Θάνατος στα είκοσι: όταν ο θάνατος γίνεται επιλογή


Όταν ο θάνατος γίνεται επιλογή και, μάλιστα, την πιο ωραία περίοδο στη ζωή ενός ανθρώπου, στα είκοσί του χρόνια, όπου το όνειρο ανθίζει και η καρδιά χτυπά ασταμάτητα για όλες τις ηδονές της ζωής, τότε ανακύπτουν πολλά ερωτήματα και, συχνά, γεννιέται ένας έντονος προβληματισμός για το τι λάθος κάνει η κοινωνία, στο σύνολό της, και οδηγεί νέους και δημιουργικούς ανθρώπους σε αυτήν τη μοιραία επιλογή.

Ο Γιώργος Φιλιππίδης ήταν είκοσι ετών, απόφοιτος της Σχολής Αναβρύτων και φοιτητής Θεατρικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Αθηνών, όταν αυτοκτόνησε, με τρόπο επεισοδιακό, στο σπίτι του στο Παγκράτι, τον Ιούλιο του 1997. Ο Γ.Φ. ήταν, ταυτόχρονα, ποιητής. Έγραφε από την παιδική του ηλικία. Πρόλαβε να δημοσιεύσει μερικά κείμενά του στο περιοδικό Ιδιότροπο και δυο άρθρα στο περιοδικό Αντί. Η ποιητική του ανθολογία, με τιτλο Γαλάζια Μηχανή, εκδόθηκε το 1999, δυο χρόνια δηλαδή μετά το θάνατό του. Το βιβλίο αυτό περιέχει τα περισσότερα από τα ποίηματα που έγραψε στα δυο τελευταία χρόνια της ζωής του.

Όπως γράφει ο Καθηγητής Νάσος Βαγενάς, στον πρόλογο “το βιβλίο αυτό περιέχει ποιήματα ενός νέου που δεν υπάρχει πια• που αυτοχειριάστηκε τον Ιούλιο του 1997 σε ηλικία είκοσι ετών. Η έκδοσή του, ωστόσο, δεν θα πρέπει να εκληφθεί ως μια επιμνημόσυνη πράξη• γιατί η ποιότητα των στίχων που περιέχει υπερβαίνει τη συνήθη ποιότητα των στίχων που γράφουν οι εικοσάχρονοι και καθιστά το βιβλίο άξιο να δημοσιευτεί ως βιβλίο ποιητικό”. Επίσης, ο Καθηγητής υπογραμμίζει “πιστεύω ότι φράσεις όπως “ο θάνατος έκοψε τον σγγραφικό του δρόμο” ελάχιστο νόημα έχουν στην περίπτωση του Γιώργου Φιλιππίδη. Γιατί η σχέση του με τη γραφή, μολονότι ουσιώδης, αισθάνομαι πως δεν ήταν θεμελιώδης• πως ήταν μέρος μιας ευρύτερης και βαθύτερης σχέσης, που ήταν η σχέση του με τον θάνατο”.

Ο λόγος που αναφέρομαι σήμερα στον Γ.Φ. είναι διττός. Ο πρώτος λόγος αφορά την ποίησή του και το πόσο με έχει αγγίξει. Στο δεύτερο λόγο θα αναφερθώ κλείνοντας το κείμενό μου.

Ομολογώ ότι, τυχαία, έπεσε στα χέρια μου το συγκεκριμένο βιβλίο, πριν από λίγο καιρό μάλιστα, μολονότι έχει εκδοθεί χρόνια πριν. Όταν όμως διάβασα τα ποίηματα και τα κείμενά του, ένιωσα κάτι δυνατό. Γιατί ο λόγος του είναι αιχμηρός και επίκαιρος. Υπερβαίνει έναν νέο είκοσι ετών που μόλις ξεκινά τη ζωή του. Είναι ο λόγος ενός κριτικά σκεπτόμενου ανθρώπου που, σε μένα τουλάχιστον, δίνει την εντύπωση ότι διακατέχεται από έναν υπέρμετρο φόβο για τη ζωή, αλλά και από ένα έντονο πάθος για να προλάβει να ζήσει όλα όσα ονειρεύεται. Είναι ένας λόγος που “αναβλύζει” συναισθήματα και σκέψεις.

Η σχέση του με τη γλώσσα είναι ξεχωριστή και ιδιαίτερη. Η επιλογή των λέξεων φανερώνει την ευαισθησία της ψυχής και τον ώριμο νου του. Με διορατικότητα ενός νέου που αναζητεί ενα καλύτερο μέλλον για τη γενιά του, αλλά ταυτόχρονα βλέπει και αντιλαμβάνεται ότι κάποιοι “σκοτώνουν” το μελλον των νέων, γράφει “Αφού σπαρτάρησε στ’ αγκίστρι της βίας, η Ευρώπη κοιμάται σαν κρέας σε χασάπικο, φρουρούμενη από διμοιρίες μπάτσων”.

Άραγε, πώς θα αισθανόταν και τι θα έγραφε σήμερα για την Ευρώπη και την πορεία της, ο Γιώργος Φιλιππίδης;

Διαβάζοντας το σύνολο των ποιημάτων του, έχω την αίσθηση ότι υφαίνει ένα σκηνικό θανάτου, την ίδια στιγμή που από τους στίχους του “πηγάζει”, σαν από ορμητικό ποτάμι, ένα έντονο πάθος και ένας πόθος για ζωή. Μια ζωή, όμως, που δεν είναι συμβατική και σύμφωνη με τους κανόνες και τα “πρέπει” της κοινωνίας. Ονειρεύεται μια ζωή που κρύβει μέσα της αγάπη, δημιουργία, κοινωνική ισότητα, δικαιοσύνη. Μοιάζει τρομαγμένος μπροστά στην κοινωνική παθογένεια, την οποία “καταγγέλλει” με τους στίχους του. Ο φόβος του για την “αρρωστημένη” και άδικη κοινωνία τον οδηγεί, ενδεχομένως, στην απέχθεια αυτής της “θανατηφόρας” πλευράς της ζωής, σε αντίθεση με τη ζωή που ο ίδιος ονειρεύεται να προλάβει να ζήσει.

Με συγκλονίζει όταν γράφει “έχω να πω τόσα πολλά, κι όμως ξέρω πως δεν θα καταφέρω να πω τίποτα”. Συγκινούμαι, αναλογιζόμενη ότι η εν λόγω φράση αντανακλά το συναίσθημα πάρα πολλών νέων, των οποίων τα όνειρα “δηλητηριάζονται” προτού ακόμα γεννηθούν. Νέοι γεμάτοι ταλέντα και δημιουργικότητα, οι οποίοι θέλουν απλώς να ζήσουν μια όμορφη ζωή, αλλά πρώιμα τους κόβονται τα φτερά.

Έτσι η πόλη με τα “ετοιμοθάνατα νοσοκομεία της και τα πολυώροφα γκρίζα ψυγεία της”, όπως με γλαφυρότητα την περιγράφει ο Γ. Φ., μετατρέπεται εν τέλει σε έναν “απρόσωπο δημιο” που δολοφονεί τις νεανικές ψυχές, οι οποίες θέλουν να αγαπήσουν, να ερωτευτούν, να ονειρευτούν, να ΖΗΣΟΥΝ.

“Δεν γράφω πολύ, μεθώ όμως τακτικά, περπατώ πολύ, συνήθως μόνος, αράζω σε μπαρ μόνος, κάνω ασκήσεις τηλεπάθειας, αγαπώ (θέλω να προλάβω να το κάνω καλά, όλο και καλύτερα). Είναι στιγμές που δεν φοβάμαι το θάνατο…θάνατος”. Γράφει ο Γιώργος Φιλιππίδης και το δικό μου μυαλό προσπαθεί να κατανοήσει τι είναι αυτό -ποια βαθύτερη σκέψη, ποιο βαθύτερο συναίσθημα- που οδηγεί έναν νέο άνθρωπο, έναν ξεχωριστό φοιτητή, αγαπητό μεταξύ των συμφοιτητών του, ο οποίος μόλις έχει ξεκινήσει την ενήλικη ζωή του, στο θάνατο….

Είμαι σίγουρη ότι ένας άνθρωπος που στα είκοσι γράφει με τέτοιο τρόπο, θα είχε σπουδαία πράγματα να μας πει σήμερα. Πράγματα που θα άξιζε να μας πει και να ακούσουμε. Ειδικά σε τοσο κρίσιμες εποχές που έχουμε ανάγκη από νέους, διορατικούς, με κοινωνική ευαισθησία και προβληματισμό. Γιατί, δυστυχώς, λείπουν οι άνθρωποι που μπορούν να αντισταθούν με το λόγο και τις πραξεις τους στην κοινωνική αδικία και ανισότητα και να προβάλλουν τις αληθινές αξίες της ζωής.

Ήταν, όμως, επιλογή του και πρέπει να γίνει σεβαστή.

Ο δεύτερος λόγος που αναφέρομαι στον Γ.Φ. είναι γιατί, διαβάζοντας την ποίησή του και αναζητώντας κάποιες επιπρόσθετες πληροφορίες, συνειδητοποίησα ότι αυτός ο άνθρωπος είχε “βρεθεί” στη ζωή μου με έναν πολύ παράδοξο τρόπο. Ένα μήνα πριν από το θάνατό του (ίσως και λίγο περισσότερο, δεν θυμάμαι με ακρίβεια), είχαμε επικοινωνήσει στο τηλέφωνο. Άγνωστοι μεταξύ μας, μέσω μιας αγαπημένης του φίλης και δικής μου αδελφικής φίλης, είχαμε τυχαία μιλήσει στο τηλέφωνο. Μια συνομιλία που ξεκίνησε τυχαία, κράτησε όμως αρκετή ώρα, ενώ από τα πρώτα λεπτά ήταν εμφανές ότι επρόκειτο για έναν πολύ ξεχωριστό νέο, με πολύ διαφορετική σκέψη και προβληματισμό σε σχέση με τα παιδιά της ηλικίας του.

Όταν η τηλεφωνική μας επικοινωνία έφτανε στο τέλος, ο Γιώργος μου είπε ότι θέλει να με ρωτήσει κάτι. Ηχεί ακόμα στα αυτιά μου η ερώτησή του. Με ρώτησε εάν θα επέλεγα να αυτοκτονήσω και με ποιον τρόπο. Δεν ξέρω και δεν θα μάθω ποτέ γιατί απηύθυνε σε μια άγνωστή του κοπέλα την συγκεκριμένη ερώτηση. Σε πολύ τρυφερή ηλικία κι εγώ, δεν έδωσα συνέχεια στη συζήτηση. Θεωρώ ότι σε αυτή την τόσο νεαρή, σχεδόν παιδική μου ηλικία, φοβήθηκα να μπω στα “άδυτα” του μυαλού ενός μέχρι εκείνη τη στιγμή αγνώστου. Ούτε ασφαλώς μου πέρασε τότε από το μυαλό ότι τα λόγια αυτά έκρυβαν μέσα τους μιαν αλήθεια και κάτι άλλο, έναν φόβο; έναν πόνο; μια μοναξιά; κάποιο άλλο συναίσθημα; Ήταν τεράστιο βέβαια σοκ, όταν έμαθα, στα τέλη εκείνου του καλοκαιριού, ότι είχε αυτοκτόνησει. Ένας τόσο νέος άνθρωπος. Με χιλιάδες λόγους για να συνεχίσει να ζει και να ονειρεύεται. Πολύ μεγάλος ήταν ο πόνος και για τους συμφοιτητές του που τον αγαπούσαν πολύ.

Δεν θα ξεχάσω ποτέ τη φωνή του και μακάρι να μπορούσα να γυρίσω το χρόνο πίσω. Για να του φωνάξω με όλη τη δύναμη της ψυχής μου, ότι μια “αρρωστιάρα κοινωνία” έχει ανάγκη από ανθρώπους, όπως εκείνος, με αξίες και ιδανικά, με όνειρα και δυνατή σκέψη, για να “γιατρευτεί” και να λυτρωθεί από τα δεινά της. Κι ότι όσο “άρρωστη” κι αν είναι η κοινωνία μας, όταν “κρατιέσαι” από το όνειρο και από ό,τι αγαπάς και σε κάνει να χαμογελάς, τότε αξίζει να ζεις και να προσπαθείς για ένα καλύτερο αύριο. Αυτά τα λόγια, όμως, δεν θα του τα πω ποτέ. Ωστόσο, η δική του σκέψη θα μας συντροφεύει μέσα από τα κείμενα που έγραψε.

Θα κλείσω με τον ποιητικό λόγο του Γιώργου Φιλιππίδη:

“Όνειρο άγιο, όνειρο του τόπου που δεν υπάρχουν όνειρα, λάγιασε. Κι αν δεν στέρξει ο άνθρωπος, θα στέρξει, θα γείρει το κεφάλι, θα κοιμηθεί. Μα η μηχανή αγρυπνά και ταξιδεύει”.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Κοινωνικά

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s