Η στήλη της Κρυσταλλίας:Me Tarzan, You Jane (9ο κείμενο)

Γράφει η Κρυσταλλία Παπαδημητρίου (16/1/2014)

Me Tarzan, You Jane (9ο κείμενο)

Μέσα στις διακοπές των Χριστουγέννων, χαζεύαμε τον Ταρζάν με το γιο μου. Σε όλη τη διάρκεια της ταινίας, η Τζέην φοράει ένα κίτρινο φόρεμα με γιακαδάκι, μακρύ λίγο κάτω από το γόνατο. Στο τέλος της ταινίας, όταν αποφασίζει να ζήσει με τον Ταρζάν, αλλάζει ενδυμασία και φοράει κάτι σαν γούνινο μαγιό. Ο μικρός μου ξαφνιάστηκε και με ρώτησε γιατί άλλαξε ρούχα η Τζέην. «Γιατί με το φόρεμα δεν μπορούσε να χοροπηδάει στα δέντρα μαζί με τον Ταρζάν», του απάντησα χωρίς πολλή σκέψη. Και τότε με αποστόμωσε: «Και με το βρακί μπορεί;;;».
Τι να απαντήσω σ’αυτή την ερώτηση; Πραγματικά, γιατί δεν θα μπορούσε να χοροπηδάει με ένα σορτς κι ένα μπλουζάκι, αλλά έπρεπε να φοράει μαγιό; Γιατί έπρεπε να αφήσει τα ρούχα που ήξερε χρόνια, για να υιοθετήσει τις λεοντές και τα δέρματα του Ταρζάν;

Λίγες μέρες αργότερα, είχα μια συζήτηση για ένα φωτογραφικό βιβλίο με ελεύθερες ως ελευθέριες φωτογραφίες ενήλικων νεαρών κοριτσιών. Κάποιοι το έβρισκαν όμορφο κι ότι απεικόνιζε την κοριτσίστικη αθωότητα. Εμένα δεν μου άρεσε, ακόμη κι αν μου θύμισε στιγμές της νεότητάς μου (και διευκρινίζω ότι ποτέ δεν κάπνισα χόρτο μισόγυμνη αγκαλιά με μια φιλενάδα), δεν ήταν αυτές που θεωρώ χαρακτηριστικές της γυναικείας νεότητα. Τέλος πάντων, η τέχνη είναι τέχνη. Από περιέργεια, έψαξα στο google τον φωτογράφο. Βρήκα μια συνέντευξή του για το συγκεκριμένο βιβλίο, όπου τον ρωτούσαν για την ηλικία των μοντέλων του. Απαντούσε πως κατά μέσο όρο τα κορίτσια ήταν 21 ετών, κι ότι από την εμπειρία του οι μεγαλύτερες δεν γδύνονται πρόθυμα. Οι μεγαλύτερες όμως υπήρξαν μικρότερες, και οι μικρότερες θα υπάρξουν μεγαλύτερες. Δεν μιλάμε λοιπόν για δυο διαφορετικές κατηγορίες γυναικών, μιλάμε για διαφορετικούς βαθμούς εμπειρίας κι ωριμότητας των ίδιων γυναικών. Εν γνώσει του, ο φωτογράφος φωτογράφιζε γυναίκες που ήξερε πως αργότερα μπορεί να μετάνιωναν για τις φωτογραφίες, ή εν πάσει περιπτώσει να μην το ξαναέκαναν.

Αυτά τα δύο περιστατικά, ένα «ανήλικο» κι ένα «ενήλικο», με έβαλαν σε μεγάλη σκέψη για το αν έχουμε ευθύνη ως μεγαλύτεροι απέναντι στα παιδιά και στους νεότερους, σε σχέση με το σώμα τους. Για τα μεν παιδιά η απάντηση είναι μάλλον εύκολη, θεωρητικά: έχουμε απόλυτη ευθύνη, βεβαίως, να τα προστατέψουμε. Για έναν έφηβο που πειραματίζεται και ξεφεύγει σιγά-σιγά από τη γονική σκέπη, η απάντηση είναι πιο δύσκολη, διότι για να του δώσουμε εφόδια στη ζωή θα έπρεπε να σταματήσουμε να επιλέγουμε στη θέση του και να συμβουλεύουμε ή να καθοδηγούμε. Για έναν νεαρό ενήλικο, η απάντηση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη: «Αφού μπορεί να ψηφίζει, μπορεί και να γδύνεται μπροστά σ’έναν φωτογράφο», μου απάντησαν. Και δεν διαφωνώ εντελώς. Διερωτώμαι όμως αν το μαγικό κουμπί που στα 18α γενέθλια καθιστά το παιδί ενήλικα, παύει και τη δική μας ευθύνη. Παύει ο δικός μας ρόλος να προειδοποιήσουμε έναν νέο άνθρωπο πως μπορεί αργότερα να μετανιώσει κάποιες επιλογές του; Ακόμη κι αν μας αγνοήσει, ή αν μας κοροϊδέψει, παύει η δική μας ευθύνη να διαφωνήσουμε; Η συναίνεση μιας νεαρής κοπέλας παύει την ευθύνη του μεσήλικα φωτογράφου που ξέρει από εμπειρία ότι αργότερα μάλλον θα το μετανιώσει;

Η αντίδραση του γιου μου με έβαλε και σε άλλους προβληματισμούς. Κλισέ ίσως, μιας και τα τελευταία χρόνια έχουμε συνηθίσει τις ατελείωτες συζητήσεις για τις διατροφικές διαταραχές, την εικόνα που έχουν τα κορίτσια για το σώμα τους, τα λάθος μηνύματα που στέλνουν οι ποπ σταρς ως ινδάλματα, τις Barbie που είναι ή πριγκίπισσες ή στρίπερ, τα playmobil που τα γυναικεία ανθρωπάκια ξέφυγαν από το αιώνιο φόρεμα για να αποκτήσουν στήθος και ντεκολτέ, τα κοριτσίστικα ρούχα που είναι όλα ροζ κλπ. Σαν γυναίκα που υπήρξε αγοροκόριτσο, ασχημόπαπο, φυτό, απελπισμένα ερωτευμένη έφηβη, ενήλικη που ήθελε να είναι πιο «γκόμενα», και τελικά καταστάλλαξα σ’αυτό που είμαι, όλα τα παραπάνω δεν μου φαίνονται ούτε αθώα ούτε ασήμαντα. Όλα τα κορίτσια βρίσκονται κάποια στιγμή μπροστά στον προβληματισμό «είμαι αρκετά γυναίκα;». Η πρώτη μου αντίδραση είναι «ευτυχώς που δεν έχω κόρη»… Αλλά δεν είναι βέβαια τόσο απλό, διότι ο γιος μου φαίνεται να αρέσκεται στις γυναίκες και αναπτύσσει σιγά-σιγά άποψη για το ποια γυναίκα είναι ελκυστική. Ήδη με προτιμάει μακιγιαρισμένη και ήδη χαρακτήρισε μια συμμαθήτριά του χοντρή. Τα ίδια μηνύματα λοιπόν περνούν και στα αγόρια και με αυτά θα πορευτούν για να διαλέξουν φίλες και συντρόφους. Όταν το συνειδητοποίησα, νομίζω κοκκίνισα μέχρι τις ρίζες των μαλλιών μου: δηλαδή με τον Ταρζάν τον έμαθα να προτιμάει τις…ξεβράκωτες;

Το θέμα είναι ότι κανείς δεν λέει στ’αγόρια ότι για να γίνουν άντρες πρέπει να γδυθούν. Αλλά τα κορίτσια, ότι κι αν τους λένε οι γονείς τους, αυτό ακριβώς λαμβάνουν σαν μήνυμα από παντού: Μεγάλωσες; Ώρα να τα πετάξεις! Γδύσου για να κάνεις την επανάστασή σου, για να μην είσαι συντηρητική, για να είσαι της μόδας, για να βρεις αγόρι, για να εντυπωσιάσεις τις φίλες σου, για να διασκεδάσεις στο κλαμπ, για να πας κόντρα στους γονείς σου. Μου θυμίζει το ρατσιστικό σύνθημα παραλλαγμένο: «καλή γυναίκα είναι η γυμνή γυναίκα».

Όσο κι αν δεν ενστερνιζόμαστε προσωπικά ο καθένας το μήνυμα αυτό, όμως υπάρχει γύρω μας και δεν αλλάζει εύκολα. Μπορεί κιόλας να το δεχόμαστε «υπό συνθήκες», επειδή είναι show biz, επειδή είναι τέχνη, επειδή για μια φορά δεν έγινε και τίποτα. Όμως τελικά για τα παιδιά και τους έφηβους, οι εμπειρίες συσσωρεύονται σαν χιονοστιβάδα και κανονικοποιούνται σαν σύνολο.

Ως γονιός μπορεί κανείς να ελέγχει πολύ αυστηρά τα ερεθίσματα που λαμβάνει το παιδί στο σπίτι (τηλεόραση, περιοδικά κλπ) αλλά δεν μπορεί να ελέγχει τι προσλαμβάνει στο υπόλοιπο περιβάλλον. Δεν είμαι κιόλας σίγουρη ότι θέλω να είμαι η μαμά-ελεγκτής, συνώνυμο του μη: δεν μπορούμε, και κυρίως και δεν πρέπει επ’άπειρο να απομονώνουμε τα παιδιά μας απ’όσα συμβαίνουν στον κόσμο, γιατί στον κόσμο αυτό πρέπει να μάθουν να ζουν με τις δικές τους δυνάμεις.

Προσωπικά, ψάχνω ακόμη απάντηση στο πώς να μεγαλώσω το γιο μου σε σχέση με το σώμα του, τις γυναίκες και τη σεξουαλικότητα. Δεν είναι νωρίς, όπως αφελώς νόμιζα πριν αποχτήσω παιδί, γιατί η καθημερινότητα μας φέρνει ήδη μπροστά σε σχόλια, ερωτήσεις, ερεθίσματα ή, δυστυχώς, και σε πιθανούς κινδύνους που δεν μπορούμε να αγνοήσουμε. Όσο το σκέφτομαι, τείνω να πιστέψω πως ένα παιδί, ακόμη και τόσο μικρό, κερδίζει από τη συζήτηση, όταν αυτή είναι ειλικρινής και κατάλληλη για την ηλικία του. Κερδίζει επίσης από το παράδειγμα των γονιών του, από το πώς συμπεριφέρονται εκείνοι στις γυναίκες και σε σχέση με το σώμα τους γενικότερα. Κερδίζει από τις αξίες. Αχ αυτές οι αξίες, επανέρχονται διαρκώς σε κάθε προβληματισμό μου. Όχι οι συντηρητικές, τα πατρίς-θρησκεία-οικογένεια και η γυναίκα σπίτι – ο άντρας στη δουλειά, που δίδασκαν κάποτε τα σχολεία, οι παπάδες και οι κυβερνήσεις. Υπάρχουν πολύ όμορφες προοδευτικές αξίες, όπως ο σεβασμός του συνανθρώπου, ο σεβασμός της προσωπικότητας και του σώματος του άλλου, ο σεβασμός των αδυνάμων, ο σεβασμός του διαφορετικού, ο σεβασμός του ίδιου μας του εαυτού. Νομίζω, όσο βρίσκουμε τρόπους να τα βάζουμε αυτά στην καθημερινή μας ζωή, μπορώ να ελπίζω πως ο γιος μου δεν θα διαλέξει αργότερα σύντροφο από το χρώμα και το μέγεθος του εσωρούχου της… Είναι ένα μεγάλο στοίχημα.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s