“Ρόδα είναι και γυρίζει”: Φυλακές


«Στην κοινωνία της κρίσης, έχει το κράτος την ίδια υποχρέωση απέναντι σε παραβάτες και μη παραβάτες;». Αυτή είναι η εύλογη ερώτηση που μου έθεσε –ρητορικά- μία φίλη μου, συζητώντας για τις έρευνες που πραγματοποιώ στις φυλακές.
Είναι ένα ερώτημα που μας έχει προβληματίσει όλους μας –ας μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας- ή έστω μας έχει περάσει από το μυαλό.
Όταν η κοινωνία μαστίζεται από ανεργία και χίλια δυο άλλα προβλήματα, γιατί το κράτος να φροντίσει για τον παραβάτη του νόμου που βρίσκεται έγκλειστος σε μία φυλακή και όχι για το παιδί που πασχίζει να τελειώσει το Πανεπιστήμιο, που πληρώνει τους φόρους του, που είναι ένας «έντιμος» πολίτης; Ή για τη νεαρή γυναίκα που πασχίζει να συνδυάσει μητρότητα με καριέρα;
Δεν ξέρω τι απάντηση θα έδινα, εάν εγώ η ίδια δεν είχα μπει στις φυλακές για να κάνω την έρευνά μου. Πριν κάποια χρόνια, για 3 μήνες, κάθε πρωί, περνούσα τις βαριές σιδερένιες πόρτες της φυλακής. Ήταν μία από τις πιο συγκλονιστικές εμπειρίες της ζωής μου, που άλλαξε καταλυτικά τον τρόπο σκέψης μου.
Τότε συνειδητοποίησα, ότι οι φυλακισμένοι δεν είναι «ανθρωπόμορφα τέρατα» όπως πιστεύουμε και όπως συχνά παρουσιάζονται από τα ΜΜΕ. Στις φυλακές δεν βρίσκονται μόνο τα «τέρατα» που σκοτώνουν γυναίκες και βιάζουν παιδιά….
Στις φυλακές βρίσκονται και δικά μας παιδιά…που είναι χρήστες και υποφέρουν μέσα στη φυλακή, που έκαναν μία εφηβική βλακεία, βρέθηκαν μέσα για μικρο-κλοπή και βγήκαν «πωρωμένοι εγκληματίες», παιδιά που δεν έχουν νιώσει το τρυφερό χάδι της μάνας, παιδιά που δεν έχουν ούτε ένα επισκεπτήριο και σε παρακαλάνε να τους δώσεις το χέρι, παιδιά που δεν έμαθαν ποτέ ότι μέσα στην καρδιά μπορεί να ανθίσει η ελπίδα, παιδιά που δεν τους έδειξε κανείς τον άλλο δρόμο.
Σοκαρίστηκα και συγκλονίστηκα όταν νέοι άνθρωποι μου εξομολογήθηκαν ότι η φυλακή είναι «σπίτι» τους και ότι ξέρουν ότι ακόμα κι αν αποφυλακιστούν, δεν έχουν μέλλον και σύντομα θα ξαναγυρίσουν «σπίτι» τους, δηλαδή στη φυλακή!! Αυτά τα παιδιά, όσο κι αν μισούν τη φυλακή, χαίρονται που τουλάχιστον έχουν ένα «καταφύγιο».
Σοκαρίστηκα όταν νέοι, διαρρήκτες-πορτοφολάδες, με τεράστιο σεβασμό και ευγένεια στο πρόσωπό μου, μου εξέφραζαν την άποψή τους για το «επάγγελμά» τους που έχουν μάθει από παιδιά και το θεωρούν «τέχνη», το να κάνουν διαρρήξεις, να κλέβουν πορτοφόλια…Ηχεί ακόμα στα αυτιά μου πώς ένας νεαρούλης διαρρήκτης μου περιέγραφε, σαν παιδάκι που καυχιέται για το μακροβούτι του, πώς «έκανε δουλειά» στα σπίτια, λέγοντάς μου χαρακτηριστικά «Κυρία Αγγελική, αν εσείς προσπαθούσατε να κάνετε διάρρηξη, θα σας έπιαναν αμέσως. Όπως εσείς σπουδάζετε τόσο χρόνια για το επάγγελμά σας, έτσι και εμείς το σπουδάζουμε». Και εκεί συνειδητοποίησα, ότι κάτι δεν πάει καλά, ότι αυτό το ευγενικό αγόρι κάπως θα μπορούσε να ξεφύγει από όλα αυτά που με καμάρι διηγείται, σαν να μη συνειδητοποιεί τη σοβαρότητα της πράξης του.
Και θυμάμαι τα θλιμμένα πρόσωπα των φυλακισμένων «δεν είμαστε τέρατα, δεν είμαστε τέρατα. Σας παρακαλούμε, να τους το πείτε. Είμαστε όπως και εσείς, όλοι εσείς εκεί έξω».
Ειδικά τα παιδιά των φυλακών ανηλίκων είναι τα δικά μας παιδιά. Όταν ένα παιδί, αντί να παίζει στην αλάνα, καταλήγει στη φυλακή, φέρουμε εμείς την ευθύνη. Εμείς οι «σοφοί» ενήλικες!! Εμείς οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί και οι πολιτικοί. Που αντί να φτιάξουμε την παιδεία μας και να κρατήσουμε τα παιδιά μας μέσα στα σχολεία, φτιάχνουμε «φυλακές ψυχών» και τους καταδικάζουμε για πάντα.
Αναμφίβολα, όποιος παραβιάζει τους νόμους, ακόμα και μία μικρο-κλοπή να κάνει ως αποτέλεσμα «εφηβικής απερισκεψίας», οφείλει να τιμωρηθεί. Κανείς μας δεν είναι υπεράνω των νόμων. Ούτε ο ανήλικος. Όχι, όμως να «θανατωθεί». Γιατί, η φυλακή ανηλίκων είναι ένας «θάνατος».
Ούτε να του στερήσουμε το δικαίωμα να επανενταχθεί με ισότιμους και ισοδύναμους όρους όπως τα δικά μας παιδιά. Αν ένα παιδί των φυλακών ανηλίκων το θεωρήσουμε a priori «παιδί ενός κατώτερου Θεού» που δεν έχει καμία σχέση με το «καλό, δικό μας παιδί», τότε έχουμε χάσει το παιχνίδι. Έχουμε καταγράψει την καταδίκη του παιδιού που έκανε φυλακή, του έχουμε στερήσει κάθε δυνατότητα ουσιαστικής επανένταξης, και βέβαια έχουμε συμβάλλει στο να «κατασκευάσουμε» έναν νέο εγκληματία που θα βιάσει, θα σκοτώσει, θα γίνει αδίστακτος και ανάλγητος.
Αντίθετα, εάν, για παράδειγμα, στη θέση των φυλακών ανηλίκων, είχαμε δομές όπου τα παιδιά και θα μπορούσαν να προσφέρουν, να μάθουν από τα λάθη τους και ταυτόχρονα να αποδείξουν στον ίδιο τους τον εαυτό και ύστερα στους γύρω τους ότι μπορούν να αλλάξουν, μπορούν να προσφέρουν και αυτοί στο κοινωνικό σύνολο, πόσο καλύτερα θα ήταν τόσο για τους ίδιους τους εγκλείστους, όσο και για τα μέλη της ελεύθερης κοινωνίας.
Η φυλακή σε στιγματίζει, σε περιθωριοποιεί, σου στερεί κάθε δυνατότητα να επανορθώσεις για το λάθος σου. Και, σε συνδυασμό με το στιγματισμό που πολλές φορές λαμβάνει χώρα από τα ΜΜΕ, φτάνουμε (ευλόγως πολλές φορές) να αναρωτιόμαστε «γιατί να έχουν δικαιώματα οι κρατούμενοι, εφόσον παραβίασαν το νόμο;». Ούτε μας περνάει από το μυαλό ότι ένας «κακός» μπορεί να γίνει «καλός» και αντίθετα, ένας «έντιμος» κάποια στιγμή στη ζωή του να γίνει «ανέντιμος»!! Λες και έχουμε εξασφαλίσει ότι εμείς θα είμαστε πάντα «έντιμοι», «καλοί», «νομοταγείς» και ότι όποιος παραβιάζει το νόμο, ανεξαρτήτως εάν σκότωσε ή αν έκλεψε μία σοκολάτα, δεν έχει τα ίδια δικαιώματα με το «δικό μας, έντιμο παιδί».
Ή το άλλο πάλι….θυμάμαι, το έχω γράψει και στο βιβλίο μου και το εξιστορούσα στους φοιτητές τις προάλλες, όταν συνελήφθησαν τα μέλη της τρομοκρατικής οργάνωσης 17Ν. σε ευρείας κυκλοφορίας εφημερίδα διαβάσαμε άρθρο, σχετικά με το γιο ενός συλληφθέντος, «Το παιδί των δολοφόνων και το παιδί των θυμάτων»!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! Ε, βέβαια….για το δικό μου έγκλημα, τι πιο δίκαιο να το πληρώνει το ανήλικο και αθώο παιδί μου!!!!!!!!!!!!!!!! Αφού ο πατέρας αποδείχθηκε ότι σκότωσε, ας «σκοτώσουμε» και το δικό του παιδί!!!!!!!!!!!!!!!!! Το οποίο παιδί, πραγματικά εκείνη την περίοδο «κανιβαλίστηκε» από κάθε «ψυχολόγο» που έβγαινε στα media για να μιλήσει για την άσχημη πορεία που θα έχει στο μέλλον η ζωή του, κλπ. κλπ. κλπ.
Τέλος, ας μην ξεχνάμε ότι ο κύριος όγκων των κρατουμένων, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, θα αποφυλακιστεί. Αν λοιπόν η φυλακή είναι «κολλέγιο εγκλήματος», όπως οι ίδιοι οι κρατούμενοι την χαρακτηρίζουν, τότε ο κίνδυνος θα είναι πολύ μεγαλύτερος για την κοινωνία. Άρα, οι φυλακές είναι για όλους μας μία απειλή, εάν δεν αποκτήσουν άλλη δομή, άλλη ουσία και περιεχόμενο και εάν δεν σταματήσουν να είναι «αποθήκες ψυχών».
Και θα κλείσω το σημερινό κείμενο με τη φράση που μου έγραψε, σε γράμμα της, κρατούμενη των Φυλακών Ελεώνα Θήβας, «ρόδα είναι η ζωή και γυρίζει»….
Μέχρι στιγμής τουλάχιστον το κράτος μας, με τις επιλογές του, δείχνει να μη συγχωρεί και να μη δίνει ευκαιρίες στους αποφυλακισθέντες. Τουλάχιστον, ας μην περνάει και την εικόνα σε όλους εμάς τους πολίτες ότι «δεν αξίζουν δεύτερη ευκαιρία, ως αποβράσματα μίας ‘έντιμης’ κοινωνίας»!

Advertisements

Leave a comment

Filed under Ζητήματα Εγκληματολογίας

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s