσει” φως σε σοβαρές υποθέσεις που απασχολούν την κοινωνία, είναι στοιχεία που δυστυχώς δεν βλέπουμε, όχι τουλάχιστον στο βαθμό που θα έπρεπε. Επομένως, δεν μπορούμε να μιλήσουμε για”ελευθερία του Τύπου”, αλλά για “στρατευμένη” δημοσιογραφία” ή “κατευθυνόμενη” δημοσιογραφία…ο καθένας μπορεί να την ορίσει, όπως κρίνει.

Το καίριο ερώτημα που προκύπτει στο σημείο αυτό είναι εάν μπορούν να αλλάξουν τα πράγματα και με ποιον τρόπο. Εδώ ακριβώς θεωρώ εξαιρετικά σημαντική τη στάση και την αντίδραση του κοινού. Το κοινό, πρωτίστως, οφείλει να “εκπαιδευτεί” ώστε να μην δέχεται άκριτα όσα του “σερβίρει” το κάθε μέσο, αλλά να αναζητήσει εναλλακτικές μορφές ενημέρωσης, ούτε πάλι άκριτα, αλλά γνωρίζοντας από που προέρχονται οι πρωτοβουλίες.

Πολύ σημαντικό, επίσης, τα νέα παιδιά, οι νέοι μας δημοσιογράφοι που έχουν γνώσεις του αντικειμένου και επιμορφώνονται σε αυτό, να αναλάβουν δυναμικά δράση. Να ξεκινήσουν καινούργια πράγματα στο χώρο και με δυναμισμό, δημιουργικότητα και την ωραία “τρέλα” της νιότης, αλλά πάντα με άξονα τη γνώση και την κριτική τους σκέψη, να φέρουν στη δημοσιογραφία νέα “ήθη”.

Να συμβάλλουν, με άλλα λόγια, στο να ανοίξει επιτέλους ένα καινούργιο κεφάλαιο στον τομέα της “ερευνητικής” δημοσιογραφίας που θα δίνει το δικαίωμα σε πολλές και διαφορετικές απόψεις να εκφραστούν, χωρίς φανατισμό ασφαλώς (που τουλάχιστον εμένα με ενοχλεί αφάνταστα, γιατί δεν θέλω να μου “επιβάλλεται” μια συγκεκριμένη άποψη, αλλά να μου δίνονται όσα περισσότερα δεδομένα γίνεται, ώστε να επιλέξω τη θέση που με εκφράζει), πάντα με μεγάλο σεβασμό απέναντι στον πολίτη.

Θα έπρεπε, όμως, με κάποιον τρόπο να προστατεύονται και οι εργαζόμενοι των ιδιωτικών μέσων, ώστε να μπορούν να ασκήσουν το έργο τους με συνέπεια και εντιμότητα ασφαλώς, αλλά ταυτόχρονα με την ελευθερία του λόγου τους. Σαφώς, ο ιδιοκτήτης του κάθε μέσου έχει το δικαίωμα να επιλέγει τους υπαλλήλους του. Πρέπει, όμως, να τους επιβάλλει “γραμμή”; Αυτή, δυστυχώς, είναι μια ακόμα “παγίδα”, γιατί όταν το μέσο δίνει “γραμμή” στους υπαλλήλους, εκ των πραγμάτων δεν μπορούμε να μιλάμε για “ελευθερία του Τύπου” και “ανεξάρτητη δημοσιογραφία” και εδώ θα πρέπει, κάποια στιγμή, να ξεκινήσει ένας ειλικρινής διάλογος σχετικά με το πώς οραματιζόμαστε τη δημοσιογραφία του αύριο, όπου οι νέες γενιές θα πάρουν τα ηνία στα χέρια τους.

Για να δώσουμε και την άλλη πλευρά, αναμφισβήτητα όταν ένας παρουσιαστής/δημοσιογράφος εκτίθεται δημόσια πρέπει να μπορεί να χειρίζεται ορθά το λόγο και να μην καταθέτει απόψεις για ζητήματα που δεν κατέχει και δεν έχει ερευνήσει. Το infotainment, αυτός ο παράδοξος συνδυασμός ενημέρωσης-ψυχαγωγίας που διέπει τη δομή αρκετών εκπομπών, εδώ και χρόνια, μπορεί να λάβει επικίνδυνες διαστάσεις όταν άνθρωποι χωρίς γνώσεις τοποθετούνται επί παντός επιστητού.

Δεν αναφέρομαι αναγκαστικά στην χθεσινή υπόθεση, αλλά σε όλες εκείνες τις περιπτώσεις όπου ένας παρουσιαστής ψυχαγωγικής εκπομπής μπαίνει στα “χωράφια” της πολιτικής/οικονομίας για να αναλύσει, με όρους ψυχαγωγίας και σε “χαλαρούς” ρυθμούς ζητήματα υψίστης σοβαρότητας. Το infotainment απαιτεί γνώστες του αντικειμένου και δεν μπορεί με έναν τρόπο “χαλαρό” ή θα μου επιτρέψετε το χαρακτηρισμό “χαζοχαρούμενο”, πολλές φορές, γιατί έτσι επιτάσσει η ροή μιας ψυχαγωγικής εκπομπής να αναλύονται μέσα σε λίγα λεπτά, με γέλια και χαρές….. Ανεπίτρεπτο να αποτελούν αντικείμενο συζήτησης θέματα όπως για παράδειγμα το προσφυγικό, η εγκληματικότητα, ενώ η συζήτηση διακόπτεται από χορούς και γλέντια και gossip. Ο καθένας στον τομέα του: άλλο ψυχαγωγία και άλλο ενημέρωση και τα δύο εξίσου σημαντικά, αλλά διαφορετικά. Ή τουλάχιστον εάν ο παρουσιαστής αισθάνεται ικανός να τα συνδυάσει, οφείλει τουλάχιστον να είναι άριστος γνώστης και των δύο αντικειμένων και με μια λογική ροή να περνάει από τα “ανάλαφρα” θέματα στα σοβαρά.

Τέλος, αυτό που θα ήθελα να τονίσω είναι ότι είμαι ενάντια στον δημόσιο εξευτελισμό εργαζομένων. Ασφαλώς, όποιος εργάζεται στον ιδιωτικό τομέα, γνωρίζει πολύ καλά ότι οφείλει να δώσει λόγο στον εργοδότη του και αυτό με βρίσκει σύμφωνη. Πρέπει να σεβόμαστε τον άνθρωπο που μας επιλέγει και μας τιμά με την εργασία που μας δίνει. Είναι όμως διαφορετικό να χρησιμοποιεί ο εργοδότης ως επιχείρημα το μισθό που δίνει στον εργαζόμενο για να τον “επαναφέρει στην τάξη” ενώπιον όλης της Ελλάδας, καθώς λόγω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης είναι προφανές ότι μεγάλη μερίδα του κοινού έχει παρακολουθήσει το “θέαμα”.

Μάλιστα, είναι αξιοσημείωτο ότι χθες στον αέρα της εκπομπής ακούστηκαν τόσο σκληρές κουβέντες και χαρακτηρισμοί για άτομα που το ίδιο το μέσο έχει επιλέξει να εργάζονται εκεί και να “υπηρετούν” την ενημέρωση και την ψυχαγωγία του κοινού. Μπορεί όλα βέβαια να αποδοθούν σε μια παρεξήγηση, εν τούτοις κλείνοντας πιστεύω ότι είναι σκόπιμο να προβληματιστούμε όλοι μας -και ο δημοσιογραφικός κόσμος, αλλά και το κοινό- όχι για την συγκεκριμένη υπόθεση που θα “κλείσει” με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, αλλά για το ρόλο που θέλουμε να διαδραματίσει η δημοσιογραφία στην σύγχρονη εποχή και εάν θέλουμε το δημοσιογράφο πειθήνιο όργανο ή δυναμικό, με γνώση και άποψη. Εξίσου σημαντικό ερώτημα αν θέλουμε ένα δημοσιογράφο που επιχειρεί να χειραγωγήσει το κοινό ή ένα δημοσιογράφο που κάνει έρευνα και ενημερώνει, παρουσιάζοντας όσες περισσότερες απόψεις, σκέψεις και τοποθετήσεις και όχι αποκλειστικά από τα ίδια πρόσωπα.

Είναι καιρός να πάμε ένα βήμα παρακάτω τη δημοσιογραφία και, κατά την δική μου κρίση, τα νέα παιδιά που σπουδάζουν το αντικείμενο, έχουν το μεράκι να δουλέψουν σκληρά και αγαπούν πραγματικά τη δημοσιογραφία, μπορούν (και πρέπει) να αλλάξουν τα πράγματα “εγκαινιάζοντας” την νέα εποχή δημοσιογραφίας.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Κοινωνικά

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s