Criminal profiling


Ο όρος “profiling” γνωρίζει πολύ μεγάλη διάδοση, κυρίως λόγω των δημοφιλέστατων σειρών εγκληματολογικού ενδιαφέροντος. Με απλά λόγια, μιλώντας για “profiling”, εννοούμε την αναζήτηση και συγκέντρωση στοιχείων για το δράστη ενός εγκλήματος, ώστε να οδηγηθούμε σε συγκεκριμένα συμπεράσματα σχετικά με το προφίλ του δράστη. Οι ανθρωποκτονίες και οι βιασμοί είναι οι δύο κατηγορίες εγκλημάτων στις οποίες χρησιμοποιείται, κυρίως, το profiling. Η Δικαστική Ψυχολόγος, κ. Μαρία Μουδάτσου, ήταν προσκεκλημένη μας και έδωσε μια πολύ ενδιαφέρουσα διάλεξη σχετικά με το criminal profiling, την Παρασκευή 7 Μαρτίου, στο Τμήμα ΕΜΜΕ του Πανεπιστήμιου Αθηνών.

Όπως τόνισε η κ. Μουδάτσου, στην Ελλάδα δεν έχει αναπτυχθεί και δεν υφίσταται το criminal profiling. Σαφώς, η Ελλάδα δεν έχει να αντιμετωπίσει στυγερά εγκλήματα σε πολύ μεγάλη έκταση, όπως για παράδειγμα οι ΗΠΑ. Ωστόσο, κατά την δική μου κρίση, θα έπρεπε να αναπτυχθεί και στην Ελλάδα το criminal profiling, καθώς όπως επισημαίνουν οι εγκληματολόγοι, στο πλαίσιο της σύγχρονης εποχής της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, το έγκλημα αλλάζει μορφή και λαμβάνει πιο επικίνδυνες διαστάσεις. Πλέον, το έγκλημα και στην Ελλάδα έχει δύο κύρια χαρακτηριστικά:είναι οργανωμένο και παγκοσμιοποιημένο.

Η κ. Μουδάτσου έκανε μια πολύ σοβαρή επισήμανση που πρέπει να προβληματίσει σοβαρά τους ειδικούς. Ειδικότερα, τόνισε ότι στην Ελλάδα,οχι μόνο δεν έχει ανατπυχθεί το criminal profiling, αλλά οι αστυνομικές αρχές δεν έχουν την κατάλληλη εκπαίδευση ούτε ενημέρωση ώστε να μην αλλοιώνουν τα πολύ σημαντικά στοιχεία ενός εγκλήματος. Για παράδειγμα, σε περιπτώσεις ανθρωποκτονιών, αστυνομικοί έχουν πατήσει στον τόπο του εγκλήματος (crime scene), με αποτέλεσμα να αλλοιωθούν πολύ σημαντικά ίχνη του εγκλήματος. Αυτό το γεγονός αποδεικνύει περίτρανα την έλλειψη κατάλληλης εκπαίδευσης και αυτό το σοβαρότατο ζήτημα πρέπει άμεσα να αντιμετωπιστεί, μέσω της εκπαίδευσης ασφαλώς. Με αυτό τον τρόπο η εξιχνίαση αποτρόπαιων εγκλημάτων θα γίνεται πιο άμεσα και αποτελεσματικά. Δυστυχώς,η αλλοίωση στοιχείων έχει λάβει χώρα σε σοβαρότητα εγκλήματα που απασχόλησαν έντονα την ελληνική κοινή γνώμη και ή εξιχνιάστηκαν μετά από πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα, ενώ άλλα δεν εξιχνιάστηκαν ποτέ.

Όσον αφορά τις τρεις βασικές αρχές που διέπουν το profiling, αυτές είναι, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε η κ. Μουδάτσου, οι ακόλουθες:
Πρώτον, η συνοχή στην υπόθεση, δεύτερον, η διαφοροποίηση/διάκριση στην υπόθεση που εξετάζεται και τρίτον, τα συμπεράσματα που εξάγονται κατά την ανάλυση των δεδομένων.

Τα προβλήματα τώρα που δημιουργούνται συχνά είναι ότι, κατά κύριο λόγο, οι πληροφορίες συγκεντρώνονται από την αστυνομία, η οποία όμως συγκεντρώνει τις πληροφορίες για διαφορετικό σκοπό και όχι για το σχηματισμό του criminal profiling, με αποτέλεσμα συχνά να απουσιάζει αρκετό σημαντικό πληροφοριακό υλικό (missing data), ώστε να δημιουργηθεί το προφίλ του δράστη. Ενώ και οι μαρτυρίες των αυτοπτών ή μη μαρτύρων, αρκετές φορές, επιδέχονται αμφισβήτησης, καθώς οι μάρτυρες δύναται να δώσουν έμφαση μόνο σε συγκεκριμένές πτυχές του εγκλήματος για διάφορους λόγους ή ακόμα και να παραπλανήσουν τις έρευνες, είτε σκόπιμα, είτε ακούσια. Ένα πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα που αποδεικνύει τα παραπάνω, μάρτυρες στις ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι ο δράστης ήταν λευκός, ενώ ήταν έγχρωμος, γιατί στο μυαλό αποτυπώνεται πιο εύκολα το λευκό χρώμα.

Το σημείο που πρέπει να τονίσουμε είναι ότι κάθε έγκλημα έχει την “εγκληματική υπογραφή” του δράστη. Επομένως, το criminal profiling μπορεί να μας οδηγήσει στην εξιχνίαση ακόμα και των πιο αποτρόπαιων εγκλημάτων. Επίσης, όσο παράδοξο κι αν ακουστεί, το πτώμα είναι αυτό που δίνει όλες τις απαντήσεις στα καίρια ερωτήματα που αφορούν την εξιχνίαση του εγκλήματος.

Τέλος, η κ. Μουδάτσου ανέφερε ότι τα πρότυπα εγκληματικής δράσης ενός δράστη μπορούν να κατανοηθούν και να αναλυθούν σε σχέση με τις κανονικές ψυχολογικές και κοινωνικές διαδικασίες και δεν απαιτούνται ειδικά μοντέλα σχετικά με τη μη φυσιολογική, “ανώμαλη” συμπεριφορά.

Συνοψίζοντας, πιστεύω ότι σε μια Ελλάδα που διανύει μια μεταβατική περίοδο και βιώνει συνταρακτικές αλλαγές και στις κοινωνικές δομές της, πρέπει να αναπτυχθεί στην Ελλάδα το criminal profiling και, αναμφίβολα, να οργανωθεί και να ενισχυθεί ο τομέας της εγκληματοπροληπτικής πολιτικής που αποτελεί τη βάση για την πρόληψη και αποτελεσματική αντιμετώπιση του εγκλήματος.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s