Η στήλη της Κρυσταλλίας:Το Σύνταγμα δεν είναι πλατεία (7ο κείμενο)

Γράφει η Κρυσταλλία Παπαδημητρίου: Το Σύνταγμα δεν είναι πλατεία (28/9/2013)

Παρακολουθώ τις εξελίξεις τις τελευταίες μέρες και ώρες, κι εκπλήσσομαι –μάλλον αφελώς- με τις απίστευτες ακρότητες της ανάλυσης των ΜΜΕ. Πώς γίνεται να χρονίζουν θέματα χωρίς κανείς να τα καταγγέλλει ή να τα διαχειρίζεται και ξαφνικά να ανακαλύπτουμε ότι χρειάζεται συθέμελη αλλαγή, σε όλα τα επίπεδα; Από το ένα άκρο, της απόλυτης σιωπής, στο άλλο άκρο της μπαρουφολογικής υπερανάλυσης. Οι αρχαίοι μας πρόγονοι διακήρυτταν «παν μέτρον άριστον» κι αυτές τις μέρες σκέφτομαι πως δύο είναι τα τινά: είτε είχαν όντως το μέτρο ως αξία και γι’αυτό την διατύπωναν (κι εμείς κάπου στην πορεία το χάσαμε) είτε είχαν ήδη διαπιστώσει ότι το μέτρο λείπει παντελώς από το ελληνικό γονίδιο κι επιχειρούσαν να διδάξουν τους συγχρόνους τους (μάταια μάλλον, αν κρίνουμε από τη σημερινή κατάσταση). Μέτρο λοιπόν δεν φαίνεται να έχουμε, τουλάχιστον σε συλλογικό επίπεδο. Στην αναμπουμπούλα της συζήτησης επικρατούν πάντα τα πιο ζωηρόχρωμα επιχειρήματα, χάνεται η ουσία, η αλήθεια, και η αντικειμενικότητα, στο όνομα του εντυπωσιασμού.

Μέσα λοιπόν σε όλες τις ήρεμες φωνές και ταραγμένες κραυγές που ανακατεύονται αυτές τις μέρες, άρχισε να προκύπτει συνταγματικό θέμα και θέμα αναθεώρησης του Συντάγματος. Επίσης μιλάμε για τη Δημοκρατία που έχει όπλα και αμύνεται, ή για πολιτειακή παρέκκλιση και διαφύλαξη του πολιτεύματος. Έγινε της μόδας το συνταγματικό τόξο, προς τα εκεί πάει και η αναθεωρητική Βουλή. Οι συνταγματολόγοι βρήκαν πάλι ακροατές – και επικριτές («αν μιλήσεις με τέσσερεις συνταγματολόγους, θα φύγεις με πονοκέφαλο», σχολίαζε σήμερα σχολιαστής της επικαιρότητας…).

Την ίδια στιγμή που ακούγονται όλα τούτα, συνειδητοποιώ ότι δεν ξέρω κανέναν που να έχει διαβάσει το Ελληνικό Σύνταγμα. Ή, τουλάχιστον, κανείς δεν μου είπε ποτέ «διάβασα το Σύνταγμα κι άκου τι λέει». Ουδέποτε διδαχτήκαμε τη βάση του πολιτεύματός μας. Ποτέ δεν μάθαμε πότε δημιουργήθηκε και από ποιους, ποιες οι βασικές του αναθεωρήσεις, πόσα τα άρθρα του και, κυρίως ποια τα άρθρα του. Αυτό που συνήθως ακούγαμε ως μαθητές για το Σύνταγμα, ήταν ότι αναγνωρίζει το Ελληνικό Κράτος ως Ορθόδοξο Χριστιανικό. Κατά καιρούς ακούμε να το επικαλούνται διάφοροι για να δικαιολογήσουν νόμους, διαμαρτυρίες και αγωγές – αλλά πώς να κρίνεις αν το επικαλούνται δικαίως ή αδίκως, όταν δεν το έχεις διαβάσει ποτέ ούτε στα γρήγορα; Πώς είναι δυνατόν, ένας πολίτης που δεν γνωρίζει καν το Σύνταγμα της χώρας του, να μπορεί να κατανοήσει και να διαφυλάξει τη δημοκρατία;

Πόσο μάλλον που μου φαίνεται, μέσα στην άγνοιά μου, ότι αυτό το Σύνταγμα έχει γίνει κουρελόχαρτο –αναθεωρήσεις επί αναθεωρήσεων για άσχετα πράγματα ή για να ρυθμίζονται καλύτερα τα ψηφαλάκια. Τι σχέση έχουν με την ουσία της Δημοκρατίας; Αναρωτιέμαι.

Πάνω στην ώρα, διάβασα πως η Google έφτιαξε έναν ειδικό ιστότοπο(https://www.constituteproject.org/#/) όπου παρατίθενται όλα τα Συντάγματα του κόσμου. Μπορεί κανείς να διαβάσει το κείμενό τους στην αγγλική, και να δει πότε καθιερώθηκαν ή αναθεωρήθηκαν. Με μια πρώτη ματιά, βλέπω πως ορισμένες χώρες έχουν ίδιο κι απαράλλαχτο Σύνταγμα εδώ και πολλές δεκαετίες. Η Αυστραλία από το 1901, η Δανία από το 1953, Η Γαλλία από το 1958, η Ισλανδία από το 1944, το Λουξεμβούργο από το 1868 (πάνω από αιώνα δηλαδή!), η Ολλανδία από το 1848 (με μια πρόσφατη αναθεώρηση το 2008). Παλαιότερο απ’όλα, το Σύνταγμα των ΗΠΑ, από το 1789, με μία πρόσφατη αναθεώρηση το 1992. 37 μόλις σελίδες, 7 άρθρα και 27 βελτιώσεις, σε διάστημα δύο αιώνων και κάτι. Επτά άρθρα που διδάσκονται στο σχολείο και μπορεί να τα κατονομάσει ένα-ένα ο κάθε Αμερικανός, όπως και ο κάθε μετανάστης που λαμβάνει την αμερικανική υπηκοότητα. Οι Αμερικάνοι μπορούν να κατηγορηθούν για πολλά, όμως έχουν ζηλευτούς βασικούς δημοκρατικούς θεσμούς, όπως απέδειξε και η πρόσφατη υπόθεση της Συρίας, όπου η κυβέρνηση αναγκάστηκε να κάνει πίσω μπροστά την άποψη των δημοκρατικών οργάνων, τα οποία δεν κατάφερε να εκβιάσει.

Το δικό μας Σύνταγμα λοιπόν βασίζεται σε κείμενο του 1975, με τελευταία αναθεώρηση το 2008. Αριθμεί πάνω από 120 άρθρα και εκτείνεται σε πάνω από 60 σελίδες. Το οποίο δεν χρειάστηκε ποτέ να αποδείξουμε πως γνωρίζουμε, ως πολίτες, ή εάν κάπου αναφέρεται ότι θα έπρεπε να γνωρίζουμε, δεν φρόντισε ποτέ το Κράτος να το εντάξει σοβαρά στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα (βεβαίως, είχαμε ένα μονόωρο μάθημα στο Λύκειο, που ήταν η ώρα του παιδιού).

Λοιπόν, δεν αρκεί να συζητάμε επιφανειακά και να γκρινιάζουμε. Αποφάσισα πως για κάθε έλλειμμα δημοκρατίας που διαπιστώνω, έχω ευθύνη, προσωπικά, διότι δεν γνωρίζω τις βασικές αρχές της δημοκρατίας μας. Αποφάσισα να αναζητήσω το πρωτότυπο κείμενο του Συντάγματος και να το διαβάσω αναλυτικά. Αποφάσισα να αρχίσω να το συζητάω με το γιο μου, διότι τις αρχές της δημοκρατίας μπορεί να τις μάθει και να τις καταλάβει από μικρούλης. Είναι καιρός να μάθουν τα παιδιά μας πως το Σύνταγμα δεν είναι μόνο πλατεία, και να το συνειδητοποιήσουμε όλοι μας, ώστε να μην μπορούν διάφοροι επιτήδειοι (από ακραίους μέχρι πολιτικάντηδες και παπαγαλάκια) να το επικαλούνται και να το ερμηνεύουν όπως κι όποτε τους βολεύει.

Ας ξεκινήσουμε από εκεί, και ίσως κάτι να αλλάξει προς το καλύτερο.
Μπορείτε να διαβάσετε το Σύνταγμα στον ιστότοπο http://www.hellenicparliament.gr/Vouli-ton-Ellinon/To-Politevma/Syntagma/

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s