Κοινωνικά χαρακτηριστικά και ποινική κατάσταση των κρατουμένων στο Κατάστημα Κράτησης Κορυδαλλού


Τα ερωτήματα που αφορούν το χώρο των φυλακών είναι, αναμφίβολα, πολλά. Τα κυριότερα εκ των οποίων θα μπορούσαν να συνοψιστούν στα ακόλουθα σημεία: “ποιος είναι ο αριθμός των εγκλείστων;”, “ποιο είναι το ποσοστό των Ελλήνων και ποιο των αλλοδαπών κρατουμένων;”, “ποια είναι η ηλικία τους;”, “ποια είναι τα αδικήματα για τα οποία κατηγορούνται ή έχουν καταδικαστεί;”, “ποια είναι η οικογενειακή τους κατάσταση και η επαγγελματική τους θέση εκτός φυλακής;”.

Ο Δρ.Κοινωνιολογίας, κ. Ουίλιαμ Αλοσκόφης, μου έστειλε σήμερα το πρωί το νέο στατιστικό δελτίο για την μεγαλύτερη σε πληθυσμό κρατουμένων φυλακή της χώρας, τη Δικαστική Φυλακή Κορυδαλλού. Το δελτίο φέρει τον τίτλο “Κοινωνικά χαρακτηριστικά και ποινική κατάσταση των κρατουμένων στο Κατάστημα Κράτησης Κορυδαλλού” για το έτος 2013. Τα στοιχεία είναι πολύτιμα και παρουσιάζουν ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον τόσο για τους ερευνητές, όσο για το ευρύτερο κοινό. Αξίζει να επισημανθεί ότι ο κ. Αλοσκόφης πραγματοποιεί σημαντικές έρευνες στο χώρο των φυλακών, ενώ και σε προσωπικό επίπεδο μου έχει προσφέρει πολύτιμη βοήθεια κατά την εκπόνηση της διδακτορικής μου διατριβής σχετικά με την αργκό των κρατουμένων.

Είναι μία καλή ευκαιρία, συνεπώς, να ενημερωθεί και το ευρύτερο κοινό για το φλέγον ζήτημα των φυλακών, να γκρεμιστούν μύθοι και να έρθουμε αντιμέτωποι με την σκληρή πραγματικότητα των ελληνικών φυλακών. Τα στοιχεία που παρέχονται στο εν λόγω δελτίο είναι πολλά και γι’ αυτό επέλεξα να αναφερθώ σε ορισμένα μόνον από αυτά. Ο κ. Αλοσκόφης προχώρησε σε στατιστική επεξεργασία των δεδομένων που είχαν καταχωριστεί στο ηλεκτρονικό αρχείο του Τμήματος Διοίκησης για το σύνολο των παρόντων ανδρών κρατουμένων (Ν. 2130) την 31η Οκτωβρίου 2013. Οι πληροφορίες προέρχονται τόσο από τα διωκτικά έγγραφα, όσο και από όσα δήλωσαν οι ίδιοι κατά την εισαγωγή τους.

Θα ξεκινήσουμε επισημαίνοντας ότι κατά τη διάρκεια του 2013 κρατήθηκαν στο Κατάστημα Κράτησης Κορυδαλλού συνολικά 6773 άντρες. Οι αλλοδαποί ήταν 4609, δηλαδή ποσοστό 68,05% του συνόλου των ανδρών που κρατήθηκαν στη διάρκεια του έτους. Ο αριθμός των εγκλείστων γενικά αυξήθηκε, αλλά με κυμαινόμενους ρυθμούς. Παρατηρείται σημαντική μείωση μόνο το έτος 2012, έτος εφαρμογής του Ν. 4043/2013 για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης στα καταστήματα κράτησης. Κατά την άποψή μου, αυτή η διάσταση είναι σημαντική και πρέπει να την λάβουν υπ’ όψιν τους οι ειδικοί. Δυστυχώς, νέα αύξηση παρατηρείται στη διάρκεια του 2013. Όσον αφορά για το ποσοστό των αλλοδαπών, πρέπει να τονισθεί ότι αυξάνεται μέχρι το 2011 και έκτοτε παρουσιάζει μία μικρή πτώση.

Όπως ενημερωνόμαστε από το εν λόγω δελτίο, στις 31 Οκτωβρίου 2013 κρατούνταν στο Κατάστημα Κράτησης Κορυδαλλού 2130 άντρες, οι οποίοι όπως δήλωσαν κατά την εισαγωγή τους, κατάγονταν από 76 διαφορετικές χώρες και είχαν 68 υπηκοότητες. Από αυτές τις 68 υπηκοότητες που δηλώθηκαν, μόνον ένδεκα χώρες είχαν ποσοστό συμμετοχής άνω του 2%. Πιο συγκεκριμένα:
Ελλάδα 31,3% (666 άτομα)
Αλβανία 17,6% (375 άτομα)
Πακιστάν 7,3% (156 άτομα)
Αλγερία 4,4% (93 άτομα)
Αφγανιστάν 4,1% (88 άτομα)
Γεωργία 4,0% (86 άτομα)
Ρουμανία 3,6% (77 άτομα)
Παλαιστίνη 2,9% (61 άτομα)
Ιράκ 2,4% (52 άτομα)
Μπαγκλαντές 2,4%(52 άτομα)
Νιγηρία 2,0% (43 άτομα)
Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί ότι αρκετοί αλλοδαποί μπορεί να μην έχουν δηλώσει τον αληθινό τόπο καταγαγωής τους από το φόβο απέλασης.

Ένα στοιχείο που πρέπει να αναφέρουμε είναι ότι ο μέσος όρος ηλικίας των παρόντων κατά την 31η Οκτωβρίου 2013 ήταν 34,44 έτη (από 33,08 έτη την 1.10.2013), δηλαδή εμφανίζεται αυξημένος σε σχέση με την περσινή χρονιά. Η διάμεσος τιμή ηλικίας ήταν τα 32 έτη, αυξήθηκε δηλαδή κατά 2 έτη τον τελευταίο χρόνο. Η δεσπόζουσα τιμή, δηλαδή η τιμή με τη μεγαλύτερη συχνότητα, ήταν τα 26 έτη, κι αυτή κατά 2 έτη αυξημένη. Ενώ ο αριθμός των κρατουμένων κάτω των 35 ετών μειώθηκε σε 60,7% από 66,3%. Απεναντίας, αυξήθηκε το ποσοστό όσων είχαν ηλικία από 35-49 έτη σε 29,7 από 26,3% την 1.10.2012. Άρα, έχει σημασία να κρατήσουμε στο μυαλό μας την ηλικιακή αύξηση που καταγράφεται και τι μπορεί να σημαίνει και ταυτόχρονα να συνεπάγεται αυτό το γεγονός.

Όσον αφορά την οικογενειακή κατάσταση των κρατουμένων, το 38,2 (813 άτομα) του συνόλου των ανδρών κρατουμένων δήλωσε κατά την εισαγωγή του ότι έχει παιδιά, ποσοστό αυξημένο σε σχέση με το αντίστοιχο 31,5% την 1.10.2012. Αναφορικά με το θρήσκευμα, η μεγαλύτερη θρησκευτική κατηγορία είναι οι Χριστιανοί Ορθόδοξοι με 979 άτομα, δηλαδή 46,0%.

Η επαγγελματική σύνθεση των εθνοπολιτισμικών κατηγοριών διαφοροποιείται σημαντικά. Οι Έλληνες κρατούμενοι δήλωσαν (σε ποσοστό επί του συνόλου τους):
35,0% εργάτες, τεχνίτες ή οδηγοί
15,9% άνεργοι
14,1% υπάλληλοι δημόσιοι ή ιδιωτικοί
13,4% μικροπωλητές
7,9% επιχειρηματίες
4,9% επαγγέλματα επιστημονικά ή ελευθέρια
5,1% αγρότες
2,6% συνταξιούχοι και
1,1% φοιτητές

Τέλος, αναφορικά με το πολύ σημαντικό ζήτημα της ποινικής κατάστασης των κρατουμένων, προέκυψε ότι από τους 2130 παρόντες την 31η Οκτωβρίου, υπόδικοι ήταν 967 άντρες (45,5%), κατάδικοι ήταν 1159 (54,4%) και οφειλέτες 4 άτομα (0,2%). Μάλιστα, κρίνεται σκόπιμο να επισημανθεί ότι οι έγκλειστοι από Ελλάδα και Κύπρο είχαν το μεγαλύτερο ποσοστό κράτησης με πολλές αποφάσεις (28%).

Ένα σημείο που πρέπει να αναφερθεί είναι ότι καταγράφηκαν 80 διαφορετικές αξιόποινες πράξεις ως “κύριο αδίκημα”. Οι παραβάσεις του νόμου περί ναρκωτικών, μαζί με ληστείες/εκβίαση και κλοπές αποτελούν τους 3 συνηθέστερους λόγους που το ποινικό σύστημα οδηγεί στη φυλακή.

Οι κρατούμενοι ελληνικής καταγωγής κατηγορούνται ή έχουν καταδικαστεί για τα ακόλουθα: 24,2% παραβάσεις του νόμου περί ναρκωτικών (από 29,3% την 1.10.2012), 19,9% ληστείες ή εκβίαση (από 24,4%), 19,5% κλοπές (από 15,2) 10,4 οικονομικά εγκλήματα, 9,9% εγκλήματα κατά ζωής, προσωπικής ελευθερίας και σωματικής βλάβης (από 8,3), 8,9 εγκληματική οργάνωση ή σύσταση συμμορίας (από 7,1%), 3,3% τρομοκρατική οργάνωση, εκρηκτικά/πολεμικά υλικά (από 1,8%) και, τέλος, 1,3% έγκλειστοι κατά της γενετήσιας ελευθερίας. Άρα, παρατηρείται μία μείωση των παραβάσεων του νόμου περί ναρκωτικών, των ληστειών και εκβίασης, ενώ καταγράφεται μία αύξηση των κλοπών, των εγκλημάτων κατά ζωής, προσωπικής ελευθερίας και σωματικής βλάβης, εγκληματικής οργάνωσης ή σύστασης συμμορίας, τρομοκρατικής οργάνωσης, εκρηκτικά/πολεμικά υλικά. Άλλωστε, όπως επισημαίνουν οι εγκληματολόγοι, στην εποχή της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, το έγκλημα αποκτά νέες μορφές και πιο βίαιες και επικίνδυνες διαστάσεις.

Καταλήγοντας, θα ήθελα να τονίσω ότι η πραγματικότητα που αποτυπώνεται στο χώρο των φυλακών είναι πολύ σκληρή και ότι πρέπει όλοι μας να προβληματιστούν για την επικρατούσα κατάσταση. Το πιο σημαντικό, όπως τονίζουν και οι έγκριτοι εγκληματολόγοι, είναι η χάραξη μίας επαρκούς εγκληματοπροληπτικής πολιτικής. Ειδικά, σε μία εποχή τόσο δύσκολη όπως αυτή που διανύουμε και σε μία κοινωνία που μαστίζεται από την κρίση, είναι επιτακτική ανάγκη να δώσουμε ουσιαστική έμφαση στις συνθήκες που επικρατούν στις φυλακές και να χαράξουμε μια συστηματική πολιτική λαμβάνοντας υπ’ όψιν μας τα νέα δεδομένα που κυριαρχούν πλέον στην ελληνική κοινωνία και τα οποία ασκούν καταλυτική επίδραση στην εγκληματικότητα.

Θα κλείσω το σημερινό μου κείμενο με την προτροπή προς τους υπεύθυνους φορείς να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για την πρόληψη του εγκλήματος και τη διασφάλιση ανθρώπινων συνθηκών διαβίωσης στις φυλακές και την προτροπή προς όλα τα μέλη της κοινωνίας να προβληματιστούν και να αναρωτηθούν “ποιος είναι ο ρόλος και ποιος θα έπρεπε να είναι ο ρόλος των καταστημάτων κράτησης, ώστε να ωφεληθεί ολόκληρη η ελληνική κοινωνία και να καταπολεμηθεί η εγκληματικότητα ως φαινόμενο από τη ρίζα του, ειδικά στο πλαίσιο μίας τόσο δύσκολης εποχής……

Advertisements

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s