Δικαστική γραφολογία


Την Παρασκευή 7 Μαρτίου 2014 υποδεχτήκαμε στο Τμήμα ΕΜΜΕ του Πανεπιστημίου Αθηνών δύο προσκεκλημένες, την δικαστική γραφολόγο, κ. Ευδοξία Φασούλα και την δικαστική ψυχολόγο, κ. Μαρία Μουδάτσου. Η κ. Φασούλα μας μίλησε για τη δικαστική γραφολογία και η κ. Μουδάτσου για το profiling. Οι παρουσιάσεις τους ήταν πολύ ενδιαφέρουσες και γι’αυτό θα αναφερθώ στα κύρια πορίσματα των ομιλιών τους. Θα αφιερώσω το πρώτο μέρος στη δικαστική γραφολογία, καθώς ήταν η πρώτη παρουσίαση που παρακολούθησαν οι φοιτητές μας. Το επόμενο κείμενό μου θα το αφιερώσω στο profiling.

Η γραφολογία είναι η επιστήμη της έρευνας, της μελέτης και ερμηνείας της γραφοκινητικής δραστηριότητας του ανθρώπου, όπως είναι οι υπογραφές, οι απλές μονογραφές, τα σχέδια, τα σκαρφήματα (αστεράκια, κυκλάκια, σταυρουδάκια, τετραγωνάκια και ό,τι άλλο σχεδιάζουμε στο χαρτί μας όταν βαριόμαστε, μιλάμε στο τηλέφωνο, ακούμε τον καθηγητή μας στο αμφιθέατρο κλπ.), μουντζούρες, οποιανδήποτε γραφική κίνηση κάνουμε. Επίσης, η γραφολογία ασχολείται με την υπογραφή ως μέσο ταυτοποίησης.

Η γραφική κίνηση μελετάται από την επιστήμη της γραφολογίας ως ταυτότητα, ως συμπεριφορά, ως δεξιότητα, μέσο επικοινωνίας, αλλά και ως συμβολική διαδικασία. Πρέπει να τονίσουμε ότι η γραφή ξεκινά από ένα σχολικό μοντέλο και ο καθένας ανάλογα με τις εμπειρίες, τα βιώματα, την προσωπικότητα και άλλα στοιχεία που μας χαρακτηρίζουν, την εξελίσσει. Μάλιστα, η γραφική μας κίνηση ακολουθεί τη βιογραφία του κάθε ατόμου. Για παράδειγμα, βλέπουμε τις “αλλοιώσεις” της γραφής καθώς μεγαλώνουμε, αλλά και σε άτομα που πάσχουν από αλτσχάιμερ και ανάλογες ασθένειες.

Αυτό που τόνισε η κ. Φασούλα είναι ότι η γραφολογία δεν συνιστά μια ανορθολογική επιστήμη. Αντίθετα, μας εξήγησε ότι χρησιμοποιεί πορίσματα των φυσικών επιστημών, όπως το νόμο της βαρύτητας και της αδράνειας. Το γράψιμο έχει και “φυσική” και “ανατομία”, μας εξήγησε η κ. Φασούλα.

Η γραφολογία διακρίνεται σε 2 κλάδους: την αναλυτική (ψυχοδιαγνωστική γραφολογία) και την δικαστική (forensic document examination). Ο δεύτερος κλάδος ελέγχει εάν ένα έγγραφο έχει προέλθει από συγκεκριμένο άτομο. Δηλαδή, ερευνά πλαστογραφίες και γενικά τα εγκλήματα που τελούνται μέσω γραφής, όπως για παράδειγμα τα εκβιαστικά μηνύματα. Μεταξύ των εκπροσώπων των δύο κλάδων υπάρχει μια έντονη κόντρα. Αν και, όπως υποστήριξε εμφατικά η κ. Φασούλα, η ολιστική προσέγγιση είναι σαφώς η καλύτερη. Τα βασικά γραφοσκοπικά όργανα είναι ο μεγεθυντικός φακός, το μικροσκόπιο ή το στερεοσκόπιο, οι λάμπες κατάλληλου φωτισμού και η φωτογραφική μηχανή.

Το έγκλημα της πλαστογραφίας, όπως όλοι γνωρίζουμε, είναι διαδεδομένο. Αυτό που οφείλουμε να έχουμε στο νου μας και τόνισε η κ. Φασούλα είναι ότι η μικρογραφία αποτελεί το στοιχείο ασφαλείας των επιταγών. Άρα, στην πλαστογραφημένη επιταγή δεν φαίνεται η μικρογραφία. Παράλληλα, η κ. Φασούλα αναφέρθηκε στη γραφοθεραπεία, στην επανεκπαίδευση δηλαδή της γραφής για όσους έχουν χάσει τη δεξιότητα της γραφής, είτε από ατύχημα, είτε από ασθένεια, είτε από υπερβολική χρήση κινητών, υπολογιστών κλπ. Γι’ αυτό, η κ. Φασούλα μας έδωσε τη συμβουλή να μην παραμελούμε τη γραφική μας κίνηση η οποία δεν έχει σχέση με το χέρι αλλά με τον εγκέφαλο.

Μία ακόμα ενδιαφέρουσα διαπίστωση αφορά το γεγονός ότι οι νευροεπιστήμονες ασχολούνται όλο και περισσότερο με την γραφική μας κίνηση, όπως η γραφολογία των οικογενειακών σχέσεων, η ιατρική γραφολογία και η ψυχιατρική γραφολογία.

Αυτό όμως που μου έκανε πολύ μεγάλη εντύπωση είναι το γεγονός ότι πλέον οι εργοδότες και στην Ελλάδα απευθύνονται στους γραφολόγους θέτοντας στοχευμένα ερωτήματα. Ειδικότερα, δίνουν….. δείγμα γραφής που έχουν πάρει από τον υποψήφιο, χωρίς εκείνος ασφαλώς να γνωρίζει το σκοπό, και ζητούν από το γραφολόγο να… αναλύσει το δείγμα και ουσιαστικά να κρίνει εάν ο υποψήφιος είναι κατάλληλος να αναλάβει τη συγκεκριμένη θέση εργασίας. Δηλαδή, οι εργοδότες ζητάνε από το γραφολόγο να αποφανθεί, μέσω της ανάλυσης της γραφής του υποψηφίου, αν μπορεί να αντεπεξέλθει στις υψηλές απαιτήσεις της δουλειάς, να αντέξει την πίεση, να συνεργαστεί καλά με ομάδα, να κάνει ταξίδια, αν έχει την ικανότητα να λαμβάνει σημαντικές αποφάσεις κλπ. Αυτή η πρακτική, όπως μας ενημέρωσε η κ. Φασούλα, είναι διαδεδομένη σε χώρες του εξωτερικού, πλέον αρχίζει να κερδίζει έδαφος και στην Ελλάδα!! Να δούμε…τι άλλο θα σκαρφιστούν εργοδότες, χωρίς μάλιστα τη συγκατάθεση του υποψηφίου!! Πιστεύω ότι πρέπει να μας προβληματίσει αυτό το γεγονός.

Τέλος, η κ.Φασούλα αναφέρθηκε σε τρεις περιπτώσεις εγκληματιών και της γραφής τους. Η πρώτη περίπτωση αφορούσε τον Phillip Garrido, ο οποίος με τη βοήθεια της συζύγου του έκανε απαγωγές ανήλικων παιδιών, τα οποία κακοποιούσε σεξουαλικά. Η γραφή του, όπως μας την παρουσίασε η κ. Φασούλα, ήταν πάρα πολύ προσεγμένη και η ανάλυση της γραφής του έδειχνε τρομερό αυτοέλεγχο και μανία.

Η δεύτερη περίπτωση που μας ανέφερε ήταν ο Ted Bundy, ένας γοητευτικός νομικός, serial killer, δηλαδή κατά συρροή δολοφόνο που σκότωνε γυναίκες, τις οποίες παγίδευε με τη γοητεία του και μετά επέστρεφε για να ασελγήσει πάνω στα πτώματα!! Η γραφή του, όπως είδαμε, ήταν υπερβολικα προσεγμένη, με πολύ περιποιημένα αλλά ταυτόχρονα ψυχρά γράμματα. Ήταν τόσο προσεγμένη γραφή, με καλλιγραφικά γράμματα, που μας θύμιζε “γυναικεία γραφή”, αν και όπως μας εξήγησε η κ. Φασούλα αποφεύγονται πλέον οι διακρίσεις ανάμεσα σε “αντρική” και “γυναικεία” γραφή. Ο λόγος που το αναφέρω είναι για να σας καταλάβετε το πόσο προσεγμένα ήταν τα γράμματά του που μας έκαναν εντύπωση. Η ανάλυση της γραφής του αποκάλυψε έναν άνθρωπο με φοβερό αυτοέλεγχο, καθώς η γραφή του ήταν τρομακτικά αυτοελεγχόμενη. Παράλληλα, η γραφική του κίνηση έδειχνε ότι έπαιρνε φόρα από τα ένστικτα της σεξουαλικής επιβίωσης, καθώς η γραφή του έπαιρνε φόρα από κάτω, από το σημείο των γεννητικών οργάνων, βάσει της γραφολογικής ανάλυσης.

Τέλος, η κ. Φασούλα αναφέρθηκε στην περίπτωση ενός εγκληματία, ο οποίος απήγαγε και σκότωσε ένα βρέφος 5 μηνών. Πρώτη φορά άφησε σημείωμα με πολύ προσεγμένη γραφή σε έναν τηλεφωνικό θάλαμο. Όσο όμως περνούσε ο καιρός, οι αστυνομικές αρχές δεν έφταναν στα ίχνη του. Όταν μάλιστα συνέλαβαν λάθος άτομο, ο δράστης έχασε τη ψυχραιμία και τον αυτοέλεγχό του. Αυτό το γεγονός ήταν εμφανέστατο και στη γραφή του που εμφανίστηκε στα επόμενα σημειώματα αλλοιωμένη, σαν να “έτρεμε” ενώ έγραφε. Ενώ έκλεινε το σημείωμα αυτοαποκαλούμενος “Το Τέρας”.

Κλείνοντας, η κ. Φασούλα αναφέρθηκε στο σημαντικό γεγονός ότι οι γραφομανείς που εμπλέκονται σε εγκλήματα, όπως για παράδειγμα εκβιαστικά μηνύματα, επιδιώκουν, συχνά, να δίνουν δείγμα γραφής στις αστυνομικές αρχές και μάλιστα συχνά πρώτοι καλούν την αστυνομία. Ίσως, βιώνουν ένα είδος εξαγνισμού με το να δίνουν γραφή.

Ασφαλώς, προτού φύγει η κ. Φασούλα από το αμφιθέατρο, ζήτησα κι εγώ…τη “γνωμάτευση”!! Ε…δεν θα έχανα την ευκαιρία!! Η “γνωμάτευση” της δικής μου γραφής ήταν ότι είμαι επικοινωνιακή και αντισυμβατική!

Συνοψίζοντας, η επιστήμη της δικαστικής γραφολογίας έχει πολλά και σημαντικά να προσφέρει στην εξιχνίαση σοβαρών εγκλημάτων. Η δική μου άποψη, όμως, είναι ότι πρέπει να εφαρμόζεται με πολύ μεγάλη υπευθυνότητα και πάντα σε συσχετισμό και με άλλες επιστήμες.

Advertisements

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s