Το «ιδανικό» δημόσιο σχολείο:προτάσεις


Θυμάμαι με γλυκιά νοσταλγία τα μαθητικά μου χρόνια. Είναι τα πιο τρυφερά χρόνια στη ζωή ενός ανθρώπου. Η πιο όμορφη περίοδος που διανύουμε, γιατί έχουμε όλο τον καιρό μπροστά μας για να ονειρευτούμε και να ζήσουμε το παραμύθι μας. Σε αυτήν τη φάση της ζωής μας, ασφαλώς, το σχολείο παίζει καταλυτικό ρόλο. Γι’ αυτό πάντοτε πίστευα ότι το σχολείο πρέπει να είναι ένας χώρος, όπου το παιδί θα αισθάνεται ασφάλεια και χαρά, όπου θα μπορεί να κάνει το όνειρό του αληθινό, θα μπορεί να αξιοποιήσει τα ταλέντα του, να αποκτήσει ουσιαστική γνώση, να δημιουργήσει φιλίες που θα διαρκέσουν για πάντα….
Από μικρή φανταζόμουν το «τέλειο σχολείο» και ήλπιζα να μου δοθεί κάποια στιγμή η ευκαιρία να συμβάλλω και εγώ με τις ιδέες και προτάσεις μου στη δημιουργία ενός σχολείου που δεν θα είναι «κάτεργο» αλλά θα «αγκαλιάζει» όλους τους μαθητές, χωρίς να τους βάζει ταμπέλες και χωρίς να τους περιθωριοποιεί.
• Κατ’ αρχάς τάσσομαι υπέρ της πλήρους αποσύνδεσης του Λυκείου από την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Το Λύκειο πρέπει να αναδιαμορφωθεί και να αναζητήσει εκ νέου τον προσανατολισμό του. Να θέσει συγκεκριμένους στόχους, οι οποίοι πρέπει να συμβάλλουν στην ολοκληρωμένη ανάπτυξη της προσωπικότητας κάθε μαθητή. Απαλλαγμένοι από το άγχος των εισαγωγικών εξετάσεων, οι μαθητές θα έχουν περισσότερο χρόνο για να ανακαλύψουν την «κοινωνική ταυτότητά» τους και να αναπτύξουν τις δεξιότητές τους. Από την άλλη πλευρά, οι διδάσκοντες δεν θα επιτελούν το έργο τους υπό την πίεση των εξετάσεων, με αποτέλεσμα να είναι πιο δημιουργικοί.
• Υποχρεωτική λειτουργία παρασκευαστικών τμημάτων για αλλοδαπούς μαθητές που αγνοούν τις βασικές δομές της ελληνικής γλώσσας. Πρέπει να σημειωθεί ότι μολονότι ο συγκεκριμένος θεσμός προβλέπεται, στην πράξη δεν εφαρμόζεται, παρά σε ελάχιστα σχολεία. Τα συγκεκριμένα τμήματα, όμως, είναι απολύτως αναγκαία για την ομαλή ένταξη των αλλοδαπών στην ελληνική πραγματικότητα.
• Παράλληλα, σε μία πολυπολιτισμική κοινωνία, όπου ο αριθμός των αλλοδαπών αυξάνεται με γοργούς ρυθμούς, πρέπει να καλλιεργηθεί κλίμα συνεργασίας μεταξύ Ελλήνων-αλλοδαπών για να αποφευχθούν ακραία περιστατικά βίας. Γι’ αυτό, προτείνεται η πραγματοποίηση σεμιναρίων και διαλέξεων που θα αφορούν τον πολισμό άλλων χωρών, ώστε η μία πλευρά να γνωρίσει και να εκτιμήσει την άλλη. Επίσης, οι εκπαιδευτικοί πρέπει να παρακινούν τους Έλληνες μαθητές να παρέχουν βοήθεια στους αλλοδαπούς στα μαθήματα της γλώσσας και της ιστορίας. Μάλιστα, σε κάθε ευκαιρία θα πρέπει να οργανώνονται μικρές ομάδες (αθλητικές, καλλιτεχνικές, περιβαλλοντικές κ.λπ.) αποτελούμενες από Έλληνες και αλλοδαπούς.
• Κατάργηση της στείρας μετάδοσης γνώσεων και της (ανεξήγητης) παπαγαλίας. Για παράδειγμα, δεν νοείται το μάθημα της ιστορίας να «παπαγαλίζεται», χωρίς ο μαθητής να έχει κατανοήσει το βαθύτερο νόημα και χωρίς να έχει τοποθετηθεί κριτικά σε αυτό που διαβάζει. Ούτε, νοείται να διδάσκεται λογοτεχνία, χωρίς ο μαθητής να γνωρίζει το έργο κάθε λογοτέχνη και τη συμβολή του στα πολιτιστικά δρώμενα. Γι’ αυτό, είναι αναγκαίο να ενισχυθεί η κριτική σκέψη. Πολλοί είναι οι τρόποι για να επιτευχθεί το παραπάνω. Μία ενδεικτική πρόταση θα ήταν η εκπόνηση ατομικών και ομαδικών εργασιών που θα παρουσιάζονται μέσα στην τάξη κάθε εβδομάδα ή ανά δεκαπενθήμερο, ανάλογα με τη διδάσκουσα ύλη. Μετά την παρουσίαση της εργασίας, η οποία θα στηρίζεται στην ύλη του μαθήματος και σε ορισμένες προαιρετικές πηγές (Διαδίκτυο, εγκυκλοπαίδειες, βιβλία, φωτοτυπίες του καθηγητή, ανάλογα με τις δυνατότητες πρόσβασης που έχει κάθε παιδί σε αυτά τα μέσα), θα πραγματοποιείται διάλογος και εποικοδομητική ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των μαθητών.
• Μείωση του τεράστιου όγκου της ύλης που εκ των πραγμάτων δεν μπορεί να αφομοιωθεί από τους μαθητές. Ας μην ξεχνάμε ότι η ημιμάθεια είναι πιο επικίνδυνη από την αμάθεια. Οπότε, είναι προτιμότερο να δοθεί βάρος στην ποιότητα παρά στην ποσότητα.
• Χρήση των οπτικοαουστικών και τεχνολογικών μέσων που ήδη προβλέπονται στα σχολεία, αλλά δεν εφαρμόζονται εκτενώς. Μέσω αυτών, ο μαθητής θα νιώσει πραγματικά μέτοχος της εκπαιδευτικής διαδικασίας και θα επιδιώξει την εμβάθυνση του αντικειμένου που τον ενδιαφέρει.
• Πλήρης εξοπλισμός των εργαστηρίων όλων των σχολείων με τα απαραίτητα όργανα και μέσα, ώστε τα μαθήματα της Φυσικής, της Χημείας, της Βιολογίας και Ανθρωπολογίας, να διδάσκονται εξ’ ολοκλήρου μέσα στο εργαστήριο, όπου το παιδί θα έχει τη δυνατότητα να συμμετέχει ουσιαστικά στη διαδικασία της μάθησης, με πειράματα, αναλύσεις κ.λπ. Με αυτό τον τρόπο, ο εκπαιδευτικός θα κεντρίσει το ενδιαφέρον των μαθητών και η γνώση δεν θα είναι επιφανειακή και στείρα.
• Ίδρυση και λειτουργία σε όλα τα σχολεία Δανειστικής Βιβλιοθήκης, προκειμένου να δοθεί το ισχυρό κίνητρο στους μαθητές να ασχοληθούν με τη λογοτεχνία.
• Διοργάνωση πολλών αθλητικών εκδηλώσεων, ώστε οι μαθητές να ασχοληθούν με τον αθλητισμό που αποτελεί μία σημαντική διέξοδο για τους νέους.
• Ενίσχυση του ρόλου του Συμβούλου Εκπαίδευσης, ο οποίος θα παρέχει πραγματική και όχι επιφανειακή βοήθεια σε εκπαιδευτικούς, με απώτερο στόχο τη βελτίωση του έργου τους.
• Στελέχωση των σχολείων με έναν τουλάχιστον ψυχολόγο, ο οποίος θα συζητά τα προβλήματα των μαθητών. Ο ρόλος του ψυχολόγου κρίνεται αναγκαίος κυρίως σε σχολικά συγκροτήματα, όπου ο αριθμός των αλλοδαπών μαθητών είναι υψηλός και παρουσιάζονται επεισόδια βίας.
• Αναθεώρηση των βιβλίων που είναι γραμμένα με τρόπο δυσνόητο και αναχρονιστικό.
• Καθιέρωση υποχρεωτικών σεμιναρίων επιμόρφωσης για εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων και συνεχής ενημέρωση για τις νέες εξελίξεις στο χώρο της επιστήμης.
• Ουσιαστική επικοινωνία της μαθητικής κοινότητας με το σύνολο των διδασκόντων, μέσω της ενίσχυσης του ρόλου των πενταμελών συμβουλίων κάθε τάξης. Πιο συγκεκριμένα, τα πενταμελή πρέπει να ενημερώνουν τους εκπαιδευτικούς για τα προβλήματα, αλλά και την πρόοδο των μαθητών, με παράλληλη γραπτή αναφορά σε σχέδια, προτάσεις και λύσεις για θέματα που αφορούν τη σχολική κοινότητα. Ιδιαιτέρα θα ήταν σκόπιμο τα παιδιά που αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα περιθωριοποίησης (π.χ. αλλοδαποί) ή παιδιά με έντονες μαθησιακές δυσκολίες να έχουν τη δυνατότητα να καταφεύγουν στα πενταμελή, τα οποία θα αναλαμβάνουν την επίλυση του προβλήματος, σε συνεργασία με τον εκπαιδευτικό. Έτσι, θα τονωθεί το αίσθημα ευθύνης των μαθητών που θα καλούνται να αναπτύξουν σοβαρή δράση. Ταυτόχρονα, οι μαθητές θα έρθουν πιο κοντά και θα δημιουργήσουν σχέσεις αμοιβαίας υποστήριξης και αλληλεγγύης.
• Οργάνωση «συνεδρίων» μία φορά το τρίμηνο, κατά τα οποία εκπαιδευτικοί, μαθητές και γονείς θα συζητούν τα σημαντικά θέματα που τους απασχολούν. Θα ανταλλάσσονται απόψεις και θα προτείνονται λύσεις για βελτίωση της διδακτικής διαδικασίας.
• Ενίσχυση της τεχνικής εκπαίδευσης. Άλλωστε, εάν λάβουμε υπ’ όψιν μας ότι τα ποσοστά ανεργίας είναι πολύ υψηλά, αντιλαμβανόμαστε τη σπουδαιότητα να κατευθυνθούν οι νέοι σε τεχνικά επαγγέλματα.
• Τελευταία πρότασή μου είναι να αποτελέσει το σύγχρονο σχολείο ένα ολοκληρωμένο κέντρο καλλιέργειας του πνεύματος. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί με το να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση από το σύνολο των εκπαιδευτικών στις τέχνες (ζωγραφική, θέατρο, κινηματογράφο) και τις επιστήμες (πληροφορική, μαθηματικά), ανάλογα με τα ενδιαφέροντα, τα προσόντα και την κλίση των μαθητών. Για παράδειγμα, οι μαθητές κάθε τάξης μπορούν να χωριστούν σε ομάδες με βάση τα καλλιτεχνικά ενδιαφέροντά τους και στο τέλος κάθε μήνα ή τριμήνου να παρουσιάζουν ένα θέμα (π.χ. ένα λογοτεχνικό βιβλίο, ένα θεατρικό έργο, μία ποιητική συλλογή, μία κινηματογραφική ταινία, μία εργασία στην πληροφορική ή ακόμα κάποια καλλιτεχνική δημιουργία που θα έχουν ετοιμάσει οι ίδιοι).
Αναμφισβήτητα, είναι δύσκολο να δημιουργηθεί το ιδεατό σχολείο, εξαιτίας αντικειμενικών συνθηκών που πηγάζουν από την έλλειψη κατάλληλης υποδομής, πρωτοβουλιών από την πλευρά της εκπαιδευτικής κοινότητας και σαφώς κρατικών πιστώσεων. Ωστόσο, είναι αδιανόητο στην κοινωνία του 21ου αιώνα να εφαρμόζονται αναχρονιστικά μέσα και μέθοδοι διδασκαλίας. Το Δημόσιο Σχολείο πρέπει να εκσυγχρονιστεί και να προσαρμοστεί στα καινούργια δεδομένα της εποχής. Αυτό που, κατά κύριο λόγο, χρειάζεται είναι: αγάπη για το θεσμό του σχολείου, υπομονή, επιμονή και θέληση για δημιουργία από τη μεριά των ιθυνόντων, ξεκινώντας από τους πολιτικούς φορείς και φτάνοντας μέχρι τους εκπαιδευτικούς, τους γονείς και τους μαθητές, ώστε να επιτευχθεί η απαραίτητη αλλαγή και να λάβει το ελληνικό σχολείο τη θέση που του αξίζει στο ευρωπαϊκό εκπαιδευτικό σύστημα.
Κλείνοντας, θα ήθελα να ζητήσω από τους επισκέπτες της σελίδας που εργάζονται στο χώρο της δημόσιας εκπαίδευσης να μου στείλουν τις απόψεις τους για τον τρόπο λειτουργίας των σχολείων, εφόσον άλλωστε ζούνε από μέσα τα πράγματα και γνωρίζουν πολύ καλά τα προβλήματα αλλά και τα θετικά στοιχεία της δημόσιας εκπαίδευσης.

2 Comments

Filed under Ζητήματα Εκπαιδευτικά

2 responses to “Το «ιδανικό» δημόσιο σχολείο:προτάσεις

  1. Pingback: Νοσηρό οικογενειακό περιβάλλον-καταπιεστικό σχολείο-παιδική κακοποίηση-νεανική παραβατικότητα: μια “αλυσίδα” που πρέπει να σπάσει!

  2. Pingback: Νοσηρό οικογενειακό περιβάλλον-καταπιεστικό σχολείο-παιδική κακοποίηση-νεανική παραβατικότητα: μια “αλυσίδα” που πρέπει να σπάσει!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.